સ્વરતંતુઓ (Vocal cords), જેને વોકલ ફોલ્ડ્સ પણ કહેવામાં આવે છે, તે આપણા ગળામાં સ્થિત બે નાના, લવચીક સ્નાયુમય પટ્ટીઓ છે. જ્યારે આપણે શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ ત્યારે આ પટ્ટીઓ કંપન કરીને અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ કંપનનું નિયંત્રણ કરીને આપણે બોલવા, ગાવા, બૂમો પાડવા અને અન્ય અવાજો ઉત્પન્ન કરી શકીએ છીએ. સ્વરતંતુઓનું સ્વાસ્થ્ય આપણા અવાજની…
પ્લાઝ્માફેરિસિસ, જેને પ્લાઝ્મા એક્સચેન્જ (Plasma Exchange) પણ કહેવાય છે, એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જેમાં દર્દીના શરીરમાંથી રક્ત બહાર કાઢીને તેમાંથી પ્લાઝ્મા (રક્તનો પ્રવાહી ભાગ) ને અલગ કરવામાં આવે છે અને તેને નવા પ્લાઝ્મા કે અન્ય રિપ્લેસમેન્ટ પ્રવાહીથી બદલીને ફરીથી શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. પ્લાઝ્માફેરિસિસ એક પ્રકારની એફેરેસિસ (apheresis) પ્રક્રિયા છે, જેમાં રક્તના અમુક ભાગને…
પેટર્જી ટેસ્ટ (Pathergy Test) એ એક તબીબી પરીક્ષણ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે બેહસેટ રોગ (Behçet’s disease) ના નિદાનમાં મદદ કરવા માટે થાય છે. આ ટેસ્ટ શરીરની અસામાન્ય પ્રતિક્રિયાશીલતા (hyperreactivity) ને માપવા માટે કરવામાં આવે છે. આ રોગમાં, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી પોતાના જ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે. પેટર્જી ટેસ્ટ એ બેહસેટ રોગનું…
માનવ અવાજ એક અત્યંત જટિલ અને સંવેદનશીલ પ્રક્રિયા છે. આ કંપનની ગતિ, શક્તિ અને સમતોલન પર અવાજની ગુણવત્તા આધારિત રહે છે. પરંતુ સ્વરતંતુઓનું સીધું નિરીક્ષણ આંખથી શક્ય નથી, કારણ કે તે ખૂબ ઝડપથી (સેકન્ડે સૈંકડો વખત) કંપે છે. આવા સૂક્ષ્મ ગતિશીલ અભ્યાસ માટે સ્ટ્રોબોસ્કોપી (Stroboscopy) એક અત્યંત ઉપયોગી તબીબી તકનીક છે. સ્ટ્રોબોસ્કોપી એટલે શું? સ્ટ્રોબોસ્કોપી…
માનવ શરીરમાં ગળું (Larynx) અવાજ ઉત્પન્ન કરવા, શ્વાસ લેવડાવવાની પ્રક્રિયામાં સહાય કરવા અને ખોરાક શ્વાસનળીમાં ન જાય તે માટે મહત્ત્વપૂર્ણ અંગ છે. ક્યારેક ગળામાં સમસ્યા ઊભી થાય ત્યારે ડોક્ટર સીધું નિરીક્ષણ કરીને કારણ શોધવાની જરૂર પડે છે. આ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મહત્વપૂર્ણ તબીબી પદ્ધતિ છે – લેરિંજોસ્કોપી (Laryngoscopy). લેરિંજોસ્કોપી એટલે શું? લેરિંજોસ્કોપી એ એક તબીબી…
વેરિસેલા-ઝોસ્ટર વાયરસ એક અત્યંત સામાન્ય વાયરસ છે જે બે અલગ-અલગ રોગોનું કારણ બને છે: ચિકનપોક્સ (અછબડા) અને શીંગલ્સ (દાદર). મોટાભાગના લોકોને તેમના જીવનમાં એક વખત ચિકનપોક્સ થાય છે, સામાન્ય રીતે બાળપણમાં. એકવાર વ્યક્તિ ચિકનપોક્સમાંથી સાજા થઈ જાય, પછી પણ આ વાયરસ શરીરમાં સુષુપ્ત (નિષ્ક્રિય) અવસ્થામાં રહે છે. પાછળથી, જ્યારે વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે,…
ક્રોનિક ઇન્ફ્લેમેટરી ડિમાયલિનેટિંગ પોલિન્યુરોપથી (CIDP) એ એક દુર્લભ પરંતુ ગંભીર પ્રકારનું ન્યુરોલોજિકલ રોગ છે. આ રોગમાં આપણા શરીરના નસોને આવરી લેતી માયેલિન શીથ પર આપણા જ રોગપ્રતિકારક તંત્ર હુમલો કરે છે. પરિણામે નસોનું કાર્ય પ્રભાવિત થાય છે અને હાથ-પગમાં નબળાઈ, સંવેદનામાં ઘટાડો, ચાલવામાં મુશ્કેલી જેવા લક્ષણો દેખાય છે. આ રોગ લાંબા સમય સુધી ચાલે છે…
કોલચીસીન એક શક્તિશાળી દવા છે જેનો ઉપયોગ ગાઉટ (gout) અને ફેમિલિયલ મેડિટેરેનિયન ફીવર (Familial Mediterranean Fever – FMF) જેવા રોગોની સારવાર માટે થાય છે. આ દવા કુદરતી રીતે ઓટમ ક્રોકસ (Autumn Crocus) નામના છોડના બીજમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ સદીઓથી ગાઉટના હુમલાને નિયંત્રિત કરવા માટે થતો આવ્યો છે. કોલચીસીન એક બળતરા વિરોધી (anti-inflammatory) એજન્ટ…
હર્પીસ એન્સેફાલાઇટિસ એક ગંભીર અને દુર્લભ ચેપી રોગ છે જેમાં મગજમાં સોજો (બળતરા) આવે છે. આ રોગ મુખ્યત્વે હર્પીસ સિમ્પલેક્સ વાયરસ (Herpes Simplex Virus – HSV), ખાસ કરીને HSV-1 દ્વારા થાય છે. જોકે આ વાયરસ મોટાભાગના લોકોમાં સુષુપ્ત અવસ્થામાં હોય છે અને સામાન્ય રીતે માત્ર કોલ્ડ સોર્સનું કારણ બને છે, પરંતુ દુર્લભ કિસ્સાઓમાં તે મગજ…
ઇન્ફ્લુએન્ઝા C, જે ઇન્ફ્લુએન્ઝા વાયરસના એક પ્રકારથી થતો રોગ છે, તે અન્ય બે પ્રકારો ઇન્ફ્લુએન્ઝા A અને ઇન્ફ્લુએન્ઝા B ની સરખામણીમાં ઓછો જાણીતો છે. તે સામાન્ય રીતે હળવા શ્વસન રોગનું કારણ બને છે, જેના લક્ષણો સામાન્ય શરદી જેવા જ હોય છે. જોકે, તે કોઈપણ ઉંમરના વ્યક્તિને ચેપ લગાડી શકે છે, પરંતુ તે મુખ્યત્વે બાળકોમાં વધુ…
