વૃદ્ધાવસ્થા જીવનનો એવો તબક્કો છે જ્યાં શરીરમાં અનેક પ્રકારના ફેરફારો જોવા મળે છે. ઉંમર વધવાની સાથે હૃદયરોગ, સાંધાના રોગો, આંખની સમસ્યાઓ, પ્રોસ્ટેટની તકલીફ, હાડકાંના રોગો અને અન્ય ઘણી બીમારીઓ માટે ઓપરેશનની જરૂર પડી શકે છે. પરંતુ મોટાભાગના વૃદ્ધ લોકો માટે ઓપરેશનનું નામ સાંભળતા જ મનમાં ભય, ચિંતા અને અનેક પ્રકારના પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. “ઓપરેશન…
કેમોથેરાપી (Chemotherapy) એ કેન્સરની સારવારમાં ઉપયોગમાં લેવાતી એક મુખ્ય પદ્ધતિ છે, જેમાં કેન્સરના કોષોને નષ્ટ કરવા અથવા તેમની વૃદ્ધિ ધીમી કરવા માટે શક્તિશાળી દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે. આ દવાઓ સામાન્ય રીતે નસ દ્વારા (ઇન્ટ્રાવેનસ), ગોળીઓ તરીકે (ઓરલ), અથવા સીધા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં (જેમ કે કરોડરજ્જુમાં) આપી શકાય છે. કેમોથેરાપી શું છે? કેન્સરના કોષો સામાન્ય કોષો કરતાં…
હિસ્ટરોસ્કોપી (Hysteroscopy): ગર્ભાશયની અંદરનો નજારો હિસ્ટરોસ્કોપી (Hysteroscopy) એ એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જે ડોક્ટરને ગર્ભાશયની અંદરના ભાગની સીધી તપાસ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ પ્રક્રિયામાં, એક પાતળી, પ્રકાશિત ટેલિસ્કોપિક ટ્યુબ, જેને હિસ્ટરોસ્કોપ કહેવાય છે, તેને યોનિમાર્ગ અને સર્વિક્સ (ગર્ભાશયનું મુખ) દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. હિસ્ટરોસ્કોપના છેડે કેમેરા હોય છે, જે ગર્ભાશયની અંદરની છબીઓને…
રંગસૂત્ર વિશ્લેષણ, જેને અંગ્રેજીમાં Karyotyping કહેવાય છે, એ એક એવી પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે જેના દ્વારા વ્યક્તિના રંગસૂત્રો (chromosomes) નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં કોષોમાંથી રંગસૂત્રોને અલગ કરીને તેમનો આકાર, સંખ્યા અને માળખું (structure) તપાસવામાં આવે છે. આ ટેકનિક આનુવંશિક રોગો, જન્મજાત ખામીઓ અને અન્ય ઘણી તબીબી પરિસ્થિતિઓનું નિદાન કરવામાં મદદ કરે છે. રંગસૂત્ર…
પેટર્જી ટેસ્ટ (Pathergy Test) એ એક તબીબી પરીક્ષણ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે બેહસેટ રોગ (Behçet’s disease) ના નિદાનમાં મદદ કરવા માટે થાય છે. આ ટેસ્ટ શરીરની અસામાન્ય પ્રતિક્રિયાશીલતા (hyperreactivity) ને માપવા માટે કરવામાં આવે છે. આ રોગમાં, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી પોતાના જ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે. પેટર્જી ટેસ્ટ એ બેહસેટ રોગનું…
માનવ અવાજ એક અત્યંત જટિલ અને સંવેદનશીલ પ્રક્રિયા છે. આ કંપનની ગતિ, શક્તિ અને સમતોલન પર અવાજની ગુણવત્તા આધારિત રહે છે. પરંતુ સ્વરતંતુઓનું સીધું નિરીક્ષણ આંખથી શક્ય નથી, કારણ કે તે ખૂબ ઝડપથી (સેકન્ડે સૈંકડો વખત) કંપે છે. આવા સૂક્ષ્મ ગતિશીલ અભ્યાસ માટે સ્ટ્રોબોસ્કોપી (Stroboscopy) એક અત્યંત ઉપયોગી તબીબી તકનીક છે. સ્ટ્રોબોસ્કોપી એટલે શું? સ્ટ્રોબોસ્કોપી…
માનવ શરીરમાં ગળું (Larynx) અવાજ ઉત્પન્ન કરવા, શ્વાસ લેવડાવવાની પ્રક્રિયામાં સહાય કરવા અને ખોરાક શ્વાસનળીમાં ન જાય તે માટે મહત્ત્વપૂર્ણ અંગ છે. ક્યારેક ગળામાં સમસ્યા ઊભી થાય ત્યારે ડોક્ટર સીધું નિરીક્ષણ કરીને કારણ શોધવાની જરૂર પડે છે. આ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મહત્વપૂર્ણ તબીબી પદ્ધતિ છે – લેરિંજોસ્કોપી (Laryngoscopy). લેરિંજોસ્કોપી એટલે શું? લેરિંજોસ્કોપી એ એક તબીબી…
ફ્લોરેસીન એન્જિયોગ્રાફી (FFA) એ આંખની એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેસ્ટ છે, જેનો ઉપયોગ આંખના પડદા (રેટિના) અને કોરોઇડ (choroid) ની રક્તવાહિનીઓની તપાસ કરવા માટે થાય છે. આ ટેસ્ટ ડૉક્ટરને આંખની અંદરના રક્ત પરિભ્રમણની વિગતવાર છબીઓ મેળવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી રક્તવાહિની સંબંધિત રોગોનું નિદાન સરળ બને છે. આ ટેસ્ટમાં એક ખાસ રંગ (dye) નો ઉપયોગ…
ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ (Echocardiogram): હૃદયની ઝીણવટભરી તપાસ ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ, જેને ટૂંકમાં ઇકો (Echo) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક પીડારહિત અને નોન-ઇન્વેસિવ (શરીરમાં કોઈ સાધન દાખલ કર્યા વિના) તપાસ પ્રક્રિયા છે. આ પરીક્ષણમાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડ તરંગો નો ઉપયોગ કરીને હૃદયની ગતિશીલ છબીઓ બનાવવામાં આવે છે. તે હૃદયની રચના, કાર્ય અને રક્ત પ્રવાહ વિશે વિગતવાર માહિતી પૂરી પાડે છે,…
ગળફાની તપાસ (Sputum Test): ટીબી અને શ્વસનતંત્રના રોગોના નિદાન માટેનું મહત્વપૂર્ણ સાધન આ તપાસ ખાસ કરીને ક્ષય રોગ (Tuberculosis – TB) ના નિદાનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે, પરંતુ ન્યુમોનિયા, બ્રોન્કાઇટિસ અને અન્ય શ્વસનતંત્રના ચેપને ઓળખવા માટે પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે. આ તપાસમાં દર્દીના ફેફસાં અને શ્વાસનળીમાંથી નીકળતા કફ (ગળફા)ના નમૂનાની લેબોરેટરીમાં તપાસ કરવામાં આવે…
