વડીલો માટે વૉકર અથવા લાકડીની સાચી પસંદગી કેવી રીતે કરવી?
વધતી ઉંમરે અથવા કોઈ સર્જરી (જેમ કે ઘૂંટણનું ઓપરેશન) પછી વડીલો માટે વૉકર કે લાકડી એ માત્ર ટેકો નથી, પરંતુ તેમની સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષાનું સાધન છે. જો સહાયક સાધન ખોટી રીતે પસંદ કરવામાં આવે, તો તે ખભાનો દુખાવો, કમર નમવી કે પડી જવાનું જોખમ વધારી શકે છે.
અહીં વૉકર અને લાકડીની સાચી પસંદગી માટેની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી છે:
૧. લાકડી (Cane) ની પસંદગી ક્યારે અને કેવી રીતે કરવી?
લાકડીનો ઉપયોગ ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે વ્યક્તિને સંતુલનની મામૂલી તકલીફ હોય અથવા કોઈ એક પગમાં થોડો દુખાવો હોય.
લાકડીના પ્રકાર:
- સિંગલ પોઈન્ટ લાકડી: જેમને માત્ર થોડા ટેકાની જરૂર છે.
- ક્વાડ કેન (ચાર પાયાવાળી લાકડી): આ લાકડી વધુ સ્થિરતા આપે છે કારણ કે તેનો બેઝ મોટો હોય છે. જેમને વધુ સંતુલનની જરૂર હોય તેમના માટે આ શ્રેષ્ઠ છે.
સાચું માપ કેવી રીતે લેવું?
લાકડીની ઊંચાઈ સૌથી મહત્વની છે:
- વડીલે ચંપલ પહેરીને ટટ્ટાર ઉભા રહેવું.
- હાથને બાજુમાં ઢીલા છોડી દેવા.
- લાકડીની ઉપરની ધાર (Handle) વડીલના કાંડા (Wrist line) સુધી હોવી જોઈએ.
- જ્યારે લાકડી પકડે ત્યારે કોણી આશરે ૧૫ થી ૨૦ ડિગ્રી જેટલી વળેલી રહેવી જોઈએ.
૨. વૉકર (Walker) ની પસંદગી ક્યારે અને કેવી રીતે કરવી?
જો વડીલને ચાલતી વખતે ખૂબ લથડાવું આવતું હોય અથવા બંને પગમાં નબળાઈ હોય, તો વૉકર વધુ સુરક્ષિત છે.
વૉકરના પ્રકાર:
- સ્ટાન્ડર્ડ વૉકર (વ્હીલ વગરનું): આમાં દરેક ડગલે વૉકરને ઉંચકવું પડે છે. જેમને વધુ સ્થિરતા જોઈએ તેમના માટે સારું છે.
- વ્હીલ વૉકર (આગળના બે પાયામાં પૈડા): આમાં વૉકર ઉંચકવાની જરૂર પડતી નથી, માત્ર ધકેલવાનું હોય છે. જેઓ બહુ નબળા છે તેમના માટે આ અનુકૂળ રહે છે.
પસંદગી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો:
- ગ્રીપ (પકડ): હેન્ડલ પ્લાસ્ટિકના બદલે રબર કે ફોર્મવાળા હોવા જોઈએ જેથી હાથમાંથી લપસી ન જાય.
- વજન: વૉકર એલ્યુમિનિયમનું હોવું જોઈએ જેથી તે મજબૂત હોવાની સાથે હલકું પણ રહે.
- ફોલ્ડિંગ સુવિધા: મુસાફરીમાં કે ગાડીમાં લઈ જવા માટે સરળતાથી ફોલ્ડ થઈ શકે તેવું વૉકર પસંદ કરો.
૩. ટેકનિકલ ચેકલિસ્ટ (ખરીદતી વખતે આ જરૂર જુઓ)
લાકડી કે વૉકર ખરીદતી વખતે નીચેની ૩ વસ્તુઓ અચુક તપાસો:
- રબર ટીપ (Rubber Tip): સાધનના નીચેના ભાગે મજબૂત રબર હોવું જોઈએ જે લાદી પર સારી પકડ જમાવે. જો રબર ઘસાઈ ગયું હોય તો તે તરત બદલવું.
- પહોળાઈ: વૉકર એટલું પહોળું ન હોવું જોઈએ કે તે તમારા ઘરના દરવાજા કે બાથરૂમમાં અંદર ન જઈ શકે.
- લોકીંગ સિસ્ટમ: જો વૉકર એડજસ્ટેબલ હોય, તો તેની પીન બરાબર લોક થાય છે કે નહીં તે ચકાસો.
૪. સાધન વાપરવાની સાચી રીત
- લાકડી કયા હાથમાં પકડવી? આ સૌથી મોટી ભૂલ છે. લાકડી હંમેશા દુખતા પગની વિરુદ્ધ બાજુના હાથમાં પકડવી જોઈએ. (દા.ત. જો જમણો પગ દુખે છે, તો લાકડી ડાબા હાથમાં પકડવી).
- દ્રષ્ટિ: ચાલતી વખતે નીચે પગ સામે જોવાને બદલે હંમેશા ૨-૩ ફૂટ સામે જોવું જોઈએ.
- ઘરનું વાતાવરણ: સાધન વાપરતા વડીલોના ઘરમાં જમીન પર વાયર, છૂટા ગાલીચા કે ફાલતુ સામાન ન હોવો જોઈએ જેમાં વૉકર ભરાઈ શકે.
નિષ્કર્ષ
ખોટા માપનું વૉકર કે લાકડી વડીલને કાયમી કમર કે ખભાના દુખાવામાં નાખી શકે છે. ખરીદતા પહેલા એકવાર ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહ લેવી જોઈએ, જે વડીલની ચાલ (Gait) જોઈને સાચું સાધન સૂચવી શકે.
