IFT મશીન: કમર અને ડોકના દુખાવા માટે કેવી રીતે કામ કરે છે?

જ્યારે કમરનો દુખાવો (Back Pain) કે ડોકનો દુખાવો (Cervical Pain) લાંબો સમય ચાલે છે, ત્યારે માત્ર ગોળીઓ લેવાથી હંગામી રાહત મળે છે. ફિઝિયોથેરાપીમાં આ દુખાવાને જડમૂળથી અને સુરક્ષિત રીતે મટાડવા માટે જે મશીનનો સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે તે છે IFT (Interferential Therapy).

ઘણા દર્દીઓ જ્યારે ક્લિનિકમાં IFT મશીન જુએ છે, ત્યારે તેમને મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે “આ ઇલેક્ટ્રિક કરંટ આપતું મશીન શું ખરેખર સુરક્ષિત છે?” અને “તે દુખાવો કેવી રીતે મટાડે છે?” આ લેખમાં આપણે IFT ની કાર્યપદ્ધતિ અને તેના ફાયદાઓ વિશે વૈજ્ઞાનિક સમજણ મેળવીશું.

૧. IFT (Interferential Therapy) શું છે?

IFT એ એક પ્રકારની ‘લો-ફ્રિક્વન્સી’ ઇલેક્ટ્રિકલ સ્ટીમ્યુલેશન થેરાપી છે. તેમાં મધ્યમ ફ્રિક્વન્સીના બે અલગ-અલગ વિદ્યુત પ્રવાહો (Currents) ને શરીરમાં પસાર કરવામાં આવે છે. જ્યારે આ બે પ્રવાહો શરીરની અંદર એકબીજાને છેદે છે (Interfere), ત્યારે એક ત્રીજો, ઓછી ફ્રિક્વન્સીનો પ્રવાહ પેદા થાય છે જે સ્નાયુઓના ઉંડાણ સુધી પહોંચે છે.

૨. IFT કમર અને ડોકના દુખાવામાં કેવી રીતે કામ કરે છે?

IFT મશીન નીચે મુજબની ત્રણ મુખ્ય રીતો દ્વારા રાહત આપે છે:

A. પેઇન ગેટ મિકેનિઝમ (Pain Gate Mechanism)

આપણું શરીર દુખાવાના સંકેતો ચેતાઓ (Nerves) દ્વારા મગજ સુધી પહોંચાડે છે. IFT આ ચેતાઓને હળવા કરંટ દ્વારા ઉત્તેજિત કરે છે, જેનાથી મગજ સુધી પહોંચતા દુખાવાના સંકેતો ‘બ્લોક’ થઈ જાય છે. પરિણામે, દર્દીને તરત જ દુખાવામાં રાહત અનુભવાય છે.

B. લોહીના પરિભ્રમણમાં વધારો

જ્યારે કમર કે ડોકના સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે, ત્યારે ત્યાં લોહીનો પ્રવાહ ધીમો પડી જાય છે. IFT સ્નાયુઓમાં હળવું સંકોચન પેદા કરે છે, જેનાથી તે ભાગમાં લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે. વધુ લોહી પહોંચવાથી સ્નાયુઓને પોષણ મળે છે અને સોજો (Inflammation) ઝડપથી ઉતરે છે.

C. એન્ડોર્ફિન મુક્ત કરવા

IFT ની અસરથી શરીરમાં કુદરતી ‘પેઇન કિલર’ હોર્મોન્સ જેવા કે ‘એન્ડોર્ફિન’ મુક્ત થાય છે. આ હોર્મોન્સ કુદરતી રીતે દુખાવો ઘટાડે છે અને દર્દીને આરામ આપે છે.

૩. ડોક અને કમરના કયા દુખાવામાં IFT શ્રેષ્ઠ છે?

૧. સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસ (Cervical Spondylosis): ડોકની જકડન અને ગાદી દબાવાને કારણે થતો દુખાવો. ૨. ગાદી ખસી જવી (Slip Disc/Sciatica): કમરથી પગ સુધી ઉતરતો દુખાવો. ૩. સ્નાયુઓની જકડન (Muscle Spasms): ભારે સામાન ઉંચકવા કે ખોટી રીતે બેસવાથી સ્નાયુઓ પકડાઈ જવા. ૪. સ્પોર્ટ્સ ઇન્જરી: રમતગમત દરમિયાન થયેલી ઈજા.

૪. IFT લેતી વખતે કેવો અનુભવ થાય છે?

ઘણા દર્દીઓને ડર હોય છે કે તેમને વીજળીનો ઝટકો લાગશે, પણ હકીકતમાં IFT ખૂબ જ આરામદાયક છે.

• પ્રક્રિયા દરમિયાન તમને જે-તે ભાગ પર ઝીણી કીડીઓ ચાલતી હોય (Tingling sensation) તેવો અનુભવ થશે.
• આ કોઈ પીડાદાયક પ્રક્રિયા નથી.
• સામાન્ય રીતે એક સેશનની અવધિ ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ હોય છે.

૫. કોણે IFT ન લેવું જોઈએ? (Contraindications)

નીચેની સ્થિતિમાં IFT નો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ:

• જો શરીરમાં કોઈ પેસમેકર (Pacemaker) અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક ઇમ્પ્લાન્ટ હોય.
• ગર્ભવતી મહિલાઓના પેટ કે કમરના ભાગ પર.
• જો હાડકાંમાં કેન્સર (Malignancy) હોય.
• જો ચામડી પર કોઈ ખુલ્લો ઘા કે ચેપ હોય.

૬. ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની ભૂમિકા

સમર્પણ ફિઝિયોથેરાપી ક્લિનિકમાં અમે IFT નો ઉપયોગ માત્ર એક સાધન તરીકે કરીએ છીએ.

• IFT દુખાવો ઘટાડે છે, પણ સ્નાયુઓને મજબૂત નથી કરતું.
• તેથી, અમે IFT ની સાથે સાથે એક્સરસાઇઝ થેરાપી પણ આપીએ છીએ.
• IFT દ્વારા દુખાવો ઓછો થયા પછી જ્યારે દર્દી કસરત કરે છે, ત્યારે રિકવરી કાયમી અને ઝડપી આવે છે.

નિષ્કર્ષ

IFT મશીન એ આધુનિક ફિઝિયોથેરાપીનું એક વરદાન છે. જો તમે લાંબા સમયથી કમર કે ડોકના દુખાવાથી પરેશાન હોવ અને પેઇન કિલર દવાઓથી બચવા માંગતા હોવ, તો IFT એક ઉત્તમ અને વૈજ્ઞાનિક વિકલ્પ છે.