ખેલાડીઓ માટે રમત પહેલા અને પછી સ્ટ્રેચિંગનું મહત્વ.

રમતના મેદાનમાં ઉતરતા પહેલા અને રમત પૂર્ણ કર્યા પછી સ્ટ્રેચિંગ (Stretching) કરવું એ માત્ર એક કસરત નથી, પરંતુ તે દરેક ખેલાડીની સુરક્ષા અને શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન માટેની અનિવાર્ય પ્રક્રિયા છે. ઘણા ખેલાડીઓ ઉતાવળમાં સ્ટ્રેચિંગને અવગણતા હોય છે, જે લાંબા ગાળે ગંભીર ઈજાઓનું કારણ બની શકે છે.

આ આર્ટિકલમાં આપણે રમત પહેલા અને પછી સ્ટ્રેચિંગ કરવાના મહત્વ વિશે વિગતવાર સમજીશું.

૧. રમત પહેલા સ્ટ્રેચિંગનું મહત્વ (Pre-Game Stretching)

રમત શરૂ કરતા પહેલા કરવામાં આવતા સ્ટ્રેચિંગને સામાન્ય રીતે ‘ડાયનેમિક સ્ટ્રેચિંગ’ કહેવામાં આવે છે. જેમાં શરીરના સાંધાઓ અને સ્નાયુઓને હલનચલન દ્વારા સક્રિય કરવામાં આવે છે.

• સ્નાયુઓને ગરમ કરવા: સ્ટ્રેચિંગ કરવાથી સ્નાયુઓમાં રક્ત પ્રવાહ વધે છે અને શરીરનું તાપમાન વધે છે, જેથી સ્નાયુઓ રમત માટે તૈયાર થાય છે.
• લવચીકતામાં વધારો (Flexibility): રમત દરમિયાન અચાનક વળવું કે દોડવું પડતું હોય છે. સ્ટ્રેચિંગ સાંધાઓની રેન્જ ઓફ મોશન (Range of Motion) વધારે છે.
• ઈજાનું જોખમ ઘટાડે છે: જો સ્નાયુઓ જકડાયેલા હોય, તો મચકોડ કે સ્નાયુ ખેંચાઈ જવાની (Muscle Strain) શક્યતા વધી જાય છે. સ્ટ્રેચિંગ સ્નાયુઓને લવચીક બનાવી ઈજા સામે રક્ષણ આપે છે.
• માનસિક તૈયારી: સ્ટ્રેચિંગ દરમિયાન ખેલાડી માનસિક રીતે રમત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું શરૂ કરે છે, જે તેની એકાગ્રતા વધારે છે.

૨. રમત પછી સ્ટ્રેચિંગનું મહત્વ (Post-Game Stretching)

રમત પૂરી થયા પછી કરવામાં આવતા સ્ટ્રેચિંગને ‘સ્ટેટિક સ્ટ્રેચિંગ’ કહેવામાં આવે છે. જેમાં કોઈ એક સ્થિતિમાં ૧૫-૩૦ સેકન્ડ સુધી રહીને સ્નાયુઓને ખેંચાણ આપવામાં આવે છે.

• રિકવરીમાં ઝડપ: રમત પછી સ્નાયુઓમાં લેક્ટિક એસિડ જમા થાય છે, જેના કારણે દુખાવો થાય છે. સ્ટ્રેચિંગ આ એસિડને દૂર કરવામાં અને સ્નાયુઓને જલ્દી રિકવર કરવામાં મદદ કરે છે.
• સ્નાયુઓની જડતામાં ઘટાડો: તીવ્ર રમત પછી શરીર ઠંડુ પડતા સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે. રમત પછીનું કુલ-ડાઉન (Cool-down) સ્ટ્રેચિંગ આ જડતાને રોકે છે.
• હૃદયના ધબકારા સામાન્ય કરવા: રમત દરમિયાન હૃદયના ધબકારા ખૂબ ઊંચા હોય છે. રમત પછી હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરવાથી શરીર ધીમે ધીમે તેની સામાન્ય સ્થિતિમાં પાછું ફરે છે.
• લાંબા ગાળાની સુગમતા: નિયમિત રીતે રમત પછી સ્ટ્રેચિંગ કરવાથી ખેલાડીની એકંદર શારીરિક ક્ષમતા અને લવચીકતા જળવાઈ રહે છે.

ખેલાડીઓ માટે મહત્વની ટિપ્સ

મહત્વની વાત: ક્યારેય ગરમ થયા વગરના (Cold Muscles) સ્નાયુઓને જોરથી ખેંચવા નહીં. પહેલા ૫ મિનિટ હળવું જોગિંગ કરો અને પછી જ સ્ટ્રેચિંગ શરૂ કરો.

નિષ્કર્ષ:

ભલે તમે પ્રોફેશનલ ખેલાડી હોવ કે શોખ માટે રમતા હોવ, સ્ટ્રેચિંગને તમારી રમતનો અભિન્ન હિસ્સો બનાવો. તે તમને મેદાન પર વધુ સારી રીતે પ્રદર્શન કરવામાં અને હોસ્પિટલના ચક્કરમાંથી બચવામાં મદદ કરશે.