સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથી: ગરદનની નસ દબાવાથી હાથમાં આવતી ખાલી અને તેનો ફિઝિયો ઈલાજ
સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથી (Cervical Radiculopathy) એવી સ્થિતિ છે જેમાં ગરદનના મણકામાંથી હાથ તરફ જતી નસની મૂળ (nerve root) પર દબાણ અથવા બળતરા થાય છે. તેના કારણે ગરદનથી ખભા, હાથ અને ક્યારેક આંગળીઓ સુધી દુખાવો, ખાલી ચઢવી, ઝણઝણાટી, સુન્નપણું અથવા નબળાઈ અનુભવાઈ શકે છે. તેને સામાન્ય ભાષામાં “ગરદનની નસ દબાઈ જવી” અથવા “Pinched Nerve in Neck” પણ કહેવામાં આવે છે.
સારા સમાચાર એ છે કે મોટા ભાગના દર્દીઓમાં આ સમસ્યા સર્જરી વગર, યોગ્ય કસરત, ફિઝિયોથેરાપી, દૈનિક પ્રવૃત્તિમાં ફેરફાર અને જરૂરિયાત મુજબ દવાઓથી ધીમે ધીમે સુધરી શકે છે.
સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથી શું છે?
આપણી ગરદનમાં સાત cervical vertebrae હોય છે. દરેક મણકાની વચ્ચે ડિસ્ક અને તેની આસપાસની રચનાઓ હોય છે. કરોડરજ્જુમાંથી નીકળતી નસો ગરદનમાંથી પસાર થઈને ખભા, હાથ અને આંગળીઓ સુધી પહોંચે છે.
જ્યારે આ નસની મૂળ પર:
- ડિસ્ક બહાર નીકળે અથવા હર્નિયેટ થાય,
- હાડકાંમાં ઉંમર સાથે ફેરફાર થાય,
- સ્પાઇનમાં જગ્યા સાંકડી થાય,
- સાંધામાં ઘસારો થાય,
- અથવા ઈજાને કારણે સોજો આવે,
ત્યારે નસમાં ચીડ અથવા દબાણ થઈ શકે છે. પરિણામે ગરદનથી હાથ તરફ નસના માર્ગમાં લક્ષણો દેખાઈ શકે છે.
હાથમાં ખાલી કેમ આવે છે?
“ખાલી આવવી” એટલે હાથ અથવા આંગળીઓમાં સંવેદના ઘટવી અથવા સુન્નપણું અનુભવાવું.
નસનું કામ મગજ અને શરીર વચ્ચે સંદેશા પહોંચાડવાનું છે. જો ગરદનમાંથી નીકળતી નસ પર દબાણ અથવા બળતરા થાય, તો તે નસ જે વિસ્તારમાં સંવેદના પહોંચાડે છે ત્યાં:
- ઝણઝણાટી,
- સોય ચુભતી હોય તેવી લાગણી,
- બળતરા,
- સુન્નપણું,
- અથવા ખાલીપણું
થઈ શકે છે.
કેટલાક દર્દીઓમાં નસ પર અસર વધારે હોય તો હાથની પકડ અથવા હાથના ચોક્કસ સ્નાયુમાં નબળાઈ પણ આવી શકે છે.
સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથીનાં મુખ્ય લક્ષણો
દરેક વ્યક્તિમાં લક્ષણો એકસરખાં હોતા નથી. સામાન્ય રીતે નીચેના લક્ષણો જોવા મળે છે:
1. ગરદનનો દુખાવો
ગરદનના એક ભાગમાં અથવા બંને તરફ દુખાવો થઈ શકે છે.
2. ખભામાં દુખાવો
ગરદનનો દુખાવો ખભા તરફ ફેલાઈ શકે છે.
3. હાથમાં ઉતરતો દુખાવો
દુખાવો ખભાથી હાથ અને ક્યારેક આંગળીઓ સુધી જઈ શકે છે.
4. હાથમાં ખાલી આવવી
હાથ અથવા આંગળીઓમાં સંવેદના ઓછી થવી અથવા સુન્નપણું થઈ શકે છે.
5. ઝણઝણાટી
“ચમકારા”, “સોય ચુભે” અથવા “વીજળી પસાર થાય” તેવી લાગણી થઈ શકે છે.
6. હાથમાં નબળાઈ
વસ્તુ પકડવામાં તકલીફ અથવા હાથની શક્તિ ઘટવી શક્ય છે.
7. ગરદન હલાવવાથી લક્ષણો વધવા
કેટલાક દર્દીઓમાં ગરદન પાછળ વાળવાથી, ફેરવવાથી અથવા ચોક્કસ સ્થિતિમાં રાખવાથી હાથના લક્ષણો વધી શકે છે.
કઈ આંગળીમાં ખાલી આવે છે?
કઈ નસ અસરગ્રસ્ત છે તેના આધારે ખાલીપણું અને ઝણઝણાટી હાથના અલગ વિસ્તારમાં જોવા મળી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
| અસરગ્રસ્ત નસનું સ્તર | સામાન્ય રીતે અનુભવાતો વિસ્તાર |
|---|---|
| C5 | ખભા અને ઉપરના હાથનો ભાગ |
| C6 | અંગૂઠા તરફનો હાથ |
| C7 | મધ્ય આંગળી તરફ |
| C8 | નાની આંગળી અને હાથની અંદરની બાજુ |
આ માત્ર સામાન્ય માર્ગદર્શન છે. માત્ર આંગળીમાં ખાલીપણું જોઈને ચોક્કસ નસનું સ્તર નક્કી કરી શકાતું નથી. ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અથવા ડૉક્ટર neurological examination કરીને વધુ ચોક્કસ તારણ કાઢે છે.
સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથીનાં મુખ્ય કારણો
1. સર્વાઇકલ ડિસ્ક હર્નિએશન
મણકાઓ વચ્ચેની ડિસ્ક બહાર તરફ ફૂલે અથવા હર્નિએટ થાય ત્યારે તે નસની નજીક દબાણ કરી શકે છે.
યુવાન અથવા મધ્યમ વયના લોકોમાં ઈજા અથવા ડિસ્ક સંબંધિત ફેરફાર એક કારણ હોઈ શકે છે.
2. સર્વાઇકલ સ્પોન્ડાયલોસિસ
ઉંમર વધતાં ગરદનના મણકા, ડિસ્ક અને સાંધામાં wear-and-tear થઈ શકે છે. તેના કારણે નસ પસાર થતી જગ્યા સાંકડી થઈ શકે છે.
3. Foraminal narrowing
નસ મણકામાંથી જે નાની જગ્યામાંથી બહાર નીકળે છે તેને foramen કહેવામાં આવે છે. આ જગ્યા સાંકડી થાય તો નસ પર દબાણ આવી શકે છે.
4. ગરદનની ઈજા
અકસ્મિક ઈજા, પડી જવું અથવા whiplash જેવી સ્થિતિ પછી પણ નસમાં ચીડ થઈ શકે છે.
5. લાંબા સમયની ખોટી પોઝિશન
લાંબા સમય સુધી:
- મોબાઇલ નીચે જોઈને,
- લેપટોપ પર વાંકા બેસીને,
- ઊંચું અથવા ખોટું મોનિટર રાખીને,
- અથવા સતત એક જ સ્થિતિમાં
રહવાથી ગરદન પરનો ભાર વધી શકે છે અને લક્ષણો ઉશ્કેરાઈ શકે છે.
શું દરેક ગરદનના દુખાવામાં રેડિક્યુલોપેથી હોય છે?
ના.
સામાન્ય muscular neck pain અને cervical radiculopathy અલગ સ્થિતિઓ છે.
સામાન્ય muscular painમાં મુખ્યત્વે ગરદનના સ્નાયુઓમાં દુખાવો અને જકડાહટ હોય છે, જ્યારે radiculopathyમાં નસ સંબંધિત લક્ષણો જેવા કે:
- હાથમાં ખાલીપણું,
- ઝણઝણાટી,
- હાથમાં ઉતરતો દુખાવો,
- સંવેદનામાં ફેરફાર,
- અથવા નબળાઈ
વધુ મહત્વપૂર્ણ હોય છે.
નિદાન કેવી રીતે થાય છે?
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અથવા ડૉક્ટર સામાન્ય રીતે સૌથી પહેલાં તમારી history અને clinical examination કરે છે.
તેઓ પૂછે છે:
- દુખાવો ક્યાંથી શરૂ થયો?
- હાથના કયા ભાગમાં ખાલી આવે છે?
- કઈ આંગળીમાં વધારે છે?
- ગરદન હલાવવાથી શું થાય છે?
- હાથમાં નબળાઈ છે?
- રાત્રે લક્ષણો વધે છે?
- કોઈ ઈજા થઈ હતી?
- લક્ષણો કેટલા સમયથી છે?
પછી neurological examination કરવામાં આવી શકે છે.
તેમાં:
- muscle strength,
- sensation,
- reflexes,
- neck movement,
- nerve tension tests
વગેરે તપાસવામાં આવે છે. Clinical examinationમાં Spurling test, cervical distraction test અને Upper Limb Tension Test જેવા પરીક્ષણોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
MRI અથવા X-ray ક્યારે જરૂરી પડે?
દરેક cervical radiculopathy માટે તરત MRI જરૂરી નથી.
ઘણા કેસોમાં લક્ષણો અને clinical examination પરથી શરૂઆતનું management નક્કી કરી શકાય છે. NHS guidance મુજબ સામાન્ય રીતે શરૂઆતમાં દરેક દર્દીને X-ray અથવા MRI જરૂરી હોતી નથી; લક્ષણો ચાલુ રહે, વધારે ગંભીર બને અથવા clinical concern હોય ત્યારે imagingની જરૂરિયાત નક્કી થઈ શકે છે.
ખાસ કરીને જો:
- હાથની નબળાઈ વધતી જાય,
- ખાલીપણું વધતું જાય,
- લક્ષણો લાંબા સમય સુધી સુધરે નહીં,
- અથવા ગંભીર neurological signs હોય,
તો વધુ તપાસ જરૂરી બની શકે છે.
સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથીનો ફિઝિયોથેરાપી ઈલાજ
ફિઝિયોથેરાપીનો મુખ્ય હેતુ માત્ર દુખાવો ઘટાડવાનો નથી. તેનો હેતુ છે:
- નસની ચીડ ઘટાડવી
- ગરદનની movement સુધારવી
- યોગ્ય posture વિકસાવવું
- ગરદન અને ખભાના સ્નાયુઓ મજબૂત કરવું
- હાથની કાર્યક્ષમતા સુધારવી
- ફરીથી સમસ્યા થવાની શક્યતા ઘટાડવી
Physical therapyમાં ચોક્કસ exercise અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં tractionનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
1. Activity Modification
સૌથી પહેલું પગલું એ છે કે લક્ષણો વધારતી પ્રવૃત્તિઓ ઓળખવી.
ઉદાહરણ:
- લાંબા સમય સુધી મોબાઇલ નીચે જોઈને ન બેસવું.
- સતત 1–2 કલાક એક જ સ્થિતિમાં ન રહેવું.
- કામ દરમિયાન નાના breaks લેવા.
- ભારે વસ્તુ ઊંચકતી વખતે ગરદન આગળ ન વાળવી.
- કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન આંખની સપાટીની નજીક રાખવી.
સંપૂર્ણ bed rest સામાન્ય રીતે જરૂરી નથી. ધીમે ધીમે સામાન્ય પ્રવૃત્તિ તરફ પાછા ફરવું recovery માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે.
2. Cervical Posture Correction
ગરદનને સતત આગળ ઝુકાવીને રાખવાથી neck muscles પર ભાર વધી શકે છે.
કામ કરતી વખતે:
- માથું શરીરના ઉપર સીધું રાખો.
- ખભા ઢીલા રાખો.
- સ્ક્રીન આંખની સપાટી નજીક રાખો.
- કોણીને યોગ્ય support આપો.
- મોબાઇલને શક્ય તેટલો આંખની ઊંચાઈએ લાવો.
દર 30–45 મિનિટે સ્થિતિ બદલીને થોડું હલનચલન કરવું ઉપયોગી બની શકે છે.
3. Chin Tuck Exercise
આ એક સામાન્ય cervical control exercise છે, પરંતુ દરેક દર્દી માટે યોગ્ય હોય એવું જરૂરી નથી.
કરવાની રીત
- સીધા બેસો.
- નજર સામે રાખો.
- માથું નીચે ન ઝુકાવતા હળવેથી ચિનને પાછળ ખેંચો.
- જાણે “double chin” બનાવતા હોવ તેવી હળવી movement કરો.
- થોડા સેકન્ડ રાખો.
- પછી relax કરો.
આ કસરત દરમિયાન હાથમાં ખાલીપણું અથવા દુખાવો નોંધપાત્ર રીતે વધે તો કસરત બંધ કરીને ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહ લેવી.
4. Cervical Mobility Exercises
ગરદનની movement જાળવવી મહત્વપૂર્ણ છે.
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ તમારી સ્થિતિ પ્રમાણે:
- neck rotation,
- gentle flexion,
- extension,
- side bending
જેવી કસરતો પસંદ કરી શકે છે.
પરંતુ તીવ્ર nerve pain અથવા હાથમાં વધતી ખાલી સાથે aggressive neck stretching કરવું યોગ્ય નથી.
5. Scapular Exercises
ગરદન અને ખભાની સ્થિતિ સુધારવા માટે shoulder blade musclesને મજબૂત કરવું ઘણી વખત rehabilitationનો ભાગ બને છે.
સરળ રીતે:
- ખભાને ઉપર ચડાવવાને બદલે પાછળ અને નીચે હળવેથી ખેંચવા.
- shoulder bladeને હળવેથી squeeze કરવું.
- થોડા સેકન્ડ hold કરીને relax કરવું.
આ કસરતો વ્યક્તિની સ્થિતિ પ્રમાણે ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ દ્વારા પસંદ કરવી વધુ યોગ્ય છે.
6. Deep Neck Flexor Strengthening
ગરદનને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરનારા ઊંડા સ્નાયુઓની endurance સુધારવા માટે ચોક્કસ exercises ઉપયોગી થઈ શકે છે.
આ કસરતો સામાન્ય રીતે ખૂબ હળવી હોય છે અને યોગ્ય technique જરૂરી છે.
મુખ્ય ઉદ્દેશ ગરદનને જોરથી ખેંચવાનો નહીં પરંતુ controlled cervical stability વિકસાવવાનો છે.
7. Nerve Gliding Exercises
કેટલાક દર્દીઓમાં physiotherapist nerve gliding અથવા neural mobilizationનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
તેનો હેતુ નસને જોરથી ખેંચવાનો નથી.
તેમાં હાથ અને ગરદનની ચોક્કસ controlled movements દ્વારા નસની આસપાસની mobility સુધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
Nerve stretching અને nerve gliding એકસરખાં નથી.
જો nerve exercise દરમિયાન:
- હાથમાં તીવ્ર વીજળી જેવો દુખાવો,
- વધારે ખાલીપણું,
- અથવા લક્ષણો લાંબા સમય સુધી વધે,
તો તેને જાતે ચાલુ રાખવું યોગ્ય નથી.
8. Cervical Traction
કેટલાક cervical radiculopathyના દર્દીઓમાં cervical tractionનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેમાં ગરદન પર controlled pulling force આપવામાં આવે છે જેથી કેટલીક પરિસ્થિતિમાં nerve root પરનો mechanical stress ઘટાડી શકાય.
AAOS પણ કેટલાક દર્દીઓમાં tractionને nonsurgical treatmentના ભાગરૂપે દર્શાવે છે.
પરંતુ traction:
- દરેક દર્દી માટે જરૂરી નથી,
- દરેક પ્રકારના neck painમાં યોગ્ય નથી,
- અને ઘરે પોતાની રીતે જોરથી traction કરવું યોગ્ય નથી.
તે યોગ્ય assessment પછી trained physiotherapistની દેખરેખમાં કરાવવું વધુ સલામત છે.
9. Manual Therapy
જરૂરિયાત પ્રમાણે physiotherapist:
- soft tissue techniques,
- joint mobilization,
- cervical/thoracic mobility techniques
વાપરી શકે છે.
પરંતુ manual therapyનો ઉપયોગ દર્દીના neurological signs અને symptom response પ્રમાણે કરવો જોઈએ.
ખાસ કરીને ગરદનને જોરથી “crack” કરાવવું અથવા high-velocity manipulation જાતે કરાવવું યોગ્ય નથી.
10. Heat અથવા Cold Therapy
કેટલાક લોકોને ગરદનના સ્નાયુઓની જકડાહટમાં ગરમ શેકથી આરામ મળે છે.
બીજાઓને acute irritationમાં ઠંડો શેક વધુ આરામદાયક લાગી શકે છે.
Heat અથવા coldને સીધી ત્વચા પર લાંબા સમય સુધી ન લગાવવો. NHS neck-pain guidance પણ ગરમી અથવા ઠંડીના packને યોગ્ય રીતે વાપરવાની સલાહ આપે છે.
ઘરમાં કઈ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી?
મોબાઇલનો ઉપયોગ
મોબાઇલ લાંબા સમય સુધી નીચે જોઈને ન વાપરવો.
ખોટું:
માથું નીચે → ગરદન વાંકી → લાંબો સમય
વધુ સારું:
મોબાઇલ થોડો ઊંચો → ગરદન relatively neutral → વારંવાર position change
ઊંઘતી વખતે
ખૂબ ઊંચું અથવા ખૂબ નીચું pillow ગરદનને અસ્વસ્થ સ્થિતિમાં રાખી શકે છે.
સામાન્ય રીતે આરામદાયક, યોગ્ય heightનું pillow પસંદ કરવું સારું. NHS પણ neck painમાં low, firm pillowની સલાહ આપે છે.
શું neck collar પહેરવું જોઈએ?
દરેક દર્દીને cervical collarની જરૂર નથી.
લાંબા સમય સુધી collar પહેરવાથી ગરદનના સ્નાયુઓની activity ઘટી શકે છે. AAOS મુજબ soft cervical collarનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તે સામાન્ય રીતે ટૂંકા સમય માટે જ રાખવામાં આવે છે.
તેથી ડૉક્ટરની સલાહ વગર લાંબા સમય સુધી collar પહેરી રાખવું યોગ્ય નથી.
શું સંપૂર્ણ આરામ કરવો જોઈએ?
સામાન્ય રીતે લાંબા સમય સુધી સંપૂર્ણ bed rest જરૂરી નથી.
હળવી દૈનિક activity ચાલુ રાખવી અને ધીમે ધીમે સામાન્ય કામ તરફ પાછા ફરવું recovery માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે. NHS guidance પણ activityને ધીમે ધીમે વધારવાની અને એક જ સ્થિતિમાં લાંબો સમય ન રહેવાની સલાહ આપે છે.
કેટલા સમયમાં સુધારો થાય?
ઘણા દર્દીઓમાં cervical radiculopathy સમય સાથે સુધરે છે. NHS Inform મુજબ ઘણા કેસમાં શરૂઆતના લગભગ 12 અઠવાડિયામાં સુધારો શરૂ થાય છે, જોકે કેટલાક લોકોમાં લક્ષણો વધુ લાંબો સમય રહી શકે છે અને વચ્ચે-વચ્ચે પાછા પણ આવી શકે છે.
આ સમય વ્યક્તિગત છે અને તેના પર અસર કરે છે:
- નસ પર દબાણનું પ્રમાણ,
- neurological weakness,
- ઉંમર,
- activity level,
- ઊંઘ,
- stress,
- underlying spine condition,
- અને rehabilitationનું પાલન.
ક્યારે તરત ડૉક્ટરને બતાવવું?
આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
જો હાથમાં માત્ર હળવી ખાલી નહીં પરંતુ નબળાઈ વધતી જાય, વસ્તુઓ હાથમાંથી પડવા લાગે, ચાલવામાં તકલીફ થાય અથવા બંને હાથ/પગમાં neurological symptoms આવે તો તાત્કાલિક medical assessment જરૂરી છે.
ખાસ ધ્યાન આપવાના red flags:
- હાથ અથવા પગમાં વધતી નબળાઈ
- બંને હાથ અથવા બંને પગમાં ખાલીપણું
- ચાલવામાં અથવા balanceમાં તકલીફ
- હાથની coordination ખરાબ થવી
- વસ્તુઓ વારંવાર હાથમાંથી પડી જવી
- bladder અથવા bowel controlમાં ફેરફાર
- ગંભીર અને ઝડપથી વધતો દુખાવો
- તાજેતરની ગંભીર ઈજા
- તાવ સાથે ગરદનનો દુખાવો
- અચાનક ખૂબ ગંભીર headache
આવા લક્ષણો spinal cord અથવા અન્ય ગંભીર સમસ્યાની નિશાની હોઈ શકે છે.
ક્યારે સર્જરીની જરૂર પડી શકે?
સારા સમાચાર એ છે કે દરેક cervical radiculopathyમાં સર્જરીની જરૂર પડતી નથી.
ઘણા દર્દીઓ conservative treatmentથી સુધરે છે.
પરંતુ જો:
- neurological weakness વધતી રહે,
- ગંભીર neurological deficit હોય,
- યોગ્ય conservative treatment છતાં લક્ષણો ચાલુ રહે,
- અથવા nerve/spinal cord પર ગંભીર compression હોય,
તો spine specialist વધુ તપાસ કરીને injection અથવા surgery જેવા વિકલ્પો વિશે વિચાર કરી શકે છે.
દર્દીઓ કરતી સામાન્ય ભૂલો
1. ગરદનને વારંવાર “ક્રેક” કરવી
આદત તરીકે ગરદનને જોરથી ફેરવવી યોગ્ય નથી.
2. YouTube પરથી કોઈપણ exercise શરૂ કરવી
દરેક cervical radiculopathy એકસરખી નથી.
3. દુખાવો વધે છતાં exercise ચાલુ રાખવી
Exercise પછી લક્ષણોનું response મહત્વપૂર્ણ છે.
4. લાંબા સમય સુધી collar પહેરવો
તે neck movement ઘટાડે છે.
5. આખો દિવસ આરામ કરવો
લાંબા સમય સુધી inactivity recoveryમાં મદદરૂપ જ હોય એવું નથી.
6. હાથની વધતી નબળાઈને અવગણવી
નબળાઈ માત્ર “સામાન્ય દુખાવો” માનીને અવગણવી નહીં.
સરળ દૈનિક રૂટિન
જો તમારા physiotherapistએ યોગ્ય ગણાવ્યું હોય તો દિવસ દરમિયાન:
સવારે
- હળવી neck movement
- posture awareness
- prescribed cervical exercise
કામ દરમિયાન
- વારંવાર position બદલવી
- સ્ક્રીન યોગ્ય ઊંચાઈએ રાખવી
- મોબાઇલ નીચે જોઈને લાંબો સમય ન રહેવું
સાંજે
- physiotherapist દ્વારા આપેલી strengthening exercises
- જરૂરિયાત મુજબ heat/cold
- હળવી સામાન્ય activity
રાત્રે
- આરામદાયક pillow
- ગરદનને ખૂબ વાંકું કરીને ન સૂવું
ફિઝિયોથેરાપીનો મુખ્ય સંદેશ
સર્વાઇકલ રેડિક્યુલોપેથીમાં માત્ર “ગરદનની નસ દબાઈ છે એટલે ગરદન ખેંચવી” એવો સરળ નિયમ નથી. યોગ્ય સારવાર માટે નસના લક્ષણો, muscle strength, sensation, reflexes, neck movement અને દર્દીની દૈનિક પ્રવૃત્તિઓનું મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.
યોગ્ય દર્દીમાં exercise, posture correction, activity modification, neural mobility અને ક્યારેક traction જેવી પદ્ધતિઓ physiotherapy rehabilitationનો ભાગ બની શકે છે.
નિષ્કર્ષ
ગરદનમાંથી હાથ સુધી આવતી ખાલી, ઝણઝણાટી, બળતરા અથવા દુખાવો cervical radiculopathyનું લક્ષણ હોઈ શકે છે. તેનું કારણ ડિસ્કની સમસ્યા, ઉંમર સાથે થતા degenerative ફેરફારો અથવા nerve માટેની જગ્યા સાંકડી થવી હોઈ શકે છે.
મોટાભાગના દર્દીઓમાં સમય, યોગ્ય activity, દૈનિક ટેવોમાં સુધારો અને યોગ્ય physiotherapyથી સારો સુધારો થઈ શકે છે.
પરંતુ હાથની શક્તિ ઘટતી હોય, લક્ષણો ઝડપથી વધતા હોય, ચાલવામાં તકલીફ, balanceની સમસ્યા અથવા bladder/bowelમાં ફેરફાર હોય તો ઘરેલુ કસરત પર નિર્ભર રહેવાને બદલે તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
નોંધ: ઉપરની માહિતી સામાન્ય શૈક્ષણિક માર્ગદર્શન માટે છે. તમારી ચોક્કસ સ્થિતિ, કઈ નસ અસરગ્રસ્ત છે અને કઈ કસરત યોગ્ય છે તે નક્કી કરવા માટે qualified physiotherapist અથવા doctor દ્વારા વ્યક્તિગત તપાસ જરૂરી છે.
