શું તમે દરરોજ ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલો છો? તેની સત્યતા.

🚶 શું તમે દરરોજ ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલો છો? આ આંકડાની પાછળનું વૈજ્ઞાનિક સત્ય

આજકાલ સ્માર્ટવોચ અને ફિટનેસ બેન્ડનો ક્રેઝ વધ્યો છે. લગભગ દરેક વ્યક્તિના કાંડા પર એક ગેજેટ હોય છે જે તેના ડગલાં ગણે છે. ફિટનેસની દુનિયામાં એક આંકડો સૌથી વધુ પ્રચલિત છે: “દરરોજ ૧૦,૦૦૦ ડગલાં”. ઘણા લોકો માને છે કે જો તમે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં નથી ચાલતા, તો તમે ફિટ નથી.

પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ ‘૧૦,૦૦૦’ નો આંકડો ક્યાંથી આવ્યો? શું તે કોઈ મેડિકલ સાયન્સ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે કે પછી તેની પાછળ કોઈ બીજી જ વાર્તા છે? ચાલો આ લેખમાં ૧૦,૦૦૦ ડગલાંના ગણિત અને તેની સત્યતા વિશે વિગતવાર જાણીએ.

૧. ૧૦,૦૦૦ ડગલાંનો ઇતિહાસ: એક માર્કેટિંગ ગતકડું?

તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે ૧૦,૦૦૦ ડગલાંનો આંકડો કોઈ ડોક્ટર કે વૈજ્ઞાનિક સંશોધન દ્વારા નહીં, પણ એક માર્કેટિંગ કેમ્પેઈન દ્વારા આવ્યો હતો.

• વાર્તા: ૧૯૬૫માં જાપાનમાં ‘યામસા ટોકી’ નામની કંપનીએ એક પેડોમીટર (ડગલાં ગણવાનું મશીન) લોન્ચ કર્યું હતું. તેનું નામ હતું ‘Manpo-kei’, જેનો જાપાનીઝમાં અર્થ થાય છે “૧૦,૦૦૦ સ્ટેપ્સ મીટર”.
• કંપનીએ ૧૦,૦૦૦ નો આંકડો એટલા માટે પસંદ કર્યો કારણ કે જાપાનીઝ લિપિમાં ‘૧૦,૦૦૦’ લખવા માટે જે ચિહ્ન વપરાય છે તે ચાલતા માણસ જેવું દેખાય છે અને તે આંકડો યાદ રાખવો સરળ હતો.
• ધીમે ધીમે આ આંકડો આખી દુનિયામાં ફેલાઈ ગયો અને લોકોએ તેને ફિટનેસનો ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ માની લીધો.

૨. વિજ્ઞાન શું કહે છે? (Scientific Reality)

શું ખરેખર ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલવું જરૂરી છે? તાજેતરના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો કંઈક અલગ જ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે:

• હાર્વર્ડ મેડિકલ સ્કૂલનો અભ્યાસ: એક મોટા સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે જે મહિલાઓ દરરોજ આશરે ૪,૪૦૦ ડગલાં ચાલે છે, તેમના મૃત્યુદરમાં તે મહિલાઓ કરતા નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો જે માત્ર ૨,૭૦૦ ડગલાં ચાલતી હતી.
• લાભની મર્યાદા (Plateau Effect): સંશોધકોએ નોંધ્યું કે ૪,૪૦૦ થી ૭,૫૦૦ ડગલાં સુધી સ્વાસ્થ્યમાં ફાયદો વધતો જાય છે, પરંતુ ૭,૫૦૦ ડગલાં પછી વધારાના ડગલાં ચાલવાથી આયુષ્યમાં કોઈ મોટો કે વિશેષ ચમત્કારિક સુધારો જોવા મળતો નથી.
• નિષ્કર્ષ: ફિટ રહેવા માટે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલવા ખોટું નથી, પણ જો તમે ૭,૦૦૦ થી ૮,૦૦૦ ડગલાં પણ ચાલો છો, તો તે તમારા હૃદય અને સ્વાસ્થ્ય માટે પૂરતું છે.

૩. ડગલાંની સંખ્યા કે ચાલવાની ઝડપ (Quantity vs Quality)

ફક્ત ડગલાં ગણવા કરતાં તમે કેવી રીતે ચાલો છો તે વધુ મહત્વનું છે.

૧. બ્રિસ્ક વોકિંગ (ઝડપથી ચાલવું): ધીમે ધીમે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલવા કરતા ૩૦ મિનિટ સુધી ઝડપથી (બ્રિસ્ક વોકિંગ) ચાલવું વધુ ફાયદાકારક છે. આનાથી હૃદયના ધબકારા વધે છે અને કેલરી વધુ બળે છે. ૨. તીવ્રતા (Intensity): જો તમે ઊંચાઈવાળા ભાગ પર (Incline) ચાલો છો, તો તમારા ઓછા ડગલાં પણ સપાટ જમીન પરના હજારો ડગલાં બરાબર કામ કરે છે. ૩. સમયગાળો: આખું અઠવાડિયું બેસી રહીને માત્ર રવિવારે ૨૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલવા કરતાં રોજ ૫,૦૦૦ ડગલાં ચાલવું શરીર માટે વધુ હિતાવહ છે.

૪. ૧૦,૦૦૦ ડગલાંના ફાયદા (જો તમે ચાલી શકતા હોવ તો)

જો તમે યુવાન છો અને સાંધાની કોઈ સમસ્યા નથી, તો ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલવાના ચોક્કસ ફાયદા છે:

• વજન નિયંત્રણ: આશરે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ચાલવાથી ૪૦૦ થી ૫૦૦ કેલરી બળે છે.
• માનસિક સ્વાસ્થ્ય: લાંબુ ચાલવાથી ‘એન્ડોર્ફિન’ મુક્ત થાય છે, જે સ્ટ્રેસ અને ડિપ્રેશન ઘટાડે છે.
• બ્લડ સુગર: ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે વધુ ચાલવું એ ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી વધારે છે.

૫. કોણે ૧૦,૦૦૦ ડગલાંનું લક્ષ્ય ન રાખવું જોઈએ?

• વડીલો: ઉંમર વધવા સાથે સાંધાનો ઘસારો વધે છે. વડીલો માટે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ઘૂંટણની સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે. તેમના માટે ૫,૦૦૦-૬,૦૦૦ ડગલાં પૂરતા છે.
• ઘૂંટણનો દુખાવો: જેમને આર્થરાઈટિસ હોય તેમણે ડગલાંની સંખ્યા પાછળ દોડવાને બદલે ડોક્ટરની સલાહ મુજબ હળવી કસરત કરવી જોઈએ.
• શરૂઆત કરનારા: જો તમે આજ સુધી ક્યારેય કસરત નથી કરી, તો પહેલા જ દિવસે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં ન ચાલો. ૨,૦૦૦ થી શરૂઆત કરી દર અઠવાડિયે ૧,૦૦૦ ડગલાં વધારો.

નિષ્કર્ષ

૧૦,૦૦૦ ડગલાં એ કોઈ ‘મેજિક નંબર’ નથી, પણ એક પ્રેરણાત્મક લક્ષ્ય છે. જો તમે ઓફિસમાં બેસી રહેતા હોવ, તો આ લક્ષ્ય તમને ચાલવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. પરંતુ જો તમે કોઈ કારણસર ૧૦,૦૦૦ સુધી નથી પહોંચી શકતા, તો નિરાશ થવાની જરૂર નથી. વિજ્ઞાન કહે છે કે કંઈ ન કરવા કરતા થોડું પણ ચાલવું ઘણું સારું છે.

તમારો ધ્યેય ‘આંકડો’ નહીં પણ ‘સક્રિયતા’ હોવો જોઈએ!