વારંવાર ઉધરસ કે છીંક આવવાથી પેશાબ લીક થઈ જવાની સમસ્યા માટે કેગલ કસરતો: સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
વારંવાર ઉધરસ, છીંક, હસવું, દોડવું, કૂદવું અથવા ભારે વસ્તુ ઉઠાવતી વખતે પેશાબના થોડા ટીપાં અનાયાસે લીક થઈ જાય, તો તેને સામાન્ય રીતે Stress Urinary Incontinence (સ્ટ્રેસ યુરિનરી ઇન્કોન્ટિનેન્સ) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં પેટની અંદર અચાનક દબાણ વધે છે અને જો પેલ્વિક ફ્લોરના સ્નાયુઓ પૂરતા મજબૂત ન હોય તો મૂત્રમાર્ગને યોગ્ય રીતે બંધ રાખવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
આ સમસ્યા મહિલાઓમાં ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ પછી, મેનોપોઝ દરમિયાન અથવા ઉંમર વધતાં જોવા મળી શકે છે. જોકે પુરુષો પણ પેલ્વિક ફ્લોરની નબળાઈને કારણે પેશાબ લીક થવાની સમસ્યાનો અનુભવ કરી શકે છે.
સારા સમાચાર એ છે કે યોગ્ય રીતે કરવામાં આવતી Pelvic Floor Muscle Training એટલે કે Kegel Exercises (કેગલ કસરતો) ઘણા લોકોમાં પેશાબ લીક થવાની સમસ્યા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
પેલ્વિક ફ્લોર શું છે?
પેલ્વિક ફ્લોર એટલે પેલ્વિસના તળિયે આવેલા સ્નાયુઓનું એક જૂથ, જે આગળના પ્યુબિક બોનથી પાછળના કોક્સિક્સ સુધી hammock જેવી રચના બનાવે છે.
આ સ્નાયુઓ:
- મૂત્રાશયને ટેકો આપે છે
- મૂત્રમાર્ગને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે
- પેશાબ રોકવામાં મદદ કરે છે
- આંતરડાની ગેસ અને મળ પર નિયંત્રણમાં મદદ કરે છે
- મહિલાઓમાં ગર્ભાશય અને અન્ય પેલ્વિક અંગોને ટેકો આપે છે
- શરીર પર અચાનક દબાણ આવે ત્યારે મૂત્ર લીક થતું અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
જ્યારે તમે ઉધરસ કે છીંક કરો છો ત્યારે પેટની અંદરનું દબાણ ઝડપથી વધી જાય છે. મજબૂત પેલ્વિક ફ્લોર આ દબાણ સામે મૂત્રમાર્ગને બંધ રાખવામાં મદદ કરે છે.
ઉધરસ કે છીંક વખતે પેશાબ કેમ લીક થાય છે?
ઉધરસ અથવા છીંક વખતે શરીરમાં અચાનક દબાણ સર્જાય છે. જો પેલ્વિક ફ્લોર અને મૂત્રમાર્ગને ટેકો આપતી રચનાઓ આ દબાણનો સામનો ન કરી શકે, તો થોડો પેશાબ બહાર આવી શકે છે.
આ સ્થિતિને Stress Urinary Incontinence કહેવાય છે. અહીં “stress”નો અર્થ માનસિક તણાવ નહીં પરંતુ મૂત્રાશય પર વધતા શારીરિક દબાણ સાથે છે.
સામાન્ય ટ્રિગર
- વારંવાર ઉધરસ
- છીંક
- હસવું
- દોડવું
- કૂદવું
- સીડીઓ ઝડપથી ચઢવી
- ભારે વજન ઉઠાવવું
- કસરત દરમિયાન અચાનક દબાણ
- ખુરશી પરથી ઝડપથી ઊભા થવું
લાંબા સમયની ઉધરસથી સમસ્યા કેમ વધી શકે?
લાંબા સમય સુધી ચાલતી ઉધરસ પેલ્વિક ફ્લોર પર વારંવાર દબાણ નાખે છે. દરેક ઉધરસ દરમિયાન પેલ્વિક ફ્લોરને ઝડપી પ્રતિક્રિયા આપવી પડે છે.
જો ઉધરસ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો પેલ્વિક ફ્લોરના સ્નાયુઓ પર સતત ભાર પડી શકે છે અને પહેલેથી નબળા સ્નાયુઓમાં લીકેજની સમસ્યા વધી શકે છે. Chronic cough પેલ્વિક ફ્લોરની નબળાઈ સાથે સંકળાયેલ પરિબળોમાંનું એક છે.
મહત્વપૂર્ણ: માત્ર કેગલ કસરત કરવી પૂરતી નથી જો ઉધરસનું મૂળ કારણ સારવાર વિના ચાલુ રહે. લાંબા સમયથી ઉધરસ હોય તો તેનું કારણ જાણવા માટે તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
કેગલ કસરત શું છે?
કેગલ કસરત એટલે પેલ્વિક ફ્લોરના સ્નાયુઓને સંકોચવા (squeeze), થોડા સમય માટે પકડી રાખવા (hold) અને પછી સંપૂર્ણપણે ઢીલા કરવા (relax).
આ કસરતનો હેતુ માત્ર સ્નાયુને મજબૂત બનાવવાનો નથી, પરંતુ જરૂરી સમયે—જેમ કે ઉધરસ, છીંક અથવા વજન ઉઠાવતા પહેલાં—સ્નાયુને યોગ્ય સમયે સક્રિય કરવાની ક્ષમતા વધારવાનો પણ છે.
સૌથી પહેલાં યોગ્ય પેલ્વિક ફ્લોર સ્નાયુ કેવી રીતે ઓળખવો?
આ કસરતનું સૌથી મહત્વનું પગલું છે.
કલ્પના કરો કે તમને:
“ગેસ બહાર જતો અટકાવવો છે”
અને સાથે
“પેશાબનો પ્રવાહ રોકવાનો છે.”
જે અંદરના સ્નાયુઓ સંકોચાય છે તે જ પેલ્વિક ફ્લોર સ્નાયુઓ છે. યોગ્ય રીતે કરવાથી પેલ્વિસની અંદર હળવું “ઉપર ખેંચાતું” અનુભવાય શકે છે.
એક મહત્વપૂર્ણ સાવચેતી
પેશાબ કરતી વખતે વારંવાર પેશાબનો પ્રવાહ રોકીને કેગલ કસરત ન કરવી.
માત્ર શરૂઆતમાં સ્નાયુ ઓળખવા માટે આ ક્રિયા વિશે સમજ મેળવી શકાય, પરંતુ નિયમિત કસરત ટોયલેટ પર પેશાબ કરતી વખતે કરવી નહીં. મૂત્રાશયને સંપૂર્ણપણે ખાલી કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં મૂત્રમાર્ગના ચેપનું જોખમ વધી શકે છે.
કેગલ કસરત કરવાની સાચી રીત
સ્ટેપ 1: આરામદાયક સ્થિતિ પસંદ કરો
શરૂઆતમાં:
- પીઠ પર સૂઈ શકો
- બેસીને કરી શકો
- પછી ઊભા રહીને કરી શકો
બેસીને કરો તો પીઠ સીધી રાખો અને શરીર ઢીલું રાખો.
સ્ટેપ 2: પેલ્વિક ફ્લોર સ્નાયુને સંકોચો
એવું અનુભવો કે તમે પેશાબ અને ગેસ બંને રોકવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છો.
સ્નાયુને હળવેથી અંદર અને ઉપર ખેંચો.
સ્ટેપ 3: થોડા સેકન્ડ માટે પકડી રાખો
શરૂઆતમાં લગભગ 3 સેકન્ડ સુધી સંકોચન રાખવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે. પછી સ્નાયુને સંપૂર્ણપણે ઢીલો કરો.
સ્ટેપ 4: સંપૂર્ણ આરામ
સંકોચન પછી સ્નાયુને સંપૂર્ણપણે relax થવા દો.
આ ભાગ પણ ખૂબ મહત્વનો છે. સતત સ્નાયુ ખેંચીને રાખવો યોગ્ય નથી.
શરૂઆત માટે સરળ કેગલ રૂટિન
શરૂઆતમાં નીચે મુજબની રીત અપનાવી શકાય:
ધીમા સંકોચન:
- પેલ્વિક ફ્લોર સંકોચો.
- લગભગ 3 સેકન્ડ રાખો.
- સંપૂર્ણપણે ઢીલા કરો.
- ફરીથી કરો.
- ધીમે ધીમે 10–15 પુનરાવર્તન સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરો.
NIDDK મુજબ કેગલ કસરતને સમય સાથે 10–15 repetitions સુધી લઈ જઈ શકાય છે; વ્યક્તિની સ્થિતિ પ્રમાણે ચોક્કસ કાર્યક્રમમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
ઝડપી કેગલ કસરતો પણ કેમ જરૂરી છે?
ઉધરસ કે છીંક વખતે લાંબો સમય સ્નાયુ પકડી રાખવાની જરૂર નથી. અહીં ઝડપી અને સમયસર સંકોચન મહત્વનું છે.
ઝડપી કેગલ
- પેલ્વિક ફ્લોરને ઝડપથી સંકોચો.
- તરત relax કરો.
- ફરીથી સંકોચો.
- થોડા repetitions કરો.
- સ્નાયુ થાકી જાય તો આરામ આપો.
પેલ્વિક ફ્લોર ટ્રેનિંગમાં ધીમા સંકોચન સાથે ઝડપી સંકોચન પણ ઉપયોગી છે, કારણ કે બંને પ્રકારના સ્નાયુ નિયંત્રણની જરૂર પડે છે.
“The Knack” — ઉધરસ અને છીંક પહેલાંની ખાસ ટેકનિક
જો તમને ખાસ કરીને ઉધરસ કે છીંક વખતે પેશાબ લીક થાય છે, તો એક ખૂબ ઉપયોગી ટેકનિક છે જેને ઘણી વખત “The Knack” કહેવામાં આવે છે.
કેવી રીતે કરવી?
જ્યારે તમને લાગે કે હવે:
- છીંક આવવાની છે
- ઉધરસ આવવાની છે
- હસવાનું છે
- ભારે વસ્તુ ઉઠાવવાની છે
ત્યારે એ ક્રિયા પહેલાં પેલ્વિક ફ્લોરને હળવેથી સંકોચો અને ઉધરસ/છીંક દરમિયાન સંકોચન જાળવી રાખો.
આ ટેકનિક અચાનક વધતા પેટના દબાણ સામે પેલ્વિક ફ્લોરને સમયસર સક્રિય કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
સરળ રીતે યાદ રાખો:
“Cough/Sneeze પહેલાં — Squeeze.”
પરંતુ આખો દિવસ પેલ્વિક ફ્લોરને સતત કસીને રાખવું નહીં. સામાન્ય સ્થિતિમાં સ્નાયુઓને relax થવા દેવા જરૂરી છે.
કેગલ કરતી વખતે કઈ ભૂલો ન કરવી?
ઘણા લોકો કેગલ કસરત કરતી વખતે ખોટા સ્નાયુઓનો ઉપયોગ કરે છે.
❌ પેટ અંદર ખેંચવું નહીં
કેગલ દરમિયાન પેટને ખૂબ જોરથી અંદર ખેંચવાની જરૂર નથી.
❌ જાંઘ કસવી નહીં
જાંઘના સ્નાયુઓને કસવાથી કેગલ વધુ અસરકારક બનતી નથી.
❌ નિતંબ કસવા નહીં
પેલ્વિક ફ્લોરને બદલે buttock muscles કસવાની ભૂલ ઘણી વખત થાય છે.
❌ શ્વાસ રોકવો નહીં
સામાન્ય રીતે શ્વાસ લેતા રહો.
❌ ખૂબ જોરથી કસવું નહીં
વધુ જોરથી કસવું એટલે વધુ ફાયદો—એવું જરૂરી નથી.
❌ આખો દિવસ સ્નાયુ કસીને ન રાખો
સંકોચન પછી સંપૂર્ણ relaxation જરૂરી છે.
કેગલ કસરત માટે 3 પોઝિશન
સ્નાયુઓ મજબૂત થતાં કસરતની સ્થિતિ બદલી શકાય.
1. સૂઈને
શરૂઆત કરનાર માટે સરળ.
2. બેસીને
ઓફિસ, ઘરમાં અથવા આરામ કરતી વખતે કરી શકાય.
3. ઊભા રહીને
દૈનિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન પેલ્વિક ફ્લોર પર વધુ કાર્યાત્મક ભાર આવે છે.
NIDDK ત્રણેય સ્થિતિમાં કસરત કરવાની સલાહ આપે છે જેથી સ્નાયુ વિવિધ પરિસ્થિતિમાં કાર્ય કરી શકે.
કેટલા દિવસમાં પરિણામ જોવા મળે?
કેગલ કસરત કોઈ તાત્કાલિક ઉપચાર નથી.
નિયમિત કસરત પછી કેટલાક લોકોને 3–6 અઠવાડિયામાં ફેરફાર અનુભવાઈ શકે છે, જ્યારે અન્ય લોકોને વધુ સમય લાગી શકે છે. NHS આધારિત માર્ગદર્શિકાઓમાં પેલ્વિક ફ્લોર મસલ ટ્રેનિંગને સામાન્ય રીતે ઓછામાં ઓછા 3 મહિના સુધી નિયમિત રીતે કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
એટલે 5–7 દિવસમાં પરિણામ ન મળે તો કસરત બંધ ન કરવી.
દિવસમાં કેટલી વાર કેગલ કરવી?
વ્યક્તિ પ્રમાણે કાર્યક્રમ બદલાઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે પેલ્વિક ફ્લોર કસરતોને નિયમિત દૈનિક રૂટિનમાં સામેલ કરવામાં આવે છે.
NHS માર્ગદર્શિકા મુજબ urinary incontinence માટે supervised pelvic-floor trainingમાં ઓછામાં ઓછા 8 contractions, દિવસમાં ઓછામાં ઓછા 3 વખત અને ઓછામાં ઓછા 3 મહિનાનો કાર્યક્રમ ઉપયોગમાં લેવાય છે.
પરંતુ વધુ repetitions હંમેશા વધુ સારા પરિણામ આપે એવું નથી.
Overtrainingથી સ્નાયુ થાક, અતિ તાણ અથવા પેશાબ/મળ કરતી વખતે strain જેવી સમસ્યા થઈ શકે છે.
કેગલ કસરત સાથે કઈ જીવનશૈલીની આદતો મદદરૂપ થઈ શકે?
1. કબજિયાતથી બચો
વારંવાર જોર લગાવીને મળ કરવાથી પેલ્વિક ફ્લોર પર દબાણ વધી શકે છે.
આ માટે:
- ફળ
- શાકભાજી
- સંપૂર્ણ અનાજ
- યોગ્ય પ્રમાણમાં પાણી
- નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ
ઉપયોગી બની શકે છે.
2. વજનનું સંચાલન
વધારે વજનથી મૂત્રાશય અને પેલ્વિક ફ્લોર પર વધારાનું દબાણ પડી શકે છે. યોગ્ય રીતે વજન ઘટાડવાથી કેટલાક લોકોમાં urinary incontinenceના લક્ષણોમાં સુધારો થઈ શકે છે.
3. ધૂમ્રપાન ટાળો
ધૂમ્રપાનથી લાંબી ઉધરસ થઈ શકે છે, જે પેલ્વિક ફ્લોર પર વારંવાર દબાણ વધારી શકે છે.
4. કેફીનનું પ્રમાણ ધ્યાનમાં લો
કેટલાક લોકોમાં ચા, કોફી અને કોલા જેવા કેફીનવાળા પીણાં મૂત્રાશયના લક્ષણો વધારી શકે છે. વ્યક્તિગત પ્રતિક્રિયા પ્રમાણે તેનું પ્રમાણ ઘટાડવું મદદરૂપ થઈ શકે છે.
5. ભારે વસ્તુ ઉઠાવતી વખતે સાવચેત રહો
ભારે વજન ઉઠાવતા પહેલાં પેલ્વિક ફ્લોરને હળવેથી સક્રિય કરવું મદદરૂપ થઈ શકે છે.
કેગલ કસરત કોના માટે ખાસ ઉપયોગી હોઈ શકે?
પેલ્વિક ફ્લોર નબળાઈને કારણે urinary leakage ધરાવતા:
- મહિલાઓ
- પુરુષો
- પ્રસૂતિ પછીની મહિલાઓ
- મેનોપોઝ પછીની મહિલાઓ
- લાંબી ઉધરસ ધરાવતા લોકો
- વારંવાર છીંકથી leakage ધરાવતા લોકો
- દોડતી વખતે પેશાબ લીક થતો હોય તેવા લોકો
- કસરત દરમિયાન leakage થતું હોય તેવા લોકો
માટે pelvic-floor muscle training ઉપયોગી થઈ શકે છે.
પુરુષોમાં પણ કેગલ કસરત ઉપયોગી છે
કેગલ કસરત માત્ર મહિલાઓ માટે નથી.
પુરુષોમાં પણ પેલ્વિક ફ્લોર સ્નાયુઓ મૂત્ર નિયંત્રણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ખાસ કરીને કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં, જેમ કે પ્રોસ્ટેટ સંબંધિત સારવાર અથવા અન્ય પેલ્વિક ફ્લોર સમસ્યાઓ પછી, નિષ્ણાતની સલાહ મુજબ પેલ્વિક ફ્લોર ટ્રેનિંગ ઉપયોગી થઈ શકે છે.
ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ પછી
ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ પેલ્વિક ફ્લોર પર અસર કરી શકે છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વધતું વજન અને પેલ્વિક વિસ્તારમાં દબાણ, તેમજ પ્રસૂતિ દરમિયાન સ્નાયુઓ પર પડતો ભાર, કેટલાક લોકોમાં પેશાબ લીક થવાનું કારણ બની શકે છે.
પ્રસૂતિ પછી કેગલ કસરત શરૂ કરતા પહેલાં વ્યક્તિગત સ્થિતિ અનુસાર ગાયનેકોલોજિસ્ટ અથવા pelvic-floor physiotherapistની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.
જો કેગલ કરતી વખતે પેટ પણ કસાઈ જાય તો?
આ એક સામાન્ય ભૂલ છે.
જો કેગલ કરતી વખતે:
- પેટ ખૂબ કસાઈ જાય
- નિતંબ કસાઈ જાય
- જાંઘ કસાઈ જાય
- શ્વાસ રોકાઈ જાય
તો કદાચ તમે પેલ્વિક ફ્લોર સિવાયના સ્નાયુઓનો વધુ ઉપયોગ કરી રહ્યા છો.
આ સ્થિતિમાં pelvic-floor physiotherapist યોગ્ય muscle activation ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે. જરૂર પડે ત્યારે biofeedback જેવી પદ્ધતિ પણ ઉપયોગમાં લેવામાં આવી શકે છે.
જો કેગલ કરવાથી દુખાવો થાય તો?
કેગલ કસરત દરમિયાન સામાન્ય રીતે તીવ્ર દુખાવો થવો જોઈએ નહીં.
જો કસરત કરતી વખતે:
- પેલ્વિસમાં દુખાવો
- યોનિ/મૂત્રમાર્ગ વિસ્તારમાં અસ્વસ્થતા
- પેશાબ કરવામાં મુશ્કેલી
- મળ કરવામાં મુશ્કેલી
- પેલ્વિક વિસ્તારમાં સતત તાણ
- લક્ષણોમાં વધારો
થાય તો પોતાની રીતે વધુ કેગલ કરવાને બદલે pelvic-floor physiotherapist અથવા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી.
કેટલાક લોકોમાં પેલ્વિક ફ્લોર નબળો નહીં પરંતુ અતિ તણાવગ્રસ્ત અથવા overactive પણ હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર વધુ strengthening યોગ્ય અભિગમ ન હોઈ શકે.
ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
પેશાબ લીક થવું સામાન્ય લાગે છતાં તેનું કારણ જાણવા માટે તબીબી મૂલ્યાંકન ઉપયોગી છે—ખાસ કરીને જો સમસ્યા નવી શરૂ થઈ હોય અથવા વધી રહી હોય.
તાત્કાલિક/વહેલી તકે તબીબી સલાહ લો જો:
- પેશાબમાં લોહી દેખાય
- પેશાબ કરતી વખતે બળતરા અથવા તીવ્ર દુખાવો હોય
- વારંવાર urinary infection થાય
- પેશાબ રોકી ન શકાય તેવી ગંભીર સમસ્યા હોય
- મૂત્રાશય સંપૂર્ણ ખાલી ન થતો હોય
- પેલ્વિક વિસ્તારમાં ભારે દુખાવો હોય
- અચાનક ગંભીર leakage શરૂ થયું હોય
- પગમાં નબળાઈ અથવા સંવેદનામાં ફેરફાર સાથે bladder/bowel control બદલાયો હોય
- કેગલ અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર છતાં સમસ્યા ચાલુ રહે.
કેગલ કસરત પૂરતી ન હોય ત્યારે
Urinary incontinenceના કારણ પ્રમાણે સારવાર અલગ હોઈ શકે છે. Pelvic-floor muscle training ઉપરાંત ડૉક્ટર અથવા ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ જરૂર મુજબ:
- bladder training
- lifestyle modification
- weight management
- pelvic-floor physiotherapy
- biofeedback
- અન્ય તબીબી સારવાર
વિશે માર્ગદર્શન આપી શકે છે.
12 અઠવાડિયાનો સરળ કેગલ પ્લાન
અઠવાડિયા 1–2
- સ્નાયુ ઓળખવા પર ધ્યાન
- સૂઈને કસરત
- 3 સેકન્ડ squeeze
- સંપૂર્ણ relaxation
- થોડા repetitionsથી શરૂઆત
અઠવાડિયા 3–4
- ધીમા સંકોચન વધારવા
- ઝડપી contractions ઉમેરવા
- બેસીને કસરત શરૂ કરવી
અઠવાડિયા 5–8
- બેસીને અને ઊભા રહીને કસરત
- cough/sneeze પહેલાં pelvic-floor activationનો અભ્યાસ
- દૈનિક પ્રવૃત્તિમાં “The Knack”નો ઉપયોગ
અઠવાડિયા 9–12
- ત્રણેય સ્થિતિમાં કસરત
- ધીમા અને ઝડપી બંને contractions
- ઉધરસ, છીંક અને lifting પહેલાં યોગ્ય activation
- નિયમિતતા જાળવવી
ચોક્કસ repetitions અને hold time વ્યક્તિની પેલ્વિક ફ્લોરની સ્થિતિ પ્રમાણે physiotherapist દ્વારા નક્કી કરાવી શકાય છે.
કેગલ કસરત માટે યાદ રાખવાની 10 બાબતો
- યોગ્ય સ્નાયુ ઓળખો.
- પેશાબ કરતી વખતે નિયમિત કેગલ ન કરો.
- શરૂઆતમાં હળવું squeeze કરો.
- squeeze પછી સંપૂર્ણ relaxation કરો.
- શ્વાસ રોકશો નહીં.
- પેટ, જાંઘ અને નિતંબને અનાવશ્યક રીતે ન કસો.
- ધીમા અને ઝડપી બંને પ્રકારના contractionsનો અભ્યાસ કરો.
- ઉધરસ કે છીંક પહેલાં pelvic floor સક્રિય કરો.
- સતત અને નિયમિત અભ્યાસ કરો.
- ઘણા અઠવાડિયા છતાં સુધારો ન થાય તો pelvic-floor physiotherapistની મદદ લો.
નિષ્કર્ષ
ઉધરસ કે છીંક વખતે પેશાબ લીક થવું શરમજનક બાબત નથી અને તેને અવગણવાની પણ જરૂર નથી. ઘણીવાર આ સમસ્યા stress urinary incontinence સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે, જેમાં પેલ્વિક ફ્લોરની નબળાઈ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
યોગ્ય ટેકનિકથી કરવામાં આવતી Kegel/Pelvic Floor Muscle Exercises, ખાસ કરીને ધીમા તથા ઝડપી contractions અને ઉધરસ/છીંક પહેલાં કરવામાં આવતું “The Knack”, પેશાબ નિયંત્રણ સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે.
પરંતુ કેગલ જેટલી મહત્વપૂર્ણ છે એટલી જ યોગ્ય ટેકનિક, નિયમિતતા અને સંપૂર્ણ relaxation પણ મહત્વપૂર્ણ છે. જો સમસ્યા સતત રહે, વધી રહી હોય, અથવા કસરત કરતી વખતે તકલીફ થાય, તો pelvic-floor physiotherapist, ગાયનેકોલોજિસ્ટ, યુરોલોજિસ્ટ અથવા અન્ય યોગ્ય આરોગ્ય નિષ્ણાત દ્વારા વ્યક્તિગત મૂલ્યાંકન કરાવવું શ્રેષ્ઠ છે.
નોંધ: આ લેખ સામાન્ય આરોગ્ય અને ફિઝિયોથેરાપી માહિતી માટે છે. વ્યક્તિગત નિદાન અથવા સારવાર માટે યોગ્ય તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ જરૂરી છે.
