ઓનલાઇન ક્લાસ દરમિયાન બાળકોની આંખ અને પીઠની કાળજી.

🏫 ઓનલાઇન ક્લાસ દરમિયાન બાળકોની આંખ અને પીઠની કાળજી: વાલીઓ માટે ખાસ માર્ગદર્શિકા

ડિજિટલ શિક્ષણના યુગમાં બાળકોનો મોટાભાગનો સમય લેપટોપ, ટેબ્લેટ કે સ્માર્ટફોન સામે પસાર થાય છે. ઓનલાઇન ક્લાસ ભલે અભ્યાસમાં મદદરૂપ હોય, પરંતુ લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન સામે બેસી રહેવાથી બાળકોમાં આંખોનો થાક, માથાનો દુખાવો, અને પીઠ કે ગરદનનો દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ ઝડપથી વધી રહી છે.

નાની ઉંમરે થતી આ શારીરિક અસરો લાંબા ગાળે ગંભીર બની શકે છે. ફિઝિયોથેરાપી અને ઓપ્થાલમોલોજી (આંખનું વિજ્ઞાન) ના દ્રષ્ટિકોણથી, વાલીઓએ બાળકોના ઓનલાઇન શિક્ષણ દરમિયાન નીચે મુજબની સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.

૧. આંખોની સુરક્ષા માટેના ઉપાયો

બાળકોની આંખો ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. ડિજિટલ આઈ સ્ટ્રેન (Digital Eye Strain) થી બચવા આ આદતો કેળવો:

• ૨૦-૨૦-૨૦ નિયમ: બાળકને સમજાવો કે દર ૨૦ મિનિટે સ્ક્રીન પરથી નજર હટાવી ૨૦ ફૂટ દૂર આવેલી કોઈ વસ્તુને ૨૦ સેકન્ડ માટે જુએ. આનાથી આંખના સ્નાયુઓને આરામ મળે છે.
• બ્લિંકિંગ (આંખ પલકાવવી): સ્ક્રીન સામે જોતી વખતે આપણે આંખો ઓછી પલકાવીએ છીએ, જેનાથી આંખો સુકી (Dry Eyes) થઈ જાય છે. બાળકને વારંવાર આંખો પલકાવવાની યાદ અપાવો.
• સ્ક્રીનનું અંતર અને બ્રાઈટનેસ: સ્ક્રીન બાળકની આંખોથી ઓછામાં ઓછી ૧૮ થી ૨૪ ઇંચ દૂર હોવી જોઈએ. સ્ક્રીનની બ્રાઈટનેસ રૂમના પ્રકાશ જેટલી જ રાખવી, વધુ પડતો પ્રકાશ કે અંધારામાં સ્ક્રીન જોવી નુકસાનકારક છે.
• એન્ટી-ગ્લેર ચશ્મા: જો ઓનલાઇન ક્લાસ લાંબા ચાલતા હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ લઈ બ્લુ-લાઈટ ફિલ્ટર વાળા ચશ્માનો ઉપયોગ કરી શકાય.

૨. પીઠ અને ગરદન માટે ‘એર્ગોનોમિક’ સેટઅપ

ખોટી રીતે બેસવાથી બાળકની કરોડરજ્જુ (Spine) પર દબાણ આવે છે, જે ‘ટેક્સ્ટ નેક’ અથવા ‘સ્કાયફોસિસ’ (કુબડ નીકળવી) જેવી સમસ્યાઓ નોતરે છે.

• ખુરશી અને ટેબલનો ઉપયોગ: બાળકને પથારીમાં કે સોફા પર બેસીને ભણવાને બદલે ટેબલ-ખુરશી પર બેસવાની આદત પાડો.
• ૯૦-૯૦-૯૦ નિયમ: 1. પીઠ સીધી અને ખુરશીના પાછળના ભાગને અડેલી હોવી જોઈએ. 2. ઘૂંટણ ૯૦ ડિગ્રીના ખૂણે વળેલા હોવી જોઈએ. 3. પગ જમીન પર સપાટ ટેકવેલા હોવા જોઈએ (જો પગ હવામાં લટકતા હોય, તો નીચે નાનું સ્ટૂલ કે ઓશીકું રાખો).
• ડિવાઈસનું લેવલ: લેપટોપ કે ટેબ્લેટનું લેવલ બાળકની આંખની સમાંતર હોવું જોઈએ જેથી તેણે ગરદન નીચી ન નમાવવી પડે. લેપટોપની નીચે થોડા પુસ્તકો મૂકીને તેની ઉંચાઈ વધારી શકાય છે.

૩. શારીરિક હલનચલન અને સ્ટ્રેચિંગ

એક જ સ્થિતિમાં લાંબો સમય બેસી રહેવાથી સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે.

• બ્રેક દરમિયાન એક્ટિવિટી: ક્લાસ વચ્ચેના બ્રેકમાં બાળકને રૂમમાં ચાલવા અથવા હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરો.
• સરળ કસરતો: * નેક સ્ટ્રેચ: ગરદનને ધીમેથી ડાબે-જમણે ફેરવવી.
  • શોલ્ડર રોલ્સ: ખભાને ગોળાકાર ફેરવવા.
  • સ્કાય સ્ટ્રેચ: બંને હાથ ઉપર કરી આકાશ તરફ ખેંચવા જેથી આખા શરીરનું સ્ટ્રેચિંગ થાય.

૪. આહાર અને જીવનશૈલી

શરીરને અંદરથી મજબૂત બનાવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે:

• હાઇડ્રેશન: બાળકને દિવસ દરમિયાન પૂરતું પાણી પીવડાવો. પાણીની કમીથી માથાનો દુખાવો અને થાક લાગે છે.
• વિટામિન-એ યુક્ત ખોરાક: આંખોના તેજ માટે ગાજર, પાલક, પપૈયું અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી આહારમાં સામેલ કરો.
• આઉટડોર પ્લે ટાઇમ: ઓનલાઇન ક્લાસ પૂરા થયા પછી બાળકને મોબાઈલ આપવાને બદલે બહાર રમવા મોકલો. સૂર્યપ્રકાશ અને કુદરતી વાતાવરણ આંખો અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે.

૫. વાલીઓ માટે ચેકલિસ્ટ

શું તપાસવું?	સાચી સ્થિતિ
લાઇટિંગ	પ્રકાશ બાળક પર નહીં, પણ ટેબલ પર હોવો જોઈએ.
સ્ક્રીન એંગલ	સ્ક્રીન પર રિફ્લેક્શન ન પડવું જોઈએ.
હેડફોન્સ	વોલ્યુમ ઓછું હોવું જોઈએ અને હેડફોન આરામદાયક હોવા જોઈએ.

નિષ્કર્ષ

બાળકો ટેકનોલોજીના આદિ બની રહ્યા છે ત્યારે તેમના સ્વાસ્થ્યની જવાબદારી વાલીઓની છે. નાનપણથી જ સાચા પોશ્ચર અને આંખોની કાળજી લેવાની આદત બાળકને ભવિષ્યની ગંભીર બીમારીઓથી બચાવી શકે છે. ઓનલાઇન શિક્ષણને આશીર્વાદ બનવા દો, અભિશાપ નહીં.