કબજિયાત દૂર કરવા માટેના કુદરતી નુસખાઓ.
💩 કબજિયાત (Constipation) દૂર કરવા માટેના અક્સીર કુદરતી નુસખાઓ
આયુર્વેદમાં કહેવાયું છે કે “સર્વે રોગાઃ મંદાગ્નૌ” અર્થાત તમામ રોગોનું મૂળ પેટ (પાચન) છે. જો તમારું પેટ સાફ નથી આવતું, તો તેની અસર તમારી ત્વચા, વાળ, ઊંઘ અને માનસિક સ્થિતિ પર પડે છે. કબજિયાત એ માત્ર એક સમસ્યા નથી, પણ તે અનેક બીમારીઓ જેવી કે પાઈલ્સ (હરસ-મસા), ગેસ, એસિડિટી અને માથાના દુખાવાનું પ્રવેશદ્વાર છે.
આજના પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને બેઠાડુ જીવનના કારણે આ સમસ્યા ઘરે-ઘરે જોવા મળે છે. પેઈનકિલર્સની જેમ દરરોજ દવાઓ લેવાને બદલે, રસોડામાં રહેલી કુદરતી વસ્તુઓ દ્વારા કબજિયાતને જડમૂળથી દૂર કરી શકાય છે.
૧. કબજિયાત થવાના મુખ્ય કારણો
ઉપાયો જાણતા પહેલા કારણો સમજવા જરૂરી છે:
- ખોરાકમાં ફાઈબર (રેસા) ની ઉણપ.
- દિવસ દરમિયાન પૂરતું પાણી ન પીવું.
- રાત્રે મોડેથી જમવું અને જમીને તરત સૂઈ જવું.
- મેંદાની વસ્તુઓ અને જંક ફૂડનું વધુ પડતું સેવન.
- શારીરિક શ્રમ કે કસરતનો અભાવ.
૨. કબજિયાત માટેના અસરકારક ઘરગથ્થુ નુસખાઓ
A. હૂંફાળું પાણી અને એરંડાનું તેલ (Castor Oil)
આયુર્વેદમાં એરંડાના તેલને કબજિયાત માટેનું સર્વોત્તમ ઔષધ માનવામાં આવે છે.
- રીત: રાત્રે સૂતી વખતે એક ગ્લાસ નવશેકા દૂધમાં અથવા પાણીમાં ૧ થી ૨ ચમચી શુદ્ધ એરંડાનું તેલ નાખીને પીવો.
- ફાયદો: તે આંતરડામાં ચીકાશ લાવે છે, જેનાથી જમા થયેલો મળ સરળતાથી બહાર નીકળી જાય છે.
B. ત્રિફળા ચૂર્ણ (Triphala Powder)
હરડે, બહેડા અને આમળાનું મિશ્રણ એટલે ત્રિફળા.
- રીત: રાત્રે જમ્યાના એક કલાક પછી ૧ ચમચી ત્રિફળા ચૂર્ણ ગરમ પાણી સાથે લો.
- ફાયદો: તે આંતરડાના સ્નાયુઓને મજબૂત કરે છે અને કુદરતી રીતે પેટ સાફ લાવે છે. તેની આદત પડતી નથી, તેથી તે સુરક્ષિત છે.
C. રાત્રે પલાળેલી અંજીર અને કિસમિસ
- રીત: ૨-૩ અંજીર અને ૧૦-૧૫ કિસમિસને રાત્રે પાણીમાં પલાળી દો. સવારે ખાલી પેટે તેને ચાવીને ખાઈ જાઓ અને તે પાણી પણ પી લો.
- ફાયદો: અંજીરમાં રહેલા પુષ્કળ ફાઈબર મળને પોચો બનાવે છે અને કબજિયાત તોડે છે.
D. ઈસબગુલ (Psyllium Husk)
- રીત: રાત્રે સૂતા પહેલા ૧-૨ ચમચી ઈસબગુલને દૂધ અથવા પાણી સાથે લો.
- ફાયદો: ઈસબગુલ આંતરડામાં જઈને પાણી શોષે છે અને મળનું પ્રમાણ વધારે છે, જેથી સવારે પેટ સાફ આવે છે.
૩. પાચન સુધારવા માટેના અન્ય પ્રયોગો
- પપૈયું: સવારે અથવા બપોરે નાસ્તામાં પાકેલું પપૈયું ખાવું કબજિયાત માટે વરદાન સમાન છે. તેમાં રહેલું ‘પેપેન’ એન્ઝાઇમ પાચનમાં મદદ કરે છે.
- તાજી મોળી છાશ: બપોરે જમ્યા પછી છાશમાં શેકેલું જીરું અને સંચળ નાખીને પીવાથી પાચનતંત્ર તેજ બને છે.
- દેશી ગાયનું ઘી: રાત્રે દૂધમાં એક ચમચી ગાયનું ઘી નાખીને પીવાથી આંતરડાની શુષ્કતા દૂર થાય છે.
૪. જીવનશૈલીમાં કરવાના ફેરફાર
૧. ઉષાપાન: સવારે ઉઠતાની સાથે જ ૧-૨ ગ્લાસ નવશેકું પાણી પીવાની આદત પાડો. ૨. ચાવીને ખાવ: ખોરાકને એટલો ચાવો કે તે મોઢામાં જ પ્રવાહી બની જાય. લાળ પાચન માટે ખૂબ જરૂરી છે. ૩. વજ્રાસન: જમ્યા પછી ૫ થી ૧૦ મિનિટ વજ્રાસનમાં બેસવાથી પાચન પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે. ૪. ફાઈબરયુક્ત ખોરાક: છોડાવાળી દાળ, લીલા શાકભાજી અને ફળોનો ખોરાકમાં સમાવેશ કરો.
૫. શું ટાળવું? (પથ્યાપથ્ય)
- મેંદો, બિસ્કિટ અને સફેદ બ્રેડ ખાવાનું બંધ કરો.
- અતિશય ચા અને કોફી આંતરડાને સૂકવી નાખે છે, તેથી તેનો ત્યાગ કરો.
- જમ્યા પછી તરત જ ઠંડુ પાણી પીવાનું ટાળો.
નિષ્કર્ષ
કબજિયાત એ માત્ર પેટની સમસ્યા નથી, પણ તે તમારી જીવનશૈલીનો અરીસો છે. જો તમે ઉપર જણાવેલા કુદરતી નુસખાઓની સાથે યોગ્ય આહાર અને કસરત અપનાવશો, તો દવાઓ વગર તમારું પેટ દરરોજ સાફ આવશે અને તમે આખો દિવસ ઉર્જાવાન અનુભવશો.
