સૂર્યનમસ્કાર: વજન ઘટાડવા માટેનું સર્વશ્રેષ્ઠ આસન.
☀️ સૂર્યનમસ્કાર: વજન ઘટાડવા અને સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્ય માટેનું સર્વશ્રેષ્ઠ આસન
યોગવિજ્ઞાનમાં ‘સૂર્યનમસ્કાર’ ને સર્વશ્રેષ્ઠ વ્યાયામ માનવામાં આવે છે. તે માત્ર એક આસન નથી, પણ ૧૨ શક્તિશાળી યોગાસનોનો એક સમૂહ છે જે શરીરના દરેક સ્નાયુ પર કામ કરે છે. જો તમારી પાસે જીમમાં જવાનો કે લાંબો સમય કસરત કરવાનો સમય નથી, તો માત્ર ૧૫-૨૦ મિનિટના સૂર્યનમસ્કાર તમારા શરીરને સંપૂર્ણ ફિટનેસ આપી શકે છે.
ખાસ કરીને વજન ઘટાડવા (Weight Loss) માટે સૂર્યનમસ્કાર એ સૌથી કુદરતી અને અસરકારક રીત છે. ચાલો જાણીએ કે સૂર્યનમસ્કાર કેવી રીતે વજન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે અને તેની સાચી રીત કઈ છે.
૧. સૂર્યનમસ્કાર અને વજન ઘટાડવાનું વિજ્ઞાન
શું તમે જાણો છો કે સૂર્યનમસ્કારનો એક રાઉન્ડ આશરે ૧૩.૯૦ કેલરી બાળે છે? જો તમે મધ્યમ ગતિએ ૧૨ સૂર્યનમસ્કાર કરો છો, તો તમે લગભગ ૧૬૦ થી ૧૭૦ કેલરી બાળી શકો છો, જે ૩૦ મિનિટ ઝડપથી ચાલવા બરાબર છે.
- કાર્ડિયો વર્કઆઉટ: જ્યારે સૂર્યનમસ્કાર ઝડપી ગતિએ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે ઉત્તમ ‘એરોબિક’ કસરત તરીકે કામ કરે છે અને હૃદયના ધબકારા વધારે છે, જે સીધી રીતે ચરબી (Fat) બાળવામાં મદદ કરે છે.
- હોર્મોનલ સંતુલન: સૂર્યનમસ્કાર થાઈરોઈડ ગ્રંથિને સક્રિય કરે છે. જે લોકોનું વજન થાઈરોઈડના કારણે વધતું હોય, તેમના માટે આ આસન આશીર્વાદ સમાન છે.
- મેટાબોલિઝમ: તે પાચનતંત્રને તેજ બનાવે છે, જેનાથી ખોરાકનું પાચન ઝડપથી થાય છે અને શરીરમાં ચરબી જમા થતી નથી.
૨. સૂર્યનમસ્કારના ૧૨ સ્ટેપ્સ (ટૂંકમાં)
૧. પ્રણામ આસન: બંને હાથ જોડીને સીધા ઉભા રહેવું. ૨. હસ્ત ઉત્તાનાસન: શ્વાસ લેતા હાથ ઉપર અને પાછળની તરફ ખેંચવા. ૩. પાદહસ્તાસન: શ્વાસ છોડતા આગળ નમવું અને હાથ જમીનને અડાડવા. (પેટની ચરબી ઘટાડવા માટે શ્રેષ્ઠ). ૪. અશ્વ સંચાલનાસન: એક પગ પાછળ લઈ જવો અને ઉપર જોવું. ૫. પર્વતાસન: બંને પગ પાછળ લઈ જવા અને કમર ઉપર ઉઠાવવી. ૬. અષ્ટાંગ નમસ્કાર: ઘૂંટણ, છાતી અને હડપચી જમીનને અડાડવી. ૭. ભુજંગાસન: છાતી ઉપર ઉઠાવવી. (કમરની લવચીકતા માટે). ૮. પર્વતાસન: ફરીથી કમર ઉપર ઉઠાવવી. ૯. અશ્વ સંચાલનાસન: બીજો પગ આગળ લાવવો. ૧૦. પાદહસ્તાસન: આગળ નમીને હાથ જમીન પર રાખવા. ૧૧. હસ્ત ઉત્તાનાસન: ફરી હાથ ઉપર અને પાછળ ખેંચવા. ૧૨. પ્રણામ આસન: સામાન્ય સ્થિતિમાં પરત આવવું.
૩. વજન ઘટાડવા માટે સૂર્યનમસ્કાર કેવી રીતે કરવા?
જો તમારો મુખ્ય લક્ષ્ય વજન ઉતારવાનો હોય, તો આ ટિપ્સ અનુસરો:
- ઝડપ (Speed): વજન ઘટાડવા માટે સૂર્યનમસ્કાર ‘ઝડપી ગતિએ’ (Fast pace) કરવા જોઈએ. આનાથી તે કાર્ડિયો કસરત બની જશે.
- સંખ્યા (Repetitions): શરૂઆત ૪ થી ૬ રાઉન્ડથી કરો અને ધીમે ધીમે વધારીને ૧૨, ૨૪ કે તેનાથી વધુ કરો. ઘણા લોકો ૧૦૮ સૂર્યનમસ્કારનો લક્ષ્ય પણ રાખતા હોય છે.
- સમય: સૂર્યનમસ્કાર કરવાનો શ્રેષ્ઠ સમય સૂર્યોદય (સવારે) છે. ખાલી પેટે કરવાથી સૌથી વધુ ચરબી બળે છે.
૪. અન્ય શારીરિક ફાયદા
વજન ઘટાડવા સિવાય સૂર્યનમસ્કાર નીચે મુજબના ફાયદા આપે છે:
- ચામડીની ચમક: લોહીનું પરિભ્રમણ વધવાથી ચહેરા પર કુદરતી ચમક આવે છે.
- પાચનમાં સુધારો: પેટના અવયવો પર દબાણ આવવાથી કબજિયાત અને ગેસની સમસ્યા દૂર થાય છે.
- માનસિક શાંતિ: તે એકાગ્રતા વધારે છે અને તણાવ (Stress) ઓછો કરે છે.
- શરીરનું લવચીકપણું: તે કરોડરજ્જુ અને સ્નાયુઓને અત્યંત લવચીક બનાવે છે.
૫. કોણે સાવચેતી રાખવી?
- ગરદન કે કમરનો દુખાવો: જેમને ગંભીર સ્લિપ ડિસ્ક કે સર્વાઇકલની સમસ્યા હોય, તેમણે નિષ્ણાતની સલાહ વગર આગળ નમવું નહીં.
- હાઈ બ્લડ પ્રેશર: હૃદયના દર્દીઓએ ખૂબ ઝડપથી સૂર્યનમસ્કાર ન કરવા.
- ગર્ભાવસ્થા: ગર્ભવતી મહિલાઓએ ત્રીજા મહિના પછી સૂર્યનમસ્કાર ટાળવા જોઈએ.
નિષ્કર્ષ
સૂર્યનમસ્કાર એ વજન ઘટાડવા માટેનો સૌથી સસ્તો અને અસરકારક ‘હોમ વર્કઆઉટ’ છે. આ માટે તમારે કોઈ મોંઘા સાધનોની જરૂર નથી, માત્ર એક યોગ મેટ અને તમારી ઈચ્છાશક્તિ પૂરતી છે. રોજ સવારે સૂર્ય સામે ૨૦ મિનિટ સૂર્યનમસ્કાર કરવાની આદત પાડો, તમારું શરીર માત્ર ૩૦ દિવસમાં જ બદલાવ અનુભવશે.
