સ્વિમિંગ પછી કાન અને સાંધાની કાળજી.
🏊 સ્વિમિંગ પછી કાન અને સાંધાની કાળજી: તરવૈયાઓ માટે ખાસ હેલ્થ ગાઈડ
સ્વિમિંગ (તરવું) એ શરીરના તમામ અંગો માટે શ્રેષ્ઠ કસરત માનવામાં આવે છે. તે હૃદયને મજબૂત બનાવે છે, સ્નાયુઓને ટોન કરે છે અને કેલરી બાળવામાં મદદરૂપ થાય છે. પરંતુ, પાણીમાં કલાકો સુધી રહેવાથી શરીરના બે અંગો પર સૌથી વધુ અસર થાય છે — કાન અને સાંધા.
પૂલના પાણીમાં રહેલું ક્લોરિન અને લાંબા સમય સુધી હાથ-પગની હિલચાલને કારણે ઘણીવાર ‘સ્વિમર્સ ઈયર’ કે સાંધાનો દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ સર્જાય છે. જો તમે નિયમિત સ્વિમિંગ કરતા હોવ, તો નીચે મુજબની કાળજી લેવી અનિવાર્ય છે.
૧. કાનની કાળજી (Ear Care)
સ્વિમિંગ પછી કાનમાં પાણી ભરાઈ રહેવું એ એક સામાન્ય સમસ્યા છે, જે જો અવગણવામાં આવે તો ગંભીર ચેપ (Infection) માં પરિણમી શકે છે, જેને તબીબી ભાષામાં ‘સ્વિમર્સ ઈયર’ (Otitis Externa) કહેવાય છે.
કાનમાં પાણી જતું અટકાવવાના ઉપાયો:
- ઈયર પ્લગ (Ear Plugs): સ્વિમિંગ કરતી વખતે સારી ગુણવત્તાના સિલિકોન ઈયર પ્લગ પહેરો. તે કાનમાં પાણીને પ્રવેશતા અટકાવે છે.
- સ્વિમ કેપ: સ્વિમિંગ કેપ એવી રીતે પહેરો જે તમારા કાનને ઢાંકી દે.
સ્વિમિંગ પછી કાન સાફ કરવાની સાચી રીત:
- કાનને સૂકવો: પૂલમાંથી બહાર આવ્યા પછી ટુવાલ વડે કાનના બહારના ભાગને નરમાશથી લૂછો. માથું એક તરફ નમાવીને હળવેથી કાનને હલાવો જેથી અંદરનું પાણી બહાર નીકળી જાય.
- વધારે પડતી સફાઈ ટાળો: ક્યારેય કાનની અંદર ઈયર બડ્સ (Ear buds), આંગળી કે કોઈ અણીદાર વસ્તુ ન નાખો. તેનાથી કાનના કુદરતી મીણ (Wax) ને નુકસાન થાય છે અને ઇન્ફેક્શનનું જોખમ વધે છે.
- હૂંફાળી હવા: જો કાનમાં પાણી ભરાઈ ગયું હોય, તો તમે દૂરથી હેર ડ્રાયરની હળવી અને ઓછી ગરમ હવા કાન તરફ રાખી શકો છો (ધ્યાન રાખવું કે ડ્રાયર કાનથી ૧ ફૂટ દૂર હોય).
૨. સાંધાની કાળજી (Joint Care)
સ્વિમિંગ જોકે સાંધા માટે ‘લો-ઈમ્પેક્ટ’ કસરત છે, પરંતુ ખોટી ટેકનિક અથવા અતિશય પ્રેક્ટિસથી ખભા, ઘૂંટણ અને કમરના સાંધા પર ભાર આવી શકે છે.
સાંધાને સુરક્ષિત રાખવાની રીતો:
- પ્રોપર વોર્મ-અપ: પાણીમાં ઉતરતા પહેલા ૫-૧૦ મિનિટ જમીન પર હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરો. સાંધાને ગતિશીલ (Dynamic stretching) કરવાથી પાણીમાં સ્નાયુઓ ખેંચાવાની શક્યતા ઘટે છે.
- સ્ટ્રોકની ટેકનિક: જો તમે ‘બટરફ્લાય’ કે ‘બ્રેસ્ટસ્ટ્રોક’ ખોટી રીતે કરો છો, તો ખભા અને ઘૂંટણના સાંધામાં ઈજા થઈ શકે છે. પ્રોફેશનલ કોચ પાસે તમારી ટેકનિક ચેક કરાવો.
- કૂલ-ડાઉન અને આરામ: સ્વિમિંગ પૂરું કર્યા પછી શરીરને રિલેક્સ કરો. જો કોઈ સાંધામાં દુખાવો થતો હોય, તો તેના પર બરફનો શેક (Ice pack) કરો.
પોષણ અને હાઇડ્રેશન:
- કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ: સાંધા અને હાડકાંની મજબૂતી માટે આહારમાં દૂધ, પનીર, બદામ અને લીલા શાકભાજીનો સમાવેશ કરો.
- પાણી પીવો: પૂલમાં હોવા છતાં તમારા શરીરમાંથી પરસેવો નીકળે છે. ડિહાઇડ્રેશનને કારણે સાંધામાં અકડન આવી શકે છે, તેથી સ્વિમિંગ પહેલા અને પછી પુષ્કળ પાણી પીવો.
૩. ક્લોરિનથી ત્વચા અને કાનની સુરક્ષા
પૂલના પાણીમાં રહેલું ક્લોરિન કાનની અંદરની ત્વચાને સૂકી (Dry) બનાવી દે છે, જેનાથી ખંજવાળ અને બેક્ટેરિયાનું પ્રમાણ વધે છે. સ્વિમિંગ પછી સાદા પાણીથી નહાવું ખૂબ જ જરૂરી છે જેથી શરીર પરથી ક્લોરિન દૂર થાય.
⚠️ ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?
જો સ્વિમિંગ પછી નીચેના લક્ષણો દેખાય, તો તેને અવગણશો નહીં: ૧. કાનમાં અસહ્ય દુખાવો કે ખંજવાળ. ૨. કાનમાંથી પ્રવાહી નીકળવું અથવા ઓછું સંભળાવવું. ૩. કોઈ સાંધામાં સોજો આવવો કે લાલાશ દેખાવી. ૪. સાંધા હલાવતી વખતે અવાજ આવવો (Clicking sound).
નિષ્કર્ષ
સ્વિમિંગ એ તંદુરસ્ત રહેવાનો આનંદદાયક માર્ગ છે. જો તમે કાનને સૂકા રાખવાની અને સાંધાને યોગ્ય વોર્મ-અપ આપવાની તકેદારી રાખશો, તો તમે લાંબા સમય સુધી કોઈ પણ સમસ્યા વગર આ રમતનો આનંદ માણી શકશો. યાદ રાખો, સાવચેતી એ જ શ્રેષ્ઠ સારવાર છે.
