પગની ઘૂંટી (ankle) એ શરીરનો એક મહત્વપૂર્ણ સાંધો છે જે ત્રણ હાડકાં – ટિબિયા (shin bone), ફિબ્યુલા (smaller lower leg bone), અને ટેલસ (a bone in the ankle joint) – ના જોડાણથી બનેલો છે. આ હાડકાં અસ્થિબંધન (ligaments) દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે જે સાંધાને સ્થિરતા આપે છે. પગની ઘૂંટીમાં ફ્રેક્ચર એટલે આમાંથી કોઈપણ…
હોર્મોન થેરાપી (Hormone Therapy – HT) એ એક તબીબી સારવાર છે જેમાં શરીરના હોર્મોન સ્તરને સંતુલિત કરવા અથવા ચોક્કસ હોર્મોન્સની અસરોને ઘટાડવા/વધારવા માટે હોર્મોન્સ અથવા હોર્મોન જેવી દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. હોર્મોન્સ એ શરીરના રાસાયણિક સંદેશવાહક છે જે વૃદ્ધિ, મેટાબોલિઝમ, પ્રજનન અને મૂડ સહિત શરીરના ઘણા કાર્યોને નિયંત્રિત કરે છે. જ્યારે શરીરમાં હોર્મોનલ અસંતુલન…
સ્વરતંતુઓ (Vocal cords), જેને વોકલ ફોલ્ડ્સ પણ કહેવામાં આવે છે, તે આપણા ગળામાં સ્થિત બે નાના, લવચીક સ્નાયુમય પટ્ટીઓ છે. જ્યારે આપણે શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ ત્યારે આ પટ્ટીઓ કંપન કરીને અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ કંપનનું નિયંત્રણ કરીને આપણે બોલવા, ગાવા, બૂમો પાડવા અને અન્ય અવાજો ઉત્પન્ન કરી શકીએ છીએ. સ્વરતંતુઓનું સ્વાસ્થ્ય આપણા અવાજની…
પ્લાઝ્માફેરિસિસ, જેને પ્લાઝ્મા એક્સચેન્જ (Plasma Exchange) પણ કહેવાય છે, એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જેમાં દર્દીના શરીરમાંથી રક્ત બહાર કાઢીને તેમાંથી પ્લાઝ્મા (રક્તનો પ્રવાહી ભાગ) ને અલગ કરવામાં આવે છે અને તેને નવા પ્લાઝ્મા કે અન્ય રિપ્લેસમેન્ટ પ્રવાહીથી બદલીને ફરીથી શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. પ્લાઝ્માફેરિસિસ એક પ્રકારની એફેરેસિસ (apheresis) પ્રક્રિયા છે, જેમાં રક્તના અમુક ભાગને…
પેટર્જી ટેસ્ટ (Pathergy Test) એ એક તબીબી પરીક્ષણ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે બેહસેટ રોગ (Behçet’s disease) ના નિદાનમાં મદદ કરવા માટે થાય છે. આ ટેસ્ટ શરીરની અસામાન્ય પ્રતિક્રિયાશીલતા (hyperreactivity) ને માપવા માટે કરવામાં આવે છે. આ રોગમાં, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી પોતાના જ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે. પેટર્જી ટેસ્ટ એ બેહસેટ રોગનું…
માનવ અવાજ એક અત્યંત જટિલ અને સંવેદનશીલ પ્રક્રિયા છે. આ કંપનની ગતિ, શક્તિ અને સમતોલન પર અવાજની ગુણવત્તા આધારિત રહે છે. પરંતુ સ્વરતંતુઓનું સીધું નિરીક્ષણ આંખથી શક્ય નથી, કારણ કે તે ખૂબ ઝડપથી (સેકન્ડે સૈંકડો વખત) કંપે છે. આવા સૂક્ષ્મ ગતિશીલ અભ્યાસ માટે સ્ટ્રોબોસ્કોપી (Stroboscopy) એક અત્યંત ઉપયોગી તબીબી તકનીક છે. સ્ટ્રોબોસ્કોપી એટલે શું? સ્ટ્રોબોસ્કોપી…
માનવ શરીરમાં ગળું (Larynx) અવાજ ઉત્પન્ન કરવા, શ્વાસ લેવડાવવાની પ્રક્રિયામાં સહાય કરવા અને ખોરાક શ્વાસનળીમાં ન જાય તે માટે મહત્ત્વપૂર્ણ અંગ છે. ક્યારેક ગળામાં સમસ્યા ઊભી થાય ત્યારે ડોક્ટર સીધું નિરીક્ષણ કરીને કારણ શોધવાની જરૂર પડે છે. આ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મહત્વપૂર્ણ તબીબી પદ્ધતિ છે – લેરિંજોસ્કોપી (Laryngoscopy). લેરિંજોસ્કોપી એટલે શું? લેરિંજોસ્કોપી એ એક તબીબી…
પેઢા ચડી જવા: કારણો, લક્ષણો અને ઉપચાર મોઢાના સ્વાસ્થ્યની અવગણના કરવાથી પેઢા ચડી જવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ એક સામાન્ય સમસ્યા છે, પરંતુ જો તેને ગંભીરતાથી ન લેવામાં આવે તો તે દાંતને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ચાલો આ સમસ્યાને વિગતવાર સમજીએ. પેઢા ચડી જવાના મુખ્ય કારણો પેઢા ચડી જવા પાછળ અનેક કારણો…
વેરિસેલા-ઝોસ્ટર વાયરસ એક અત્યંત સામાન્ય વાયરસ છે જે બે અલગ-અલગ રોગોનું કારણ બને છે: ચિકનપોક્સ (અછબડા) અને શીંગલ્સ (દાદર). મોટાભાગના લોકોને તેમના જીવનમાં એક વખત ચિકનપોક્સ થાય છે, સામાન્ય રીતે બાળપણમાં. એકવાર વ્યક્તિ ચિકનપોક્સમાંથી સાજા થઈ જાય, પછી પણ આ વાયરસ શરીરમાં સુષુપ્ત (નિષ્ક્રિય) અવસ્થામાં રહે છે. પાછળથી, જ્યારે વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે,…
પેલિએટિવ કેર એ તબીબી સંભાળની એક ખાસ પદ્ધતિ છે, જે ગંભીર અને દીર્ધકાલીન રોગોથી પીડાતા દર્દીઓને શારીરિક, માનસિક, સામાજિક અને આધ્યાત્મિક સહારો પૂરો પાડે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ રોગનો પૂર્ણ ઉપચાર કરવાનો નથી, પરંતુ દર્દીના દુઃખ, પીડા અને તકલીફો ઘટાડીને તેને ગુણવત્તાપૂર્ણ અને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવામાં મદદરૂપ થવાનો છે. આ સેવા ખાસ કરીને કેન્સર, હૃદયરોગ,…
