પાયોરિયા ના લક્ષણો

પાયોરિયા (પિરિયડૉન્ટાઇટિસ): કારણો, લક્ષણો અને ઉપચાર વિશે સંપૂર્ણ માહિતી

પાયોરિયા, જેને તબીબી ભાષામાં પિરિયડૉન્ટાઇટિસ (Periodontitis) કહેવામાં આવે છે, તે પેઢાનો એક ગંભીર ચેપ છે. આ રોગ પેઢાના રોગના પ્રારંભિક તબક્કા જીન્જીવાઈટિસ (Gingivitis) ની સારવાર ન કરવામાં આવે તો વિકસી શકે છે.

પાયોરિયા દાંતને ટેકો આપતા પેશીઓ અને હાડકાંનો નાશ કરે છે. જો સમયસર સારવાર ન કરવામાં આવે તો, તેનાથી દાંત ઢીલા થઈ જાય છે અને છેવટે પડી જાય છે.

પાયોરિયા થવાના મુખ્ય કારણો

પાયોરિયા થવાનું મુખ્ય કારણ મૌખિક સ્વચ્છતાનો અભાવ છે, જેનાથી દાંત પર પ્લાક (Plaque) અને ટાર્ટર (Tartar) જમા થાય છે.

• પ્લાક (Plaque): પ્લાક એ બેક્ટેરિયા, ખોરાકના કણો અને લાળનું એક ચીકણું પડ છે જે દાંત પર સતત જમા થાય છે. જો તેને નિયમિતપણે બ્રશ અને ફ્લોસથી દૂર ન કરવામાં આવે, તો તે સખત બની જાય છે.
• ટાર્ટર (Tartar): સખત થયેલો પ્લાક ટાર્ટરમાં ફેરવાય છે, જે માત્ર ડેન્ટિસ્ટ દ્વારા જ દૂર કરી શકાય છે. ટાર્ટર પેઢાને બળતરા આપે છે, જેનાથી પેઢા દાંતથી અલગ થઈને પોકેટ્સ (pockets) બનાવે છે. આ પોકેટ્સ બેક્ટેરિયા માટે આદર્શ સ્થળ બની જાય છે.
• બેક્ટેરિયા: આ પોકેટ્સમાં બેક્ટેરિયાનો વિકાસ થાય છે, જે ચેપ અને પરુનું કારણ બને છે. આ ચેપ ધીમે ધીમે દાંતને ટેકો આપતા હાડકાંનો નાશ કરે છે.

આ સિવાય, ધૂમ્રપાન, ડાયાબિટીસ, નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ, હોર્મોનલ ફેરફારો અને આનુવંશિકતા પણ પાયોરિયાનું જોખમ વધારી શકે છે.

પાયોરિયાના મુખ્ય લક્ષણો

પાયોરિયાના લક્ષણો ધીમે ધીમે વિકસે છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં કોઈ ખાસ દુખાવો થતો નથી, તેથી ઘણા લોકો તેને અવગણે છે. પાયોરિયાના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:

• પેઢામાંથી લોહી નીકળવું: બ્રશ કરતી વખતે, ફ્લોસ કરતી વખતે કે સખત વસ્તુ ખાતી વખતે પેઢામાંથી લોહી નીકળવું.
• લાલ, સુજેલા અને કોમળ પેઢા: સ્વસ્થ પેઢા ગુલાબી અને મજબૂત હોય છે. પાયોરિયામાં પેઢા લાલ અને સુજેલા દેખાય છે.
• મોઢામાંથી દુર્ગંધ: સતત મોઢામાંથી આવતી ખરાબ વાસ અથવા ખરાબ સ્વાદ.
• દાંતનું ઢીલા થવું: દાંત હલતા હોય તેવું લાગવું અથવા દાંતની ગોઠવણી બદલાઈ જવી.
• પેઢાનું સંકોચાવું: પેઢા દાંતના મૂળિયાંથી પાછા હટવા લાગે છે, જેનાથી દાંત લાંબા દેખાય છે.
• ચાવતી વખતે દુખાવો: ખાતી વખતે કે ચાવતી વખતે દુખાવો અથવા અગવડતા થવી.
• રસી (પસ) નીકળવી: પેઢા અને દાંત વચ્ચેથી પરુ નીકળવું.

પાયોરિયાની સારવાર અને ઉપચાર

પાયોરિયાની સારવાર રોગના તબક્કા અને ગંભીરતા પર આધાર રાખે છે.

1. નોન-સર્જિકલ સારવાર:
   • સ્કેલિંગ અને રૂટ પ્લાનિંગ (Scaling and Root Planing)
     • આનાથી બેક્ટેરિયાનો સફાયો થાય છે અને પેઢાને સ્વસ્થ થવામાં મદદ મળે છે.
   • એન્ટિબાયોટિક્સ: ચેપને નિયંત્રિત કરવા માટે મૌખિક એન્ટિબાયોટિક્સ અથવા એન્ટિબાયોટિક જેલનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
2. સર્જિકલ સારવાર:
   • ફ્લૅપ સર્જરી (Flap Surgery).
   • ગ્રાફ્ટિંગ (Grafting): જો પેઢા અથવા હાડકાંનો મોટો ભાગ નાશ પામ્યો હોય, તો તેને ફરીથી બનાવવા માટે ગ્રાફ્ટિંગની જરૂર પડી શકે છે.

પાયોરિયાથી બચાવ

પાયોરિયાને અટકાવવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ સારી મૌખિક સ્વચ્છતા જાળવવાનો છે:

• નિયમિત બ્રશિંગ: દિવસમાં બે વાર, સવારે અને રાત્રે, ફ્લોરાઈડયુક્ત ટૂથપેસ્ટથી દાંત સાફ કરો.
• દરરોજ ફ્લોસિંગ: દાંત વચ્ચેના ભાગને ફ્લોસથી સાફ કરો.
• નિયમિત ડેન્ટલ ચેક-અપ: દર છ મહિને ડેન્ટિસ્ટ પાસે તપાસ માટે જાઓ.

પાયોરિયાની વહેલી ઓળખ અને સમયસર સારવાર દાંતને ગુમાવતા અટકાવવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમને ઉપર જણાવેલા કોઈ પણ લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ ડેન્ટિસ્ટનો સંપર્ક કરો.