યોગ્ય ફૂટવેર (પગરખાં) ની પસંદગી તમારા કરોડરજ્જુને કેવી રીતે બચાવે છે.

👞 યોગ્ય ફૂટવેર (પગરખાં) ની પસંદગી: તમારી કરોડરજ્જુની રક્ષાનું પ્રથમ પગથિયું

આપણે કમરના દુખાવા માટે ઘણીવાર આપણી બેસવાની રીત કે વજન ઉઠાવવાની પદ્ધતિને જવાબદાર માનીએ છીએ. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય તમારા પગરખાં (Footwear) તરફ જોયું છે? ફિઝિયોથેરાપી વિજ્ઞાન મુજબ, આપણી કરોડરજ્જુનો પાયો આપણા પગ છે. જો પાયો જ નબળો કે અસંતુલિત હશે, તો તેની ઉપરની આખી ઇમારત એટલે કે આપણું શરીર અને કરોડરજ્જુ જોખમમાં મુકાશે.

ખોટા પગરખાં માત્ર પગમાં ફોલ્લા કે દુખાવો જ નથી કરતા, પરંતુ તે લાંબા ગાળે સ્લિપ ડિસ્ક, સાયટિકા અને ઘૂંટણનો ઘસારો જેવી ગંભીર સમસ્યાઓનું મુખ્ય કારણ બને છે. ચાલો સમજીએ કે સાચા ફૂટવેર કેવી રીતે તમારી કરોડરજ્જુને બચાવે છે.

૧. ફૂટવેર અને કરોડરજ્જુ વચ્ચેનો સંબંધ (The Kinetic Chain)

જ્યારે આપણે ચાલીએ છીએ, ત્યારે જમીન સાથે એડી અથડાવાથી એક આંચકો (Shock) ઉત્પન્ન થાય છે. જો પગરખાં યોગ્ય હશે, તો તે આ આંચકાને શોષી (Absorb) લેશે. પરંતુ જો પગરખાં ખોટા હશે, તો આ આંચકો સીધો પગથી ઘૂંટણ, થાપા અને છેલ્લે કરોડરજ્જુના મણકા સુધી પહોંચે છે.

• ખોટું પોશ્ચર: હાઈ હીલ્સ કે સાવ સપાટ ચપ્પલ પહેરવાથી શરીરનું ગુરુત્વાકર્ષણ કેન્દ્ર (Center of Gravity) બદલાય છે, જે કરોડરજ્જુના કુદરતી ‘S’ વળાંકને બગાડે છે.

૨. ખતરનાક ફૂટવેર: જે કરોડરજ્જુને નુકસાન કરે છે

A. હાઈ હીલ્સ (High Heels)

મહિલાઓમાં કમરના દુખાવાનું આ સૌથી મોટું કારણ છે.

• નુકસાન: હીલ્સ પહેરવાથી શરીરનું વજન આગળના પંજા પર આવી જાય છે. આને સંતુલિત કરવા માટે કમરને વધુ પડતી પાછળ નમાવવી પડે છે, જેનાથી કમરના સ્નાયુઓ સતત તણાવમાં રહે છે.

B. સાવ સપાટ ચપ્પલ (Flat Flip-flops)

ઘણીવાર આપણે માનીએ છીએ કે ફ્લેટ ચપ્પલ સુરક્ષિત છે, પણ હકીકતમાં તે પગના ‘આર્ક’ (વળાંક) ને કોઈ સપોર્ટ આપતા નથી.

• નુકસાન: તે આંચકા શોષી શકતા નથી, પરિણામે ચાલતી વખતે એડી પર આવતું દબાણ સીધું કમરને અસર કરે છે.

C. ઘસાઈ ગયેલા પગરખાં

જો તમારા બૂટ એક બાજુએથી વધુ ઘસાઈ ગયા હોય, તો તમારી ચાલ (Gait) ત્રાંસી થશે, જે કરોડરજ્જુમાં અસંતુલન પેદા કરશે.

૩. યોગ્ય પગરખાં પસંદ કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

એક આદર્શ ફૂટવેર તમારી કરોડરજ્જુ માટે ‘શોક એબ્સોર્બર’ તરીકે કામ કરે છે. તેને પસંદ કરવાના ૪ સુવર્ણ નિયમો:

૧. આર્ક સપોર્ટ (Arch Support): પગરખાંની અંદરનો ભાગ તમારા પગના કુદરતી વળાંક મુજબ હોવો જોઈએ. ફ્લેટ ફૂટવાળા લોકોએ ખાસ આર્ક સપોર્ટ વાળા ઇન્સોલ્સ વાપરવા જોઈએ. ૨. કુશનિંગ (Cushioning): એડીના ભાગમાં પૂરતી ગાદી હોવી જોઈએ જેથી ચાલતી વખતે જમીનનો આંચકો કમર સુધી ન પહોંચે. ૩. ફિટિંગ: પગરખાં બહુ ટાઈટ કે બહુ લુઝ ન હોવા જોઈએ. સાંજની વખતે બૂટ ખરીદવા શ્રેષ્ઠ છે કારણ કે ત્યારે પગ સહેજ ફૂલેલા હોય છે. ૪. હીલની ઊંચાઈ: આદર્શ રીતે, હીલ ૧ થી ૧.૫ ઈંચથી વધુ ન હોવી જોઈએ.

૪. વિવિધ પરિસ્થિતિઓ માટે શ્રેષ્ઠ ફૂટવેર

• વર્ક આઉટ/વૉકિંગ માટે: સ્પોર્ટ્સ શૂઝ વાપરો જે એડીને પૂરો ટેકો આપે.
• ઓફિસ માટે: એવા ફોર્મલ શૂઝ પસંદ કરો જેનો સોલ નરમ હોય અને અંદર આર્ક સપોર્ટ હોય.
• ઘરમાં પહેરવા માટે: ખુલ્લા પગે ચાલવાને બદલે સોફ્ટ ઇવા (EVA) મટીરિયલના ચપ્પલ પહેરો, જે પથ્થર જેવી કઠણ લાદી પર તમારા સાંધાને બચાવશે.

૫. ફિઝિયોથેરાપી ટિપ: ફૂટ એક્ઝામિનેશન

જો તમને વારંવાર કમરનો દુખાવો રહેતો હોય, તો એકવાર તમારી ચાલવાની પદ્ધતિની તપાસ કરાવો. સમર્પણ ફિઝિયોથેરાપી ક્લિનિક માં અમે ‘પેડોસ્કેન’ ટેકનોલોજી દ્વારા તમારા પગના દબાણના બિંદુઓ તપાસીએ છીએ. જો તમારા પગના આકારમાં ખામી હોય, તો અમે કસ્ટમાઇઝ્ડ મેડિકેટેડ ઇન્સોલ્સ તૈયાર કરીએ છીએ જે તમારા જૂના બૂટમાં જ મૂકી શકાય છે અને તમારી કરોડરજ્જુને સુરક્ષિત બનાવે છે.

નિષ્કર્ષ

પગરખાં એ માત્ર ફેશનનું સાધન નથી, પણ તમારા સ્વાસ્થ્યનું રોકાણ છે. સસ્તા કે માત્ર દેખાવડા ફૂટવેર પાછળ તમારી કરોડરજ્જુનું સ્વાસ્થ્ય દાવ પર ન લગાવો. યાદ રાખો, તમારા પગ જે પાયો તૈયાર કરશે, તેવો જ આરામ તમારી પીઠ અનુભવશે.