ઊંઘવાની ૫ શ્રેષ્ઠ પોઝિશન અને તેના ફાયદા.
😴 ઊંઘવાની ૫ શ્રેષ્ઠ પોઝિશન અને તેના ફાયદા: તમારી રાત અને સ્વાસ્થ્યને સુધારો
આપણે આપણા જીવનનો ત્રીજો ભાગ ઊંઘવામાં વિતાવીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમે જે રીતે સૂઈ રહ્યા છો તે તમારા સ્વાસ્થ્ય પર કેવી અસર કરે છે? આયુર્વેદ અને આધુનિક ચિકિત્સા વિજ્ઞાન બંને માને છે કે ઊંઘવાની પોઝિશન (Sleeping Position) તમારા પાચન, કરોડરજ્જુનું સ્વાસ્થ્ય અને માનસિક શાંતિ પર સીધી અસર કરે છે.
ખોટી રીતે સૂવાથી કમરનો દુખાવો, ગરદનની જકડન અને એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ લેખમાં આપણે ઊંઘવાની ૫ શ્રેષ્ઠ પોઝિશન અને તેનાથી થતા અદભૂત ફાયદાઓ વિશે જાણીશું.
૧. ડાબા પડખે સૂવું (Left-Side Sleeping) – આયુર્વેદનું શ્રેષ્ઠ સૂચન
આયુર્વેદમાં ડાબા પડખે સૂવાને ‘વામકુક્ષી’ કહેવામાં આવે છે. વિજ્ઞાન પણ આ પોઝિશનને અનેક રીતે ફાયદાકારક માને છે.
- પાચનમાં સુધારો: આપણું જઠર (Stomach) શરીરની ડાબી બાજુએ આવેલું હોય છે. ડાબા પડખે સૂવાથી ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે ખોરાક સરળતાથી પાચન માર્ગમાં આગળ વધે છે.
- એસિડિટીમાં રાહત: આ પોઝિશન એસિડ રિફ્લક્સ (છાતીમાં બળતરા) ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, કારણ કે જઠર અન્નનળી કરતા નીચે રહે છે.
- હૃદય માટે સારું: હૃદય તરફ લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે અને હૃદય પરનું દબાણ ઘટે છે.
- લસિકા તંત્ર (Lymphatic System): શરીરના ઝેરી તત્વોને બહાર કાઢવામાં આ પોઝિશન શ્રેષ્ઠ છે.
૨. ચત્તા સૂવું (Back Sleeping / Supine Position)
પીઠ પર ચત્તા સૂવું એ કરોડરજ્જુ અને ગરદન માટે સૌથી સુરક્ષિત પોઝિશન માનવામાં આવે છે.
- કરોડરજ્જુનું સંતુલન: આ પોઝિશનમાં માથું, ગરદન અને કરોડરજ્જુ એક સીધી રેખામાં રહે છે, જેથી કોઈ ચોક્કસ ભાગ પર વધારાનું દબાણ આવતું નથી.
- ચહેરાની કરચલીઓ: જો તમે ચત્તા સૂતા હોવ, તો તમારો ચહેરો ઓશીકા સાથે ઘસાતો નથી, જે લાંબા ગાળે ચહેરા પર કરચલીઓ પડતા અટકાવે છે.
- ગરદનનો દુખાવો: ગરદનના દુખાવાથી પીડાતા લોકો માટે આ ઉત્તમ છે, પરંતુ ઓશીકું ખૂબ ઊંચું ન હોવું જોઈએ.
- સાવચેતી: જેમને નસકોરા (Snoring) બોલવાની કે ‘સ્લીપ એપનિયા’ની તકલીફ હોય, તેમણે ચત્તા સૂવાનું ટાળવું જોઈએ કારણ કે જીભ શ્વાસનળીમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે.
૩. ગર્ભ પોઝિશન (Fetal Position)
જેમ ગર્ભમાં બાળક રહે છે, તેમ પગ વાળીને સૂવું એ વિશ્વમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય પોઝિશન છે.
- ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે શ્રેષ્ઠ: આ પોઝિશનમાં સૂવાથી ગર્ભ પર દબાણ ઘટતું નથી અને પ્લેસેન્ટા સુધી લોહીનો પ્રવાહ બરાબર પહોંચે છે.
- નસકોરામાં ઘટાડો: જો તમને નસકોરાની તકલીફ હોય, તો આ પોઝિશન શ્વાસ લેવાની નળીને ખુલ્લી રાખવામાં મદદ કરે છે.
- ધ્યાન રાખો: બહુ વધારે પડતું શરીર સંકોચીને સૂવાથી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ શકે છે અને સાંધામાં દુખાવો થઈ શકે છે.
૪. પગ વચ્ચે ઓશીકું રાખીને પડખે સૂવું (Side Sleeping with Pillow)
જો તમે પડખે સૂવા ટેવાયેલા હોવ, તો બંને ઘૂંટણની વચ્ચે એક નરમ ઓશીકું રાખવાથી તેના ફાયદા બમણા થઈ જાય છે.
- કમરના દુખાવામાં રાહત: પગ વચ્ચે ઓશીકું રાખવાથી તમારા થાપા (Hips) અને કરોડરજ્જુનું સંતુલન જળવાય છે. આનાથી નીચલી કમર (Lower Back) પરનું ખેંચાણ ઘટે છે.
- સાઈટિકા (Sciatica): સાઈટિકાના દર્દીઓ માટે આ પોઝિશન પેઈન-કિલર જેવું કામ કરે છે.
૫. જમણા પડખે સૂવું (Right-Side Sleeping)
જો કે ડાબું પડખું શ્રેષ્ઠ છે, પણ અમુક પરિસ્થિતિમાં જમણું પડખું પણ ઉપયોગી છે.
- લો બ્લડ પ્રેશર: જેમને બીપી લો રહેતું હોય તેમને ક્યારેક જમણા પડખે સૂવાથી આરામ મળે છે.
- હૃદયના ગંભીર દર્દીઓ: કેટલાક હૃદયના દર્દીઓને ડાબા પડખે સૂતી વખતે હૃદય પર દબાણ અનુભવાય છે, તેમના માટે જમણું પડખું વધુ અનુકૂળ રહે છે.
🚫 કઈ પોઝિશન ટાળવી જોઈએ? (ઊંધા સૂવું – Stomach Sleeping)
પેટ પર ઊંધા સૂવું એ સ્વાસ્થ્ય માટે સૌથી ખરાબ પોઝિશન માનવામાં આવે છે.
- તે કરોડરજ્જુના કુદરતી વળાંકને બગાડે છે.
- ગરદનને સતત એક બાજુ ફેરવી રાખવી પડતી હોવાથી ગરદન અને ખભાના દુખાવા વધે છે.
- આંતરિક અંગો પર દબાણ આવે છે.
💡 સારી ઊંઘ માટે કેટલીક વધારાની ટિપ્સ
૧. ઓશીકાની પસંદગી: ઓશીકું એવું હોવું જોઈએ જે તમારી ગરદન અને ખભા વચ્ચેની જગ્યા ભરી દે, પણ માથાને બહુ ઊંચું ન કરે. ૨. ગાદલું (Mattress): અતિશય પોચું ગાદલું કરોડરજ્જુ માટે નુકસાનકારક છે. મધ્યમ કઠણ (Medium-Firm) ગાદલું શ્રેષ્ઠ છે. ૩. સમય: જમ્યા પછી તરત ન સૂવું. જમ્યાના ઓછામાં ઓછા ૨ કલાક પછી સૂવાનો આગ્રહ રાખો.
નિષ્કર્ષ
તમારી ઊંઘની પોઝિશન તમારા સમગ્ર સ્વાસ્થ્યનું પ્રતિબિંબ છે. જો તમે કમર કે પાચનની સમસ્યાથી પરેશાન હોવ, તો આજે જ તમારી પોઝિશનમાં ફેરફાર કરીને જુઓ. ડાબા પડખે સૂવાની આદત કેળવવી એ નિરોગી રહેવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે.
