ટેનિસ એલ્બો (Tennis Elbow) ના લક્ષણો અને ફિઝિયોથેરાપી.

🎾 ટેનિસ એલ્બો (Tennis Elbow): લક્ષણો, કારણો અને ફિઝિયોથેરાપી દ્વારા સંપૂર્ણ સારવાર

ટેનિસ એલ્બો, જેને તબીબી ભાષામાં ‘લેટરલ એપિકોન્ડિલાઇટિસ’ (Lateral Epicondylitis) કહેવામાં આવે છે, તે કોણીના બહારના ભાગમાં થતો અસહ્ય દુખાવો છે. આ સમસ્યા માત્ર ટેનિસ રમતા ખેલાડીઓને જ થાય છે એવું નથી, પરંતુ જે લોકોના કામમાં કાંડા અને હાથનું વારંવાર પુનરાવર્તિત હલનચલન થતું હોય તેમને આ સમસ્યા થવાનું જોખમ વધુ રહે છે.

આ લેખમાં આપણે ટેનિસ એલ્બોના લક્ષણો, તેના કારણો અને ફિઝિયોથેરાપી દ્વારા તેની અસરકારક સારવાર વિશે વિગતવાર જાણીશું.

૧. ટેનિસ એલ્બો શું છે?

આપણા હાથના સ્નાયુઓ કોણીના બહારના હાડકા (Lateral Epicondyle) સાથે જોડાયેલા હોય છે. જ્યારે કાંડાનો વધુ પડતો ઉપયોગ થાય છે, ત્યારે આ સ્નાયુઓના ટેન્ડન (Tendons) માં નાના-નાના ચીરા પડે છે અથવા સોજો આવે છે. આ સ્થિતિને ટેનિસ એલ્બો કહેવાય છે.

૨. મુખ્ય લક્ષણો

ટેનિસ એલ્બોના લક્ષણો ધીમે ધીમે વધે છે:

• બહારની કોણીમાં દુખાવો: કોણીના બહારના હાડકા પર હાથ લગાડતા જ દુખાવો થવો.
• પકડ નબળી પડવી: કપ (ચાઈનો કપ) પકડવામાં, બારણું ખોલવામાં કે કોઈની સાથે હાથ મિલાવવામાં મુશ્કેલી થવી.
• કાંડામાં દુખાવો: દુખાવો કોણીથી શરૂ થઈને નીચે કાંડા સુધી ફેલાઈ શકે છે.
• સવારની જકડન: સવારે ઉઠતી વખતે કોણીમાં અકડામણ અનુભવાય છે.

૩. ટેનિસ એલ્બો થવાના કારણો

• પુનરાવર્તિત હલનચલન: પેઇન્ટિંગ કરવું, ટાઇપિંગ કરવું, રસોઈમાં સતત ચમચો ફેરવવો કે લાકડું કાપવું.
• ખોટી ટેકનિક: ટેનિસ કે બેડમિન્ટન રમતી વખતે ખોટી રીતે ગ્રીપ પકડવી.
• અચાનક લોડ: કોઈ ભારે વજન અચાનક ઉપાડી લેવાથી સ્નાયુ પર તાણ આવવી.
• વય: સામાન્ય રીતે ૩૦ થી ૫૦ વર્ષની વયના લોકોમાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે.

૪. ફિઝિયોથેરાપી સારવાર (Physiotherapy Management)

ટેનિસ એલ્બો માટે ફિઝિયોથેરાપી એ સૌથી શ્રેષ્ઠ બિન-દવા સારવાર છે. તે દુખાવો ઘટાડવા અને સ્નાયુની તાકાત વધારવા પર કામ કરે છે.

A. પ્રારંભિક તબક્કો (દુખાવો ઘટાડવા માટે)

• બ્રેશિંગ (Tennis Elbow Brace): ખાસ પ્રકારનો પટ્ટો (Brace) પહેરવાથી સ્નાયુઓ પર આવતું દબાણ ઘટે છે અને ટેન્ડનને આરામ મળે છે.
• આઈસ પેક (Ice Therapy): દિવસમાં ૩-૪ વાર ૧૦ મિનિટ બરફનો શેક કરવાથી સોજો ઉતરે છે.
• અલ્ટ્રાસાઉન્ડ થેરાપી: ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ મશીન દ્વારા ઊંડા સ્નાયુઓ સુધી અવાજના તરંગો મોકલીને રૂઝ લાવવામાં મદદ કરે છે.

B. કસરતનો તબક્કો (મજબૂતી માટે)

જ્યારે દુખાવો થોડો ઓછો થાય, ત્યારે કસરત શરૂ કરવામાં આવે છે: ૧. રિસ્ટ એક્સટેન્સર સ્ટ્રેચ: હાથ સીધો રાખી હથેળીને નીચેની તરફ વાળી બીજા હાથથી થોડું દબાણ આપવું. ૨. ઈસેન્ટ્રિક એક્સરસાઇઝ: વજન (ડમ્બેલ્સ) પકડીને કાંડાને ધીમે ધીમે નીચે લઈ જવું. આ પદ્ધતિ ટેન્ડનની રૂઝ લાવવા માટે સૌથી અસરકારક છે. ૩. ગ્રીપિંગ એક્સરસાઇઝ: સોફ્ટ બોલ (Stress Ball) ને દબાવવાથી હાથની પકડ મજબૂત થાય છે.

૫. ઘરે રાખવાની સાવચેતીઓ

• જે પ્રવૃત્તિથી દુખાવો વધતો હોય તે થોડા દિવસ માટે બંધ કરો.
• કામ કરતી વખતે કાંડાને વારંવાર વળવા ન દો.
• કમ્પ્યુટર વાપરતી વખતે એર્ગોનોમિક કીબોર્ડ અને માઉસ પેડનો ઉપયોગ કરો.

નિષ્કર્ષ

ટેનિસ એલ્બો એ ગંભીર સમસ્યા નથી જો તેની શરૂઆતના તબક્કામાં સારવાર કરવામાં આવે. જો તમે દુખાવાને અવગણીને સતત કામ કરશો, તો તે ક્રોનિક બની શકે છે અને સર્જરીની જરૂર પડી શકે છે. યોગ્ય ફિઝિયોથેરાપી અને કસરત દ્વારા તમે થોડા જ અઠવાડિયામાં ફરીથી સક્રિય જીવન જીવી શકો છો.