હોર્મોન્સ એ શરીરના અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથીઓ (endocrine glands) દ્વારા ઉત્પન્ન થતા શક્તિશાળી રાસાયણિક સંદેશવાહકો છે. તેઓ રક્તપ્રવાહ દ્વારા શરીરના વિવિધ ભાગોમાં પ્રવાસ કરે છે અને લક્ષ્ય કોષો (target cells) અથવા અવયવો (organs) પર કાર્ય કરે છે. હોર્મોન્સ શરીરના લગભગ દરેક કાર્યમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જેમાં વૃદ્ધિ અને વિકાસ, ચયાપચય (metabolism), પ્રજનન, મૂડ અને ઊંઘ જેવા…
નોન-સ્ટીરોઇડલ એન્ટિ-ઇન્ફ્લેમેટરી ડ્રગ્સ (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) જેને ટૂંકમાં NSAIDs કહે છે, એ એવી દવાઓ છે જે દુખાવા (pain), સોજો (inflammation) અને તાવ (fever)માં રાહત આપે છે. તે સ્ટીરોઇડ્સ કરતા અલગ પ્રકારની દવાઓ છે, છતાં એન્ટિ-ઇન્ફ્લેમેટરી અસર કરે છે. આ દવાઓનો વ્યાપક ઉપયોગ સામાન્ય દુખાવાથી લઈને ગંભીર રોગો જેવી કે સંધિવા (arthritis), કમરદુખાવો, માસિક ધર્મના દુખાવા,…
પિટિંગ એડીમા (Pitting Edema) એ સોજાનો એક પ્રકાર છે જેમાં ચામડી પર દબાણ આપ્યા પછી તે જગ્યાએ ખાડો (indentation) રહી જાય છે, જે થોડા સમય પછી ધીમે ધીમે પાછો ભરાય છે. આ એડીમા શરીરમાં પ્રવાહીના અસામાન્ય સંચયને કારણે થાય છે, ખાસ કરીને પગ, પગની ઘૂંટીઓ અને હાથમાં. જ્યારે નોન-પિટિંગ એડીમામાં ચામડી દબાવવાથી ખાડો પડતો નથી,…
કમરના દુખાવા માટે અસરકારક ફિઝિયોથેરાપી કસરતો: સંપૂર્ણ માર્ગદર્શન 🧘♀️💪 કમરનો દુખાવો (Low Back Pain) એ એક સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા છે જે લાખો લોકોને અસર કરે છે. આધુનિક જીવનશૈલી, લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવું, નબળી મુદ્રા (Poor Posture) અને સ્નાયુઓની નબળાઇ (Muscle Weakness) તેના મુખ્ય કારણો છે. જ્યારે તીવ્ર દુખાવો થાય ત્યારે આરામ જરૂરી છે, પરંતુ…
R.I.C.E. પ્રોટોકોલ એ સામાન્ય ઇજાઓ, ખાસ કરીને સ્નાયુઓ, અસ્થિબંધન (ligaments) અને ટેન્ડન્સ (tendons) ને લગતી ઇજાઓ (જેમ કે મોચ, તાણ, ખેંચાણ) ના તાત્કાલિક ઉપચાર માટે એક વ્યાપકપણે માન્ય અને અસરકારક પદ્ધતિ છે. આ એક સંક્ષિપ્ત શબ્દ છે જે ચાર મુખ્ય ઘટકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે: Rest (આરામ), Ice (બરફ), Compression (દબાણ) અને Elevation (ઊંચાઈ). ઇજાના પ્રથમ…
વજન નિયંત્રણ: સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો પાયો વજન નિયંત્રણ એ માત્ર દેખાવ સુધારવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. સ્વસ્થ વજન જાળવવાથી ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, અમુક પ્રકારના કેન્સર અને સાંધાના દુખાવા જેવી અનેક બીમારીઓનું જોખમ ઘટે છે. આધુનિક જીવનશૈલીમાં બેઠાડુ જીવન, અનિયમિત ખાનપાન અને તણાવને કારણે વજન…
શ્વાસ લેવામાં તકલીફ (Dyspnea): કારણો, લક્ષણો અને ઉપચાર શ્વાસ લેવામાં તકલીફ (Dyspnea), જેને સામાન્ય ભાષામાં શ્વાસ ચડવો અથવા શ્વાસ રૂંધાવો પણ કહેવાય છે, તે એક અસ્વસ્થતાભરી સંવેદના છે જેમાં વ્યક્તિને પૂરતી હવા ન મળતી હોય તેવું લાગે છે. આ એક સામાન્ય લક્ષણ છે જે હળવા પરિશ્રમથી લઈને ગંભીર તબીબી સ્થિતિઓ સુધીના ઘણા કારણોસર થઈ શકે…
સિસ્ટ શરીરમાં અલગ-અલગ કદની હોઈ શકે છે, જે માઇક્રોસ્કોપિકથી લઈને મોટા કદની પણ હોઈ શકે છે, અને મોટાભાગની સિસ્ટ સૌમ્ય (benign) એટલે કે બિન-કેન્સરયુક્ત હોય છે. સિસ્ટ કેવી રીતે બને છે? સિસ્ટ બનવા પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. તે જન્મજાત હોઈ શકે છે અથવા પાછળથી વિકસી શકે છે. સામાન્ય કારણોમાં શામેલ છે: સિસ્ટના સામાન્ય…
પ્રવાહી કાઢવું (Fluid Aspiration), જેને સામાન્ય ભાષામાં ડ્રેનેજ (Drainage) અથવા એસ્પિરેશન (Aspiration) પણ કહેવાય છે, એ શરીરના પોલાણ, સિસ્ટ (કોથળી), સાંધા અથવા અન્ય કોઈ ભાગમાંથી વધારાનું અથવા અસામાન્ય પ્રવાહી બહાર કાઢવાની તબીબી પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા નિદાન (Diagnosis) અને સારવાર (Treatment) બંને હેતુઓ માટે કરવામાં આવે છે. આમાં સામાન્ય રીતે સોય અને સિરીંજનો ઉપયોગ કરીને…
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ ત્યારે થાય છે જ્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (immune system) સામાન્ય રીતે હાનિકારક ન હોય તેવા પદાર્થો (જેને એલર્જન કહેવાય છે) પ્રત્યે અતિશય પ્રતિક્રિયા આપે છે. એલર્જન વાસ્તવમાં કોઈ ખતરો નથી હોતા, પરંતુ રોગપ્રતિકારક શક્તિ તેને જોખમી માનીને હુમલો કરે છે, જેના પરિણામે વિવિધ લક્ષણો જોવા મળે છે. આ પ્રતિક્રિયાઓ હળવાથી લઈને જીવલેણ પણ…
