રંગસૂત્ર વિશ્લેષણ, જેને અંગ્રેજીમાં Karyotyping કહેવાય છે, એ એક એવી પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે જેના દ્વારા વ્યક્તિના રંગસૂત્રો (chromosomes) નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં કોષોમાંથી રંગસૂત્રોને અલગ કરીને તેમનો આકાર, સંખ્યા અને માળખું (structure) તપાસવામાં આવે છે. આ ટેકનિક આનુવંશિક રોગો, જન્મજાત ખામીઓ અને અન્ય ઘણી તબીબી પરિસ્થિતિઓનું નિદાન કરવામાં મદદ કરે છે. રંગસૂત્ર…
પેટર્જી ટેસ્ટ (Pathergy Test) એ એક તબીબી પરીક્ષણ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે બેહસેટ રોગ (Behçet’s disease) ના નિદાનમાં મદદ કરવા માટે થાય છે. આ ટેસ્ટ શરીરની અસામાન્ય પ્રતિક્રિયાશીલતા (hyperreactivity) ને માપવા માટે કરવામાં આવે છે. આ રોગમાં, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી પોતાના જ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે. પેટર્જી ટેસ્ટ એ બેહસેટ રોગનું…
માનવ અવાજ એક અત્યંત જટિલ અને સંવેદનશીલ પ્રક્રિયા છે. આ કંપનની ગતિ, શક્તિ અને સમતોલન પર અવાજની ગુણવત્તા આધારિત રહે છે. પરંતુ સ્વરતંતુઓનું સીધું નિરીક્ષણ આંખથી શક્ય નથી, કારણ કે તે ખૂબ ઝડપથી (સેકન્ડે સૈંકડો વખત) કંપે છે. આવા સૂક્ષ્મ ગતિશીલ અભ્યાસ માટે સ્ટ્રોબોસ્કોપી (Stroboscopy) એક અત્યંત ઉપયોગી તબીબી તકનીક છે. સ્ટ્રોબોસ્કોપી એટલે શું? સ્ટ્રોબોસ્કોપી…
માનવ શરીરમાં ગળું (Larynx) અવાજ ઉત્પન્ન કરવા, શ્વાસ લેવડાવવાની પ્રક્રિયામાં સહાય કરવા અને ખોરાક શ્વાસનળીમાં ન જાય તે માટે મહત્ત્વપૂર્ણ અંગ છે. ક્યારેક ગળામાં સમસ્યા ઊભી થાય ત્યારે ડોક્ટર સીધું નિરીક્ષણ કરીને કારણ શોધવાની જરૂર પડે છે. આ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મહત્વપૂર્ણ તબીબી પદ્ધતિ છે – લેરિંજોસ્કોપી (Laryngoscopy). લેરિંજોસ્કોપી એટલે શું? લેરિંજોસ્કોપી એ એક તબીબી…
ડીએનએ (DNA) એટલે કે ડીઓક્સીરીબોન્યુક્લિક એસિડ એ સજીવ સૃષ્ટિના તમામ જીવો માટે જીવનનો આધાર છે. તે એક જટિલ રાસાયણિક અણુ છે જે આનુવંશિક માહિતીનો સંગ્રહ કરે છે અને એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં વારસાગત ગુણધર્મોનું વહન કરે છે. ડીએનએ આપણા શરીરના દરેક કોષમાં હોય છે અને તે આપણા દેખાવ, વિકાસ અને કાર્ય માટેની તમામ સૂચનાઓ ધરાવે…
ફ્લોરેસીન એન્જિયોગ્રાફી (FFA) એ આંખની એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેસ્ટ છે, જેનો ઉપયોગ આંખના પડદા (રેટિના) અને કોરોઇડ (choroid) ની રક્તવાહિનીઓની તપાસ કરવા માટે થાય છે. આ ટેસ્ટ ડૉક્ટરને આંખની અંદરના રક્ત પરિભ્રમણની વિગતવાર છબીઓ મેળવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી રક્તવાહિની સંબંધિત રોગોનું નિદાન સરળ બને છે. આ ટેસ્ટમાં એક ખાસ રંગ (dye) નો ઉપયોગ…
ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ (Echocardiogram): હૃદયની ઝીણવટભરી તપાસ ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ, જેને ટૂંકમાં ઇકો (Echo) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક પીડારહિત અને નોન-ઇન્વેસિવ (શરીરમાં કોઈ સાધન દાખલ કર્યા વિના) તપાસ પ્રક્રિયા છે. આ પરીક્ષણમાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડ તરંગો નો ઉપયોગ કરીને હૃદયની ગતિશીલ છબીઓ બનાવવામાં આવે છે. તે હૃદયની રચના, કાર્ય અને રક્ત પ્રવાહ વિશે વિગતવાર માહિતી પૂરી પાડે છે,…
પેટમાં ગેસ થવાના કારણો: એક વિગતવાર સમજૂતી પેટમાં ગેસ થવો એ એક સામાન્ય પાચન સંબંધિત સમસ્યા છે જે લગભગ દરેક વ્યક્તિ અનુભવે છે. જ્યારે પેટ કે આંતરડામાં હવા અથવા વાયુ જમા થાય છે, ત્યારે તેને આપણે ગેસ કહીએ છીએ. આ ગેસ ઓડકાર (અવળો ગેસ) અથવા અપાનવાયુ (ગુદામાર્ગમાંથી નીકળતો ગેસ) દ્વારા શરીરમાંથી બહાર નીકળે છે. જોકે…
આ પ્રક્રિયામાં, સર્જન સાંધામાં એક નાનો ચીરો કરીને એક પાતળો, નળી જેવો સાધન દાખલ કરે છે જેને આર્થ્રોસ્કોપ (Arthroscope) કહેવાય છે. આ આર્થ્રોસ્કોપના છેડે એક નાનો કેમેરા હોય છે જે સાંધાની અંદરની છબીઓને મોનિટર પર પ્રસારિત કરે છે, જેનાથી સર્જન સાંધાના અંદરના ભાગો, જેમ કે કોમલાસ્થિ (cartilage), અસ્થિબંધ (ligaments) અને મેનિસ્કસ (meniscus), ને સ્પષ્ટપણે જોઈ…
અવાજ બેસી જવો, જેને તબીબી ભાષામાં ડિસ્ફોનિયા (Dysphonia) અથવા લેરીન્જાઇટિસ (Laryngitis) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક સામાન્ય સમસ્યા છે જેનો અનુભવ લગભગ દરેક વ્યક્તિએ ક્યારેકને ક્યારેક કર્યો જ હશે. આ સ્થિતિમાં અવાજ કર્કશ, ઘોઘરો, નબળો કે સાવ ગાયબ થઈ જાય છે. તે બોલવામાં અને વાતચીત કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરે છે અને ઘણીવાર અગવડતા…
