પાર્કિન્સન્સ રોગ (Parkinson’s Disease) એ મગજ અને ચેતાતંત્રને લગતી એક પ્રગતિશીલ (Progressive) બીમારી છે, જેમાં મગજમાં ‘ડોપામાઇન’ (Dopamine) નામના રસાયણનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે. ડોપામાઇન આપણા શરીરના હલનચલન અને સંતુલનને નિયંત્રિત કરવાનું મુખ્ય કાર્ય કરે છે. આ રોગની સૌથી મોટી અને સ્પષ્ટ અસર દર્દીની ચાલવાની રીત (Gait) પર જોવા મળે છે. પાર્કિન્સન્સના દર્દીઓ માટે ચાલવું,…
લકવો અથવા પેરાલિસિસ (Paralysis) એ એક એવી ગંભીર તબીબી સ્થિતિ છે જેમાં મગજ અને સ્નાયુઓ વચ્ચેનો સંપર્ક તૂટી જાય છે. બ્રેઈન સ્ટ્રોક (Brain Stroke), કરોડરજ્જુની ઈજા (Spinal Cord Injury), અથવા જ્ઞાનતંતુઓની બીમારીને કારણે દર્દી પોતાના શરીરના અમુક અંગો જાતે હલાવી શકતો નથી. આવી સ્થિતિમાં દર્દીને મોટાભાગનો સમય પથારીમાં વિતાવવો પડે છે. લાંબા સમય સુધી પથારીમાં…
સવારની શરૂઆત તાજગી અને નવી ઉર્જા સાથે થવી જોઈએ, પરંતુ ઘણા લોકો માટે, ખાસ કરીને વૃદ્ધો અને સંધિવા (Arthritis) ના દર્દીઓ માટે, સવારનો સમય પીડાદાયક હોય છે. પથારીમાંથી ઉઠતાની સાથે જ સાંધામાં જકડન (Joint Stiffness) અનુભવાય છે. પીઠ, ઘૂંટણ, ખભા કે આંગળીઓના સાંધા એટલા જકડાઈ ગયા હોય છે કે રોજિંદા કામ કરવા પણ મુશ્કેલ બની…
ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ) આજકાલ એક સામાન્ય બીમારી બની ગઈ છે, પરંતુ વૃદ્ધાવસ્થામાં તેની અસરો વધુ ગંભીર બની શકે છે. ડાયાબિટીસની સૌથી સામાન્ય અને ગંભીર આડઅસરોમાંની એક છે ‘ડાયાબિટીક ન્યુરોપેથી’ (Diabetic Neuropathy), જેમાં હાથ અને ખાસ કરીને પગના ચેતાતંતુઓ (Nerves) નબળા પડી જાય છે. લાંબા સમય સુધી બ્લડ સુગર વધારે રહેવાને કારણે પગના તળિયાની સંવેદના ધીમે ધીમે…
સિઝેરિયન ડિલિવરી એટલે કે C-Section પછી પેટના નીચેના ભાગમાં સર્જરીનો ડાઘ રહે છે. ઘા સાજો થયા પછી પણ કેટલીક મહિલાઓને ડાઘની આસપાસ ચામડી ખેંચાતી હોવાની, કડક લાગવાની, જકડાયેલી હોવાની, સંવેદનશીલતા ઘટી જવાની અથવા હલનચલન વખતે ખેંચાણ થવાની ફરિયાદ થઈ શકે છે. ઘણા કિસ્સામાં આ તકલીફનું એક કારણ સર્જરી પછી બનેલું Scar Tissue (ડાઘનું તંતુ/ચાંદણી) હોઈ…
રાત્રે ઊંઘમાંથી અચાનક જાગી જવું અને પગની પિંડી (કાફ મસલ) અથવા તળિયામાં તીવ્ર દુખાવો થવો — આ અનુભવ લગભગ દરેક વ્યક્તિએ ક્યારેક ને ક્યારેક કર્યો જ હશે. તેને સામાન્ય ભાષામાં “નસ ચડવી” કહેવામાં આવે છે, જ્યારે તબીબી ભાષામાં તેને “નોક્ટર્નલ લેગ ક્રેમ્પ્સ” (Nocturnal Leg Cramps) કહે છે. આ સ્નાયુનું અનૈચ્છિક અને અચાનક સંકોચન છે, જે…
વૃદ્ધાવસ્થામાં થાપાનો સાંધો ઘસાઈ જવો, ઓસ્ટિયોઆર્થ્રાઇટિસ, ફ્રેક્ચર, અવસ્ક્યુલર નેક્રોસિસ અથવા અન્ય કારણોસર ચાલવામાં ભારે તકલીફ થઈ શકે છે. જ્યારે દવાઓ, કસરત અને અન્ય સારવારથી પૂરતો ફાયદો ન થાય ત્યારે હિપ રિપ્લેસમેન્ટ (Hip Replacement) સર્જરી કરવામાં આવે છે. ઓપરેશન સફળ થયા પછી પણ દર્દી તરત જ સામાન્ય રીતે ચાલી શકે એવું જરૂરી નથી. ખાસ કરીને વૃદ્ધ…
ફ્રેક્ચર પછી હાડકું જોડાઈ જાય એટલે સારવાર સંપૂર્ણપણે પૂરી થઈ ગઈ એવું માનવું યોગ્ય નથી. ઘણા દર્દીઓમાં પ્લાસ્ટર, બ્રેસ, સ્પ્લિન્ટ અથવા લાંબા સમય સુધી આરામના કારણે જે અંગ ઓછું હલાવવામાં આવ્યું હોય ત્યાં સ્નાયુઓની શક્તિ અને કદમાં ઘટાડો (Muscle Atrophy) જોવા મળે છે. હાથ, પગ, ખભા, જાંઘ, પિંડળી અથવા કાંડા જેવા ભાગમાં સ્નાયુઓ પહેલાંની સરખામણીમાં…
રોટેટર કફ રિપેર (Rotator Cuff Repair) ખભાના ફાટેલા અથવા ક્ષતિગ્રસ્ત ટેન્ડનને ફરીથી જોડવા માટે કરવામાં આવતી સામાન્ય સર્જરી છે. ઓપરેશન સફળ થયા પછી પણ ઘણા દર્દીઓને થોડા અઠવાડિયા કે મહિનાઓ સુધી હાથ ઉપર ઊંચો કરવામાં તકલીફ, ખભામાં જકડાશ, દુખાવો, નબળાઈ અથવા હાથની હલનચલનમાં મર્યાદા અનુભવાય છે. આ તકલીફ ઘણી વખત રિકવરી પ્રક્રિયાનો ભાગ હોઈ શકે…
પ્રસ્તાવના આજકાલ ખોટી જીવનશૈલી, બેઠાડુ કામ, અને પોષણની ઉણપને કારણે નાની ઉંમરમાં પણ હાડકાં નબળાં પડવાની અને સાંધાના દુખાવાની ફરિયાદો વધી રહી છે. સારા સમાચાર એ છે કે આપણા રોજિંદા ગુજરાતી રસોડામાં જ એવી ઘણી વસ્તુઓ ઉપલબ્ધ છે જે હાડકાંને મજબૂત બનાવવામાં અને સાંધાના દુખાવાને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે. આ લેખમાં આપણે જોઈશું કે કયા…
