હળવા દુખાવા માટે ઘરે બનાવી શકાય તેવા લેપ.
🍯 હળવા દુખાવા માટે ઘરે બનાવી શકાય તેવા આયુર્વેદિક લેપ: રસોડામાંથી કુદરતી ઉપચાર
આજના સમયમાં સહેજ દુખાવો થાય એટલે આપણે તરત જ ટ્યુબ કે સ્પ્રેનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, જે કેમિકલ્સથી ભરેલા હોય છે. પરંતુ આપણા આયુર્વેદમાં અને દાદીમાના વૈદુમાં એવી અનેક જડીબુટ્ટીઓ છે જેનો ‘લેપ’ (Paste) બનાવીને લગાવવાથી દુખાવામાં તરત રાહત મળે છે. લેપ લગાવવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે ત્વચાના છિદ્રો દ્વારા સીધો સોજા પર અસર કરે છે અને તેની કોઈ આડઅસર થતી નથી.
આ લેખમાં આપણે જુદા જુદા પ્રકારના હળવા દુખાવા માટે ઘરે બનાવી શકાય તેવા ૫ અસરકારક લેપ વિશે જાણીશું.
૧. સાંધા અને સ્નાયુઓના દુખાવા માટે: હળદર-મીઠાનો લેપ
હળદરમાં ‘કર્ક્યુમિન’ હોય છે જે કુદરતી સોજા વિરોધી (Anti-inflammatory) તત્વ છે, જ્યારે મીઠું સ્નાયુઓને આરામ આપે છે.
- સામગ્રી: ૨ ચમચી હળદર પાવડર, ૧ ચમચી મીઠું અને જરૂર મુજબ ગરમ પાણી.
- બનાવવાની રીત: હળદર અને મીઠાને મિક્સ કરી તેમાં થોડું ગરમ પાણી ઉમેરી ઘટ્ટ પેસ્ટ બનાવો.
- કેવી રીતે લગાવવો?: આ લેપને દુખતા સાંધા કે સ્નાયુ પર લગાવો અને ઉપર સુતરાઉ કાપડ બાંધી દો. તેને ૨-૩ કલાક રહેવા દો.
- ફાયદો: તે મોચ (Sprain), સોજો અને જૂના સાંધાના દુખાવામાં ખૂબ જ અસરકારક છે.
૨. માથાના દુખાવા માટે: સૂંઠ અને જાયફળનો લેપ
તણાવ કે શરદીને કારણે થતા માથાના દુખાવા માટે આ લેપ રામબાણ ઈલાજ છે.
- સામગ્રી: ૧ ચમચી સૂંઠ પાવડર (સૂકું આદુ) અથવા ૧ જાયફળ.
- બનાવવાની રીત: જો જાયફળ હોય તો તેને પથ્થર પર થોડા પાણી સાથે ઘસીને તેની પેસ્ટ બનાવો. જો સૂંઠ હોય તો પાણી સાથે પેસ્ટ બનાવો.
- કેવી રીતે લગાવવો?: આ પેસ્ટને કપાળ અને લમણા (Temples) પર લગાવો.
- ફાયદો: સૂંઠ રક્ત પરિભ્રમણ વધારે છે અને જાયફળ મગજની નસોને શાંત કરે છે, જેથી માથાનો દુખાવો તરત હળવો થાય છે.
૩. કમરના દુખાવા માટે: લસણ અને અજમાનો લેપ
લસણમાં એલિસિન હોય છે જે પેઈન-કિલર જેવું કામ કરે છે.
- સામગ્રી: ૪-૫ કળી લસણ, ૧ ચમચી અજમો અને ૨ ચમચી સરસિયું તેલ.
- બનાવવાની રીત: લસણને વાટી લો. સરસિયાના તેલમાં લસણ અને અજમો નાખીને સહેજ ગરમ કરો. હવે લસણના આ મિશ્રણનો લેપ તૈયાર કરો.
- કેવી રીતે લગાવવો?: કમરના દુખતા ભાગ પર આ હૂંફાળો લેપ લગાવો.
- ફાયદો: તે કમરની જકડન (Stiffness) અને નસોના દબાણને કારણે થતા દુખાવામાં રાહત આપે છે.
૪. સોજો અને મચકોડ માટે: આંબા હળદર અને ગૂગળનો લેપ
જો પગ મચકોડાઈ ગયો હોય અને સોજો ચઢી ગયો હોય તો આ લેપ સર્વોત્તમ છે.
- સામગ્રી: ૨ ચમચી આંબા હળદર પાવડર અને ૧ ચમચી શુદ્ધ ગૂગળ.
- બનાવવાની રીત: ગૂગળને થોડા ગરમ પાણીમાં ઓગાળી લો અને તેમાં આંબા હળદર ઉમેરો.
- કેવી રીતે લગાવવો?: સોજા વાળા ભાગ પર જાડો થર લગાવો અને પટ્ટી બાંધી દો.
- ફાયદો: આંબા હળદર લોહીના જમાવને તોડે છે અને ગૂગળ સોજાને ઝડપથી ઉતારે છે.
૫. શરદી અને છાતીના દુખાવા માટે: રાઈનો લેપ
શિયાળામાં શરદીને કારણે છાતી જકડાઈ જાય ત્યારે આ દેશી નુસખો કામ લાગે છે.
- સામગ્રી: ૨ ચમચી રાઈનો પાવડર અને પાણી.
- બનાવવાની રીત: રાઈને વાટીને તેની પેસ્ટ બનાવો.
- કેવી રીતે લગાવવો?: આ લેપને છાતી પર લગાવો, પણ ધ્યાન રાખો કે તે ૨૦ મિનિટથી વધુ ન રહેવો જોઈએ કારણ કે રાઈ ત્વચા પર બળતરા કરી શકે છે.
- ફાયદો: તે કફને ઓગાળે છે અને છાતીના સ્નાયુઓને ગરમી આપી દુખાવો ઓછો કરે છે.
⚠️ લેપ લગાવતી વખતે રાખવાની સાવચેતીઓ
૧. પેચ ટેસ્ટ: કોઈપણ લેપ આખા ભાગ પર લગાવતા પહેલા કાંડા પર થોડો લગાવી જુઓ કે કોઈ એલર્જી કે બળતરા તો નથી થતી ને? ૨. હૂંફાળો ઉપયોગ: લેપ હંમેશા સહેજ ગરમ અથવા સામાન્ય તાપમાનનો હોવો જોઈએ. ૩. ત્વચાની સફાઈ: લેપ લગાવતા પહેલા તે ભાગને પાણીથી સાફ કરી લેવો. ૪. ખુલ્લા ઘા: જો ત્વચા કપાઈ ગઈ હોય કે લોહી નીકળતું હોય તો આ લેપ ક્યારેય ન લગાવવા.
નિષ્કર્ષ
ઘરેલું લેપ એ હળવા દુખાવા માટે ખૂબ જ સુરક્ષિત અને અસરકારક માર્ગ છે. તે કુદરતી હોવાથી શરીર પર કોઈ ઝેરી અસર કરતા નથી. જો કે, જો દુખાવો અસહ્ય હોય, સોજો સતત વધતો હોય અથવા તાવ આવતો હોય, તો માત્ર ઘરેલું ઈલાજ પર નિર્ભર ન રહેતા ડોક્ટર અથવા ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે.
