સ્પોર્ટ્સ શૂઝની પસંદગી કેવી રીતે કરવી?

👟 યોગ્ય સ્પોર્ટ્સ શૂઝની પસંદગી કેવી રીતે કરવી? : એક સંપૂર્ણ ગાઈડ

ઘણીવાર આપણે સ્પોર્ટ્સ શૂઝ માત્ર તેના દેખાવ, રંગ અથવા બ્રાન્ડ જોઈને ખરીદી લેતા હોઈએ છીએ. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે ખોટા શૂઝની પસંદગી તમારા પગ, ઘૂંટણ અને કમરમાં કાયમી દુખાવો અથવા ઈજા (Injury) નોંતરી શકે છે? દરેક રમત અને દરેક પગનો આકાર અલગ હોય છે, તેથી શૂઝ ખરીદતી વખતે કેટલીક વૈજ્ઞાનિક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી અનિવાર્ય છે.

આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે તમારા માટે ‘પરફેક્ટ’ સ્પોર્ટ્સ શૂઝ કેવી રીતે પસંદ કરવા.

૧. તમારા પગનો પ્રકાર ઓળખો (Understand Your Foot Type)

શૂઝ લેતા પહેલા તમારે જાણવું જોઈએ કે તમારા પગની કમાન (Arch) કેવી છે. આ માટે તમે ‘વેટ ફૂટ ટેસ્ટ’ (Wet Foot Test) કરી શકો છો. તમારા પગને પાણીમાં પલાળીને કોરા કાગળ પર ડગલું ભરો.

• ન્યુટ્રલ આર્ચ (Neutral Arch): જો કાગળ પર તમારા પગની છાપ અડધી વળાંકવાળી દેખાય, તો તમારો પગ ન્યુટ્રલ છે. તમે મોટાભાગના ‘સ્ટેબિલિટી’ શૂઝ પહેરી શકો છો.
• લો આર્ચ અથવા ફ્લેટ ફીટ (Flat Feet): જો આખા પગની છાપ દેખાય, તો તમારો પગ સપાટ છે. આવા લોકોએ ‘મોશન કંટ્રોલ’ શૂઝ લેવા જોઈએ જે પગને અંદરની તરફ વળતા રોકે.
• હાઈ આર્ચ (High Arch): જો માત્ર એડી અને પંજો જ દેખાય અને વચ્ચેનો ભાગ ગાયબ હોય, તો તમારે વધુ ગાદીવાળા (Cushioned) શૂઝની જરૂર છે જે આંચકા શોષી શકે.

૨. રમત મુજબ શૂઝની પસંદગી (Choose by Sport)

દરેક રમતની હિલચાલ અલગ હોય છે, તેથી શૂઝ પણ તે મુજબના હોવા જોઈએ:

• રનિંગ શૂઝ (Running Shoes): આ શૂઝ હલકા હોય છે અને તેમાં એડી પાસે વધુ ગાદી (Cushioning) હોય છે જેથી દોડતી વખતે જમીન સાથે થતો આંચકો ઓછો લાગે. તે માત્ર આગળની તરફ ગતિ કરવા માટે બનેલા હોય છે.
• વોકિંગ શૂઝ (Walking Shoes): ચાલવા માટે એવા શૂઝ પસંદ કરો જે પંજાના ભાગેથી લવચીક (Flexible) હોય, કારણ કે ચાલતી વખતે પંજો વધુ વળે છે.
• કોર્ટ શૂઝ (Court Shoes): ટેનિસ, બેડમિન્ટન કે બાસ્કેટબોલ માટે સાઈડ-ટુ-સાઈડ હિલચાલ જરૂરી હોય છે. આ શૂઝની સોલ મજબૂત હોય છે જેથી મચકોડ ન આવે.
• ટ્રેનિંગ શૂઝ (Training Shoes/Gym): જો તમે જિમમાં વેઈટ લિફ્ટિંગ અને એરોબિક્સ બંને કરતા હોવ, તો ‘ક્રોસ ટ્રેનર્સ’ લો જે તમને સ્થિરતા આપે.

૩. શૂઝ ખરીદતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાના ખાસ મુદ્દા

૧. સાંજના સમયે ખરીદી કરો: આખો દિવસ ચાલવા કે કામ કરવાથી સાંજે પગ થોડો ફૂલેલો (સોજો) હોય છે. જો તમે સવારે શૂઝ લેશો, તો તે કદાચ સાંજે ટાઈટ પડી શકે છે. ૨. મોજા સાથે ટ્રાય કરો: તમે જે મોજા (Socks) પહેરીને રમત રમવાના હોવ, તે જ મોજા પહેરીને શૂઝ ફિટિંગ ચેક કરો. ૩. અંગૂઠા પાસે જગ્યા: શૂઝની અંદર તમારા અંગૂઠા અને શૂઝના આગળના ભાગ વચ્ચે અડધા ઇંચ (તમારી આંગળીની જાડાઈ જેટલી) જગ્યા હોવી જોઈએ. ૪. હિલ સ્લિપેજ: શૂઝ પહેરીને થોડું ચાલી જુઓ. તમારી એડી શૂઝમાંથી ઉપર-નીચે ન થવી જોઈએ. જો એડી છૂટી પડતી હોય, તો શૂઝ મોટા છે.

૪. શૂઝ ક્યારે બદલવા જોઈએ?

ઘણા લોકો શૂઝ જ્યાં સુધી ફાટી ન જાય ત્યાં સુધી વાપરે છે, જે ખોટું છે. શૂઝની અંદરની ગાદી અને ટેકો સમય જતાં ખતમ થઈ જાય છે.

• સામાન્ય રીતે, ૫૦૦ થી ૮૦૦ કિલોમીટર ચાલ્યા કે દોડ્યા પછી રનિંગ શૂઝ બદલી નાખવા જોઈએ.
• જો શૂઝની સોલ ઘસાઈ ગઈ હોય અથવા પગમાં દુખાવો શરૂ થાય, તો સમજવું કે નવા શૂઝ લેવાનો સમય આવી ગયો છે.

૫. શૂઝની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી?

• શૂઝને વોશિંગ મશીનમાં ધોવાનું ટાળો, તેનાથી તેનું મટિરિયલ નબળું પડે છે. બ્રશ અને સાબુના પાણીથી સાફ કરો.
• ભીના શૂઝને સીધા સૂર્યપ્રકાશમાં સૂકવવાને બદલે છાયામાં અથવા પંખા નીચે સૂકવો.
• શૂઝ પહેરવા માટે હંમેશા લેસ (દોરી) ખોલીને જ પહેરો, એમનેમ પગ અંદર નાખવાથી પાછળનું કાઉન્ટર બગડી જાય છે.

નિષ્કર્ષ

સ્પોર્ટ્સ શૂઝ એ ફેશન કરતાં વધુ તમારી સુરક્ષાનું સાધન છે. યોગ્ય શૂઝમાં રોકેલા થોડા વધુ પૈસા તમને ભવિષ્યમાં ડોક્ટરના ખર્ચમાંથી બચાવી શકે છે. હંમેશા તમારા પગના આકાર અને તમારી જરૂરિયાત મુજબના જ શૂઝ પસંદ કરો.