કયા વિટામિનની ઉણપથી સાંધામાં દુખાવો થાય છે?
🦴 કયા વિટામિનની ઉણપથી સાંધામાં દુખાવો થાય છે? જાણો લક્ષણો અને રામબાણ ઉપાયો
આજના સમયમાં સાંધાનો દુખાવો (Joint Pain) માત્ર વૃદ્ધોની જ સમસ્યા નથી રહી, પરંતુ યુવાનોમાં પણ આ ફરિયાદ સામાન્ય બની ગઈ છે. ઘણીવાર આપણે સાંધાના દુખાવાને વધુ પડતો શારીરિક શ્રમ અથવા ઉંમરનું કારણ માનીને અવગણીએ છીએ. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે તમારા શરીરમાં રહેલી વિટામિન્સની ઉણપ પણ સાંધામાં અસહ્ય પીડા, જકડન અને સોજાનું કારણ બની શકે છે?
આ લેખમાં આપણે એવા મહત્વના વિટામિન્સ વિશે વાત કરીશું જેની ઉણપ તમારા સાંધાના સ્વાસ્થ્યને બગાડી શકે છે.
૧. વિટામિન D (Vitamin D) – ‘સનશાઈન વિટામિન’
સાંધાના દુખાવા માટે સૌથી વધુ જવાબદાર વિટામિન વિટામિન D છે. તે શરીરમાં કેલ્શિયમનું શોષણ કરવામાં મદદ કરે છે. જો વિટામિન D ઓછું હોય, તો શરીર કેલ્શિયમનો ઉપયોગ કરી શકતું નથી, જેનાથી હાડકાં નબળા પડે છે.
- ઉણપની અસર: હાડકાં પોલા થવા (Osteoporosis), સાંધામાં સતત દુખાવો અને સ્નાયુઓમાં નબળાઈ.
- કેવી રીતે મેળવવું: સવારનો કુમળો સૂર્યપ્રકાશ, ઈંડાની જરદી, ફેટી ફિશ અને દૂધ.
૨. વિટામિન B12 (Vitamin B12)
વિટામિન B12 આપણી નર્વસ સિસ્ટમ (ચેતાતંત્ર) અને લાલ રક્તકણોના નિર્માણ માટે જરૂરી છે. તેની ઉણપથી માત્ર થાક જ નથી લાગતો, પણ સાંધામાં સોય ભોંકાતી હોય તેવી પીડા પણ થાય છે.
- ઉણપની અસર: હાથ અને પગમાં ખાલી ચડવી, ઝણઝણાટી થવી અને સાંધામાં અકડાઈ જવું.
- કેવી રીતે મેળવવું: દૂધ, દહીં, પનીર અને ફોર્ટિફાઈડ અનાજ. ખાસ કરીને શાકાહારી લોકોમાં આની ઉણપ વધુ જોવા મળે છે.
૩. વિટામિન C (Vitamin C)
વિટામિન C માત્ર રોગપ્રતિકારક શક્તિ માટે જ નહીં, પણ કોલેજન (Collagen) ના નિર્માણ માટે પણ અનિવાર્ય છે. કોલેજન એ એક પ્રકારનું પ્રોટીન છે જે સાંધાના કાર્ટિલેજ (ગાદી) ને લવચીક રાખે છે.
- ઉણપની અસર: સાંધામાં સોજો આવવો, કાર્ટિલેજ ઘસાઈ જવું અને રુમેટોઈડ આર્થરાઈટિસનું જોખમ વધવું.
- કેવી રીતે મેળવવું: સંતરા, લીંબુ, આમળા, કીવી અને જામફળ જેવા ખાટા ફળો.
૪. વિટામિન E (Vitamin E)
વિટામિન E એક શક્તિશાળી એન્ટીઓક્સિડન્ટ છે. તે શરીરમાં થતા ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ અને સોજાને ઘટાડે છે.
૫. કેલ્શિયમ અને વિટામિન K2
વિટામિન K2 એ કેલ્શિયમને લોહીમાંથી ખેંચીને હાડકાં સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરે છે. જો શરીરમાં K2 ઓછું હોય, તો કેલ્શિયમ હાડકાંમાં જવાને બદલે નસોમાં જમા થાય છે, જે સાંધાના દુખાવાનું કારણ બને છે.
૬. ઓમેગા-૩ ફેટી એસિડ્સ (Omega-3 Fatty Acids)
જોકે તે વિટામિન નથી, પરંતુ સાંધાના સ્વાસ્થ્ય માટે તે વિટામિન જેટલું જ જરૂરી છે. તે સાંધાની વચ્ચે રહેલા લુબ્રિકન્ટ (તૈલી પદાર્થ) ને જાળવી રાખે છે.
- સ્ત્રોત: અખરોટ, અળસી (Flax seeds) અને માછલીનું તેલ.
સાંધાના દુખાવાથી બચવા માટેની ટિપ્સ (Prevention)
૧. નિયમિત કસરત: સાંધાને કાર્યરત રાખવા માટે હળવી કસરત કે યોગ કરો. ૨. વજન નિયંત્રણ: વધુ પડતું વજન ઘૂંટણ અને થાપાના સાંધા પર દબાણ વધારે છે. ૩. પાણી: સાંધામાં લુબ્રિકેશન જાળવવા પૂરતું પાણી પીવો. ૪. બ્લડ ટેસ્ટ: જો લાંબા સમયથી દુખાવો હોય, તો વિટામિન D અને B12 ની તપાસ અચૂક કરાવો.
નિષ્કર્ષ
સાંધાનો દુખાવો એ માત્ર આરામ કરવાથી નથી મટતો, ઘણીવાર શરીરને અંદરથી પોષણની જરૂર હોય છે. યોગ્ય ડાયેટ અને વિટામિન્સના સંતુલન દ્વારા તમે સાંધાના દુખાવામાંથી મુક્તિ મેળવી શકો છો. જો ઉણપ ગંભીર હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ સપ્લીમેન્ટ્સ (ગોળીઓ) શરૂ કરવી હિતાવહ છે.
