૩૦ વર્ષની ઉંમર પછી મહિલાઓએ કેવા ચેકઅપ કરાવવા જોઈએ?

૩૦ વર્ષની ઉંમર એ મહિલાના જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ પડાવ છે. આ સમયે મોટાભાગની મહિલાઓ કારકિર્દી, પરિવાર અને બાળકોની જવાબદારીઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં વ્યસ્ત હોય છે. આ દોડધામમાં ઘણીવાર તેઓ પોતાના સ્વાસ્થ્યને નજરઅંદાજ કરે છે.

તબીબી વિજ્ઞાન મુજબ, ૩૦ વર્ષ પછી શરીરમાં હોર્મોનલ ફેરફારો થવાની શરૂઆત થાય છે, મેટાબોલિઝમ ધીમું પડે છે અને કેટલીક ગંભીર બીમારીઓ (જેમ કે થાઈરોઈડ, ડાયાબિટીસ કે કેન્સર) ના બીજ રોપાવાની શક્યતા વધી જાય છે. જો આ બીમારીઓનું વહેલું નિદાન થાય, તો તેનો ઈલાજ સરળ બને છે. ચાલો જાણીએ ૩૦ વર્ષ પછી દરેક મહિલાએ કયા હેલ્થ ચેકઅપ કરાવવા જ જોઈએ.

૧. ગાયનેકોલોજિકલ સ્ક્રીનિંગ (Gynecological Health)

૩૦ પછી સ્ત્રી રોગ સંબંધિત તપાસ સૌથી વધુ મહત્વની છે:

• પેપ સ્મીયર ટેસ્ટ (Pap Smear): આ ટેસ્ટ ‘સર્વાઈકલ કેન્સર’ (ગર્ભાશયના મુખનું કેન્સર) ની તપાસ માટે કરવામાં આવે છે. ૩૦ વર્ષ પછી દર ૩ થી ૫ વર્ષે આ ટેસ્ટ કરાવવો જોઈએ.
• HPV ટેસ્ટ: હ્યુમન પેપિલોમા વાયરસ (HPV) ની તપાસ પેપ સ્મીયર સાથે કરવામાં આવે છે, જે કેન્સરનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
• પેલ્વિક સોનોગ્રાફી: ગર્ભાશયમાં ગાંઠ (Fibroids) કે અંડાશયમાં પાણીની ગાંઠ (PCOS/Cysts) ચેક કરવા માટે આ જરૂરી છે.

૨. બ્રેસ્ટ એક્ઝામિનેશન (Breast Health)

સ્તન કેન્સરના કિસ્સાઓ હવે નાની ઉંમરે પણ જોવા મળે છે.

• સેલ્ફ-એક્ઝામિનેશન: મહિનામાં એકવાર ઘરે જાતે જ સ્તનની તપાસ કરવી જોઈએ કે કોઈ ગાંઠ કે ફેરફાર તો નથી ને?
• ક્લિનિકલ બ્રેસ્ટ એક્ઝામ: વર્ષમાં એકવાર ગાયનેકોલોજિસ્ટ પાસે તપાસ કરાવવી. જો ફેમિલી હિસ્ટ્રી હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ ૩૫ પછી ‘મેમોગ્રાફી’ કરાવી શકાય.

૩. થાઈરોઈડ પ્રોફાઈલ (Thyroid Function Test)

૩૦ વર્ષ પછી મહિલાઓમાં થાઈરોઈડની સમસ્યા (ખાસ કરીને હાઈપોથાઈરોઈડિઝમ) ખૂબ જ સામાન્ય છે.

• લક્ષણો: અચાનક વજન વધવું, થાક લાગવો, વાળ ખરવા કે પીરિયડ્સમાં અનિયમિતતા.
• તપાસ: લોહીની તપાસ દ્વારા T3, T4 અને TSH લેવલ ચેક કરાવવું જોઈએ.

૪. બ્લડ સુગર અને બ્લડ પ્રેશર (Lifestyle Diseases)

આજની સ્ટ્રેસફુલ લાઈફસ્ટાઈલને કારણે ડાયાબિટીસ અને બીપી હવે માત્ર મોટી ઉંમરની બીમારીઓ નથી રહી.

• HbA1c ટેસ્ટ: આ ટેસ્ટ છેલ્લા ૩ મહિનાની સરેરાશ સુગર બતાવે છે. જો તમે પીસીઓએસ (PCOS) થી પીડાતા હોવ, તો ડાયાબિટીસનું જોખમ વધુ રહે છે.
• બ્લડ પ્રેશર: દર ૬ મહિને બીપી ચેક કરાવવું જોઈએ. હાઈ બીપીને ‘સાયલન્ટ કિલર’ કહેવામાં આવે છે.

૫. હાડકાંનું સ્વાસ્થ્ય અને વિટામિન ટેસ્ટ (Bone & Nutrition)

૩૦ વર્ષ પછી હાડકાંની ઘનતા (Bone Density) ધીમે ધીમે ઘટવાની શરૂઆત થાય છે.

• વિટામિન D અને B12: ભારતીય મહિલાઓમાં આ બે વિટામિન્સની ઉણપ સૌથી વધુ જોવા મળે છે. વિટામિન ડી વગર શરીર કેલ્શિયમ પચાવી શકતું નથી.
• કેલ્શિયમ અને આયર્ન: એનીમિયા (લોહીની કમી) થી બચવા માટે હિમોગ્લોબિન અને આયર્ન લેવલ ચેક કરાવતા રહેવું.

૬. લિપિડ પ્રોફાઈલ (Cholesterol)

જો તમારી જીવનશૈલી બેઠાડુ છે અથવા બહારનું જંક ફૂડ ખાવાની આદત છે, તો કોલેસ્ટ્રોલની તપાસ વર્ષમાં એકવાર કરાવવી જોઈએ. વધેલું કોલેસ્ટ્રોલ હૃદયની બીમારીઓ તરફ દોરી જાય છે.

૭. આંખ અને દાંતની તપાસ

• ડેન્ટલ ચેકઅપ: પેઢામાં સોજો કે દાંતમાં સડો ચેક કરવા દર વર્ષે ડેન્ટિસ્ટ પાસે જવું.
• આઈ એક્ઝામ: સતત મોબાઈલ અને લેપટોપના ઉપયોગને કારણે આંખો પર સ્ટ્રેસ વધે છે. નંબરની તપાસ દર વર્ષે કરાવવી.

💡 મહિલાઓ માટે હેલ્થ ટિપ્સ

વિષય	શું કરવું?
ડાયેટ	આહારમાં કેલ્શિયમ (દૂધ, પનીર) અને પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારવું.
કસરત	૩૦ મિનિટ વોકિંગ કે યોગા ને દૈનિક જીવનનો ભાગ બનાવો.
મેન્ટલ હેલ્થ	સ્ટ્રેસ ઘટાડવા ધ્યાન (Meditation) કરો.
ઊંઘ	૭ થી ૮ કલાકની ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ અનિવાર્ય છે.

નિષ્કર્ષ

૩૦ વર્ષ પછી તમે તમારા પરિવારની ધરી છો, અને એ ધરી મજબૂત રહે તે માટે તમારું સ્વાસ્થ્ય પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. “મને કઈ થવાનું નથી” એ ભ્રમમાં રહેવા કરતા સમયસર મેડિકલ ચેકઅપ કરાવવું એ બુદ્ધિશાળી મહિલાની ઓળખ છે. વર્ષમાં એકવાર તમારો ‘હેલ્થ બર્થડે’ ઉજવો અને બધા રિપોર્ટ્સ કરાવો.