જ્યારે આપણે ‘સિક્સ પેક એપ્સ’ વિશે વિચારીએ છીએ, ત્યારે આપણું ધ્યાન સામાન્ય રીતે પેટના આગળના સ્નાયુઓ પર જ હોય છે. પરંતુ, એક મજબૂત અને કાર્યાત્મક શરીર માટે ઓબ્લિક સ્નાયુઓ (Obliques) અત્યંત મહત્વના છે. આ સ્નાયુઓ તમારા પેટની બંને બાજુએ આવેલા હોય છે અને તે શરીરના હલનચલન, સંતુલન અને કરોડરજ્જુના રક્ષણમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. આ…
વધતી ઉંમરે શરીરની લવચીકતા (Flexibility) ઘટવી અને સાંધામાં જકડન આવવી એ સ્વાભાવિક પ્રક્રિયા છે. ઘણા વૃદ્ધોને જમીન પર બેસવામાં કે ઊભા રહીને લાંબો સમય કસરત કરવામાં તકલીફ પડતી હોય છે. આ સ્થિતિમાં ‘ચેર યોગા’ (Chair Yoga) અથવા ખુરશીમાં બેસીને કરવામાં આવતા યોગાસનો એક આશીર્વાદ સમાન છે. ખુરશીમાં બેસીને યોગ કરવાથી શરીર પર વધારાનું દબાણ આવતું…
પાર્કિન્સન્સ (Parkinson’s) અને અલ્ઝાઈમર (Alzheimer’s) એ બંને ન્યુરોલોજીકલ એટલે કે મગજ અને ચેતાતંત્રને લગતી બીમારીઓ છે. પાર્કિન્સન્સમાં મુખ્યત્વે શારીરિક ધ્રુજારી અને જકડન જોવા મળે છે, જ્યારે અલ્ઝાઈમરમાં યાદશક્તિ અને વિચારવાની શક્તિ ક્ષીણ થાય છે. જોકે, આ બંને સ્થિતિમાં દર્દીનું ‘મોટર-કોગ્નિટિવ’ (Motor-Cognitive) જોડાણ નબળું પડે છે—એટલે કે ચાલતી વખતે વિચારવું અથવા વાત કરતી વખતે વસ્તુ પકડવી…
ઘણીવાર વધતી ઉંમરે વડીલો માટે સૌથી મોટો પડકાર પોતાના જ ઘરમાં દાદરા ચઢવાનો કે ઉતરવાનો હોય છે. જ્યારે ઘૂંટણનો ઘસારો (Osteoarthritis) હોય, ત્યારે સીડી ચઢતી વખતે સાંધા પર શરીરના વજન કરતા ૩ થી ૬ ગણું વધુ દબાણ આવે છે. આના કારણે ઘૂંટણમાં કડાકા બોલવા, અસહ્ય દુખાવો થવો કે પગ ધ્રૂજવા જેવી સમસ્યાઓ થાય છે. જો…
વધતી ઉંમર સાથે આપણા શરીરના અન્ય અંગોની જેમ ફેફસાં (Lungs) ની કાર્યક્ષમતા પણ ધીમે-ધીમે ઘટવા લાગે છે. ફેફસાંની અંદર રહેલી નાની હવાની કોથળીઓ (Alveoli) ઓછી લવચીક બને છે અને શ્વાસ લેવાના સ્નાયુઓ નબળા પડે છે. આને કારણે વડીલોને જલ્દી થાક લાગવો, સીડી ચઢતી વખતે શ્વાસ ચઢવો અથવા ઓક્સિજન લેવલમાં ઘટાડો થવો જેવી સમસ્યાઓ નડે છે….
જ્યારે વડીલો લાંબી બીમારી, પેરાલિસિસ (લકવો), ફ્રેક્ચર અથવા અત્યંત નબળાઈને કારણે લાંબો સમય પથારીવશ (Bedridden) રહે છે, ત્યારે તેમનું શરીર હલનચલન કરી શકતું નથી. હલનચલનના અભાવે સાંધા જકડાઈ જાય છે, સ્નાયુઓ ટૂંકા પડી જાય છે (Contractures) અને લોહીનું પરિભ્રમણ ધીમું પડે છે. આવી સ્થિતિમાં ‘પેસિવ મુવમેન્ટ્સ’ (Passive Movements) એ એક વરદાન સમાન છે. પેસિવ મુવમેન્ટ…
ઘર એ સૌથી સુરક્ષિત જગ્યા ગણાય છે, પરંતુ આંકડાઓ મુજબ વૃદ્ધો અને બાળકો માટે સૌથી વધુ અકસ્માતો ઘરમાં જ થાય છે. ખાસ કરીને બાથરૂમ અને દાદરા (સીડી) એવા વિસ્તારો છે જ્યાં લપસી જવાનું (Falls) જોખમ સૌથી વધુ હોય છે. એકવાર પડી જવાથી થતા ફ્રેક્ચર, ખાસ કરીને થાપા કે કરોડરજ્જુની ઈજા, વ્યક્તિની આત્મનિર્ભરતા છીનવી શકે છે….
આપણા શરીરના સાંધા એક જટિલ મશીનરી જેવા છે. જેમ કોઈ પણ મશીનના ભાગોને ઘસાતા અટકાવવા માટે ‘ઓઇલિંગ’ કે લુબ્રિકેશનની જરૂર હોય છે, તેમ આપણા સાંધામાં કુદરતી રીતે એક ચીકણું પ્રવાહી હોય છે, જેને તબીબી ભાષામાં ‘સિનોવિયલ ફ્લુઇડ’ (Synovial Fluid) કહેવામાં આવે છે. ઘણીવાર આપણે સાંભળીએ છીએ કે “ઘૂંટણમાં પાણી સુકાઈ ગયું છે” અથવા “ગ્રીસ ઓછું…
૭૦ વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા પછી ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે ઘૂંટણનો દુખાવો એ અનિવાર્ય છે અને તેનો એકમાત્ર ઉકેલ ‘ની-રિપ્લેસમેન્ટ’ (Knee Replacement) ઓપરેશન જ છે. પરંતુ, ફિઝિયોથેરાપી વિજ્ઞાન મુજબ, જો તમારા સાથળના સ્નાયુઓ, જેને ‘ક્વાડ્રિસેપ્સ’ (Quadriceps) કહેવામાં આવે છે, તે મજબૂત હોય, તો તમે ઓપરેશન વગર પણ વર્ષો સુધી આત્મનિર્ભર રહી શકો છો….
વધતી ઉંમરે શરીરમાં આવતા ફેરફારોમાં સૌથી ગંભીર સમસ્યા ‘સંતુલન’ (Balance) ગુમાવવાની છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના આંકડા મુજબ, ૬૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના દર ત્રણમાંથી એક વ્યક્તિ વર્ષમાં એકવાર પડી જાય છે. પડવાથી થતા ફ્રેક્ચર (ખાસ કરીને થાપાનું ફ્રેક્ચર) વૃદ્ધોને પથારીવશ કરી શકે છે. ફિઝિયોથેરાપીમાં સંતુલન સુધારવા માટે ઘણી કસરતો છે, પરંતુ ‘હીલ-ટુ-ટો’ (Heel-to-Toe) વોકિંગ અથવા ‘ટેન્ડમ…
