ઘૂંટણના દુખાવા માટે કયું તેલ લગાવવું જોઈએ?

🍯 ઘૂંટણના દુખાવા માટે શ્રેષ્ઠ તેલ: આયુર્વેદિક અને ઘરેલું તેલ જે આપશે સાંધાના દુખાવામાં કાયમી રાહત

જ્યારે ઘૂંટણમાં દુખાવો કે સોજો આવે છે, ત્યારે માલિશ (Massage Therapy) એ વર્ષો જૂની અને સૌથી અસરકારક પદ્ધતિ છે. સાચી રીતે અને યોગ્ય તેલથી કરવામાં આવેલી માલિશ સાંધામાં રક્ત પરિભ્રમણ વધારે છે, સ્નાયુઓને આરામ આપે છે અને જકડાઈ ગયેલા ઘૂંટણને ફરીથી કાર્યરત કરે છે.

પરંતુ પ્રશ્ન એ થાય છે કે બજારમાં મળતા સેંકડો તેલમાંથી કયું તેલ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ છે? આ લેખમાં આપણે ઘૂંટણના દુખાવા માટેના ટોચના આયુર્વેદિક અને ઘરેલું તેલ વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.

1. સાંધાના દુખાવા માટે શ્રેષ્ઠ આયુર્વેદિક તેલ

આયુર્વેદમાં સાંધાના દુખાવાને ‘વાયુ’ (Vata) નો દોષ માનવામાં આવે છે. નીચેના તેલ આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિએ સર્વોત્તમ છે:

• મહાનરાયણ તેલ (Mahanarayan Oil): આ સાંધાના દુખાવા માટેનું સૌથી પ્રખ્યાત આયુર્વેદિક તેલ છે. તેમાં શતાવરી અને દશમૂલ જેવી ૫૦ થી વધુ જડીબુટ્ટીઓ હોય છે. તે ઘૂંટણના ઘસારા (Arthritis) માં ખૂબ જ અસરકારક છે.
• ધન્વંતરમ તેલ (Dhanwantharam Oil): આ તેલ નસોની નબળાઈ અને સ્નાયુઓના દુખાવામાં રાહત આપે છે.
• પીંડા તેલ (Pinda Thailam): જો ઘૂંટણમાં દુખાવાની સાથે બળતરા કે લાલાશ અનુભવાતી હોય, તો પીંડા તેલ ઠંડક આપે છે અને સોજો ઉતારે છે.

2. ઘરે બનાવી શકાય તેવા અસરકારક તેલ

જો તમે ઘરે જ તેલ બનાવવા માંગતા હોવ, તો આ નુસખાઓ ખૂબ જ શક્તિશાળી છે:

A. લસણ અને તલનું તેલ

લસણમાં એન્ટિ-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણો હોય છે જે સોજો ઘટાડે છે.

• રીત: અડધો કપ તલના તેલમાં ૫-૬ લસણની કળીઓ નાખીને ધીમા તાપે ગરમ કરો જ્યાં સુધી લસણ કાળું ન પડી જાય. આ તેલને ઠંડુ કરીને ઘૂંટણ પર લગાવો.

B. અજમો અને સરસવનું તેલ

સરસવનું તેલ ગરમ પ્રકૃતિનું હોય છે, જે શિયાળામાં કે ઠંડીમાં થતા દુખાવા માટે શ્રેષ્ઠ છે.

• રીત: સરસવના તેલમાં એક ચમચી અજમો અને થોડું લસણ નાખી ઉકાળો. આ તેલની માલિશથી સાંધાની જકડન (Stiffness) દૂર થાય છે.

C. આદુનું તેલ (Ginger Oil)

આદુમાં ‘જિંજરોલ’ નામનું તત્વ હોય છે જે કુદરતી પેઈન કિલરનું કામ કરે છે. તમે બજારમાંથી તેલ લઈ શકો છો અથવા કોપરેલમાં આદુનો રસ ઉકાળીને બનાવી શકો છો.

3. કયા તેલનો ઉપયોગ ક્યારે કરવો? (તુલનાત્મક કોષ્ટક)

તેલનો પ્રકાર	ક્યારે વાપરવું?	મુખ્ય ફાયદો
તલનું તેલ	જૂનો સાંધાનો વા	હાડકાને મજબૂતી આપે છે.
સરસવનું તેલ	ઠંડીમાં વધતો દુખાવો	ગરમાવો આપે છે અને લોહી ફરે છે.
નીલગિરીનું તેલ	સોજો અને તીવ્ર દુખાવો	કુદરતી પેઈન કિલર જેવું કામ કરે છે.
એરંડિયું (Castor Oil)	ઘૂંટણમાં પાણી ભરાવું કે સોજો	સોજો ઉતારવામાં સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.

4. માલિશ કરવાની સાચી રીત (How to Massage)

માત્ર તેલ લગાડવાથી ફાયદો નહીં થાય, તેને લગાવવાની રીત પણ મહત્વની છે:

1. તેલને હંમેશા નવશેકું (હૂંફાળું) ગરમ કરીને વાપરો.
2. ઘૂંટણ પર તેલ લગાવીને ગોળાકાર (Circular motion) માં હળવા હાથે માલિશ કરો.
3. માલિશ કરતી વખતે ખૂબ જોર ન આપવું, માત્ર સ્નાયુઓને આરામ મળે તેટલું દબાણ રાખવું.
4. માલિશ કર્યા પછી ૧૦-૧૫ મિનિટ માટે ગરમ પાણીની કોથળીનો શેક કરો જેથી તેલના ગુણો અંદર સુધી ઉતરે.

5. સાવચેતીઓ

• જો ઘૂંટણ પર કોઈ ઘા કે ઈજા હોય, તો ત્યાં તેલ ન લગાવવું.
• જો તેલ લગાવવાથી ચામડી પર ખંજવાળ કે બળતરા થાય, તો તરત જ સાફ કરી લેવું.
• માલિશ કર્યા પછી તરત જ એસી (AC) કે ઠંડા પવનમાં ન જવું.

નિષ્કર્ષ

ઘૂંટણના દુખાવા માટે મહાનરાયણ તેલ અથવા ઘરે બનાવેલું લસણ-સરસવનું તેલ શ્રેષ્ઠ પરિણામ આપે છે. જો કે, માલિશ એ એક પૂરક સારવાર છે. જો દુખાવો ખૂબ જૂનો હોય, તો તેલની સાથે યોગ્ય આહાર અને કસરત પણ અનિવાર્ય છે.