ગરદનના દુખાવા માટે યોગ્ય ઓશીકાની પસંદગી કેવી રીતે કરવી?

😴 ગરદનના દુખાવા માટે યોગ્ય ઓશીકાની પસંદગી કેવી રીતે કરવી? – સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા

આપણે આપણા જીવનનો લગભગ ત્રીજો ભાગ સૂવામાં વિતાવીએ છીએ. જો તમે સવારે ઉઠો ત્યારે ગરદનમાં જકડન, માથાનો દુખાવો કે ખભામાં ભારેપણું અનુભવતા હોવ, તો તેનું મુખ્ય કારણ તમારું ‘ઓશીકું’ (Pillow) હોઈ શકે છે.

ઓશીકાનું મુખ્ય કામ તમારી ગરદન અને માથાને એવી રીતે ટેકો આપવાનું છે કે જેથી તમારી કરોડરજ્જુ (Spine) એક સીધી રેખામાં રહે. ખોટું ઓશીકું તમારી ગરદનના સ્નાયુઓ પર આખી રાત દબાણ લાવે છે. આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે તમારી સૂવાની પદ્ધતિ મુજબ તમારે કેવું ઓશીકું પસંદ કરવું જોઈએ.

૧. ઓશીકું પસંદ કરવાનો સુવર્ણ નિયમ (The Neutral Spine Rule)

ઓશીકું ખરીદતી વખતે હંમેશા યાદ રાખો કે તે ગરદનને ‘ન્યુટ્રલ પોઝિશન’ માં રાખતું હોવું જોઈએ. એટલે કે:

• માથું બહુ ઉપર ન હોવું જોઈએ (બહુ જાડું ઓશીકું).
• માથું બહુ નીચે ન હોવું જોઈએ (બહુ પાતળું ઓશીકું).
• માથું તમારી કરોડરજ્જુની બરાબર સીધમાં હોવું જોઈએ.

૨. તમારી સૂવાની રીત મુજબ ઓશીકાની પસંદગી

દરેક વ્યક્તિની સૂવાની પદ્ધતિ અલગ હોય છે, અને તે મુજબ ઓશીકાની જરૂરિયાત પણ બદલાય છે:

A. જો તમે પડખે સૂતા હોવ (Side Sleepers)

મોટાભાગના લોકો પડખે સૂવાનું પસંદ કરે છે. આ સ્થિતિમાં ખભા અને કાન વચ્ચે ઘણી જગ્યા હોય છે.

• કેવું ઓશીકું જોઈએ: તમારે ‘જાડું અને મક્કમ’ (Firm and Thick) ઓશીકું પસંદ કરવું જોઈએ જે ખભાની પહોળાઈ જેટલું હોય.
• ફાયદો: તે માથાને નીચે ઝૂકવા દેશે નહીં અને ગરદનને ખભા સાથે સમાંતર રાખશે.

B. જો તમે ચતા સૂતા હોવ (Back Sleepers)

• કેવું ઓશીકું જોઈએ: તમારે ‘મધ્યમ જાડાઈનું અને નરમ’ ઓશીકું લેવું જોઈએ.
• ખાસ ટીપ: એવું ઓશીકું પસંદ કરો જે નીચેથી થોડું ઉંચું હોય (Cervical Contour), જેથી તે ગરદનના કુદરતી વળાંકને ટેકો આપે.

C. જો તમે ઊંધા સૂતા હોવ (Stomach Sleepers)

ઊંધા સૂવું એ ગરદન માટે સૌથી ખરાબ સ્થિતિ છે, કારણ કે ગરદનને આખી રાત એક બાજુ મરોડીને રાખવી પડે છે.

• કેવું ઓશીકું જોઈએ: તમારે એકદમ ‘પાતળું અથવા ઓશીકા વગર’ સૂવું જોઈએ. જો ઓશીકું વાપરવું જ હોય તો તે અત્યંત નરમ હોવું જોઈએ.

૩. ઓશીકાના મટીરિયલના પ્રકારો

બજારમાં ઘણા પ્રકારના ઓશીકા મળે છે, તમારા માટે કયું શ્રેષ્ઠ છે?

1. મેમરી ફોમ (Memory Foam): આ ઓશીકા તમારા માથા અને ગરદનના આકાર મુજબ ઢળી જાય છે. ગરદનના દુખાવા માટે આ શ્રેષ્ઠ મનાય છે.
2. લેટેક્સ (Latex): તે કુદરતી હોય છે અને મેમરી ફોમ કરતા થોડું વધુ મક્કમ હોય છે. તે એલર્જી ધરાવતા લોકો માટે સારું છે.
3. કોટન (રૂ) કે ઊન: આ પારંપરિક ઓશીકા છે. તે શરૂઆતમાં સારા લાગે છે, પણ સમય જતાં તે બેસી જાય છે અથવા તેના ગઠ્ઠા થઈ જાય છે, જે ગરદન માટે નુકસાનકારક છે.
4. ફેધર (પીંછા): આ અત્યંત નરમ હોય છે પણ ગરદનને પૂરતો ટેકો (Support) આપી શકતા નથી.

૪. ગરદનના દુખાવાથી બચવા માટેની અન્ય ટિપ્સ

• ઓશીકું ક્યારે બદલવું?: દરેક ઓશીકાની આવરદા હોય છે. સામાન્ય રીતે દર ૧.૫ થી ૨ વર્ષે ઓશીકું બદલી નાખવું જોઈએ. જો ઓશીકાને વચ્ચેથી વાળતા તે પાછું સીધું ન થાય, તો સમજવું કે તેનો ટેકો આપવાનો ગુણ ખતમ થઈ ગયો છે.
• પ્રવાસમાં કાળજી: મુસાફરી દરમિયાન ‘U’ આકારના ટ્રાવેલ પિલોનો ઉપયોગ કરો જેથી ગરદન એક બાજુ ઝૂકી ન જાય.
• બે ઓશીકા ન વાપરો: ક્યારેય એકની ઉપર એક એમ બે ઓશીકા રાખીને ન સૂવો. આનાથી ગરદનનો વળાંક બગડે છે અને સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસનું જોખમ વધે છે.

૫. ક્યારે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો?

જો ઓશીકું બદલ્યા પછી પણ નીચે મુજબની તકલીફો રહે તો ફિઝિયોથેરાપિસ્ટને બતાવો:

• હાથમાં ખાલી ચડવી કે ઝણઝણાટી થવી.
• માથાના પાછળના ભાગમાં સતત દુખાવો રહેવો.
• સવારે ઉઠ્યા પછી ગરદન સાવ જામ થઈ જવી.

નિષ્કર્ષ

યોગ્ય ઓશીકું એ માત્ર વૈભવ નથી, પણ તમારા સ્વાસ્થ્ય માટેનું રોકાણ છે. તમારી સૂવાની પદ્ધતિને ઓળખો અને તે મુજબ ઓશીકાની પસંદગી કરો. એક સારી ઊંઘ જ તમને બીજા દિવસના કામ માટે તાજગી અને સ્ફૂર્તિ આપી શકે છે.