પગના તળિયાની માલિશ કરવાના રાત્રિના ફાયદા.

👣 પગના તળિયાની માલિશ (પાદાભ્યાંગ): રાત્રે માલિશ કરવાના અદભૂત ફાયદા

આપણા વડવાઓ રાત્રે સૂતા પહેલા પગે તેલ ઘસતા હતા, જેને આયુર્વેદમાં ‘પાદાભ્યાંગ’ કહેવામાં આવે છે. આજના સમયમાં આપણે મોંઘા ફેસપેક અને હેર ઓઈલ પાછળ હજારો રૂપિયા ખર્ચીએ છીએ, પરંતુ આખા શરીરનો ભાર ઉપાડતા પગને ભૂલી જઈએ છીએ. આયુર્વેદ મુજબ, આપણા પગના તળિયામાં આખા શરીરની મુખ્ય નસોના છેડા આવેલા હોય છે.

રાત્રે સૂતા પહેલા માત્ર ૧૦ મિનિટ પગના તળિયાની માલિશ કરવાથી શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યમાં જે પરિવર્તન આવે છે, તે કોઈ દવાથી ઓછું નથી. ચાલો જાણીએ આ પ્રાચીન પદ્ધતિના વિજ્ઞાન આધારિત ફાયદાઓ.

૧. અનિદ્રા (Insomnia) માંથી મુક્તિ અને ગાઢ ઊંઘ

આજના તણાવપૂર્ણ જીવનમાં ઊંઘ ન આવવી એ સામાન્ય સમસ્યા છે.

• વિજ્ઞાન: પગના તળિયાની માલિશ કરવાથી શરીરમાં ‘સેરોટોનિન’ હોર્મોન વધે છે, જે મનને શાંત કરે છે.
• ફાયદો: તે મગજની નસોને આરામ આપે છે અને તમને ડ્રગ્સ કે ઊંઘની ગોળીઓ વગર કુદરતી રીતે ગાઢ ઊંઘ (Deep Sleep) લેવામાં મદદ કરે છે.

૨. આંખોનું તેજ વધારવામાં મદદરૂપ

આ સાંભળવામાં કદાચ વિચિત્ર લાગે, પણ આયુર્વેદ માને છે કે પગના અંગૂઠા અને તળિયાનો સીધો સંબંધ આપણી આંખો સાથે છે.

• નર્વસ કનેક્શન: પગના તળિયામાં એવી નસો હોય છે જે સીધી આંખોના સ્નાયુઓ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
• ફાયદો: રાત્રે માલિશ કરવાથી આંખોનો થાક દૂર થાય છે અને લાંબા ગાળે આંખોનું તેજ વધે છે. ખાસ કરીને જે લોકો કલાકો સુધી કોમ્પ્યુટર કે મોબાઈલ સામે બેસે છે, તેમના માટે આ અનિવાર્ય છે.

૩. માનસિક તણાવ અને ચિંતા (Stress & Anxiety) માં ઘટાડો

પગની માલિશ એ એક પ્રકારનું ‘રિફ્લેક્સિલોજી’ (Reflexology) છે.

• રિલેક્સેશન: માલિશ કરવાથી શરીરમાં ‘કોર્ટિસોલ’ (સ્ટ્રેસ હોર્મોન) નું સ્તર ઘટે છે.
• ફાયદો: આખો દિવસ કામ કર્યા પછી જે માનસિક થાક લાગે છે, તે માત્ર ૧૦ મિનિટની માલિશથી ઉતરી જાય છે. તે ડિપ્રેશનના લક્ષણોને ઘટાડવામાં પણ અસરકારક છે.

૪. રક્ત પરિભ્રમણ (Blood Circulation) માં સુધારો

આપણા હૃદયથી સૌથી દૂરનો ભાગ પગ છે, તેથી ત્યાં લોહી પહોંચાડવામાં શરીરને વધુ મહેનત કરવી પડે છે.

• પરિભ્રમણ: માલિશ કરવાથી પગની નસો ખુલે છે અને લોહીનું પરિભ્રમણ ઝડપી બને છે.
• ફાયદો: તે હાઈ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પણ વરદાનરૂપ છે, કારણ કે તેમના પગમાં ઘણીવાર લોહીનું પરિભ્રમણ ઓછું હોય છે.

૫. પીડા અને જકડનમાંથી રાહત

• સાંધાનો દુખાવો: જે લોકોને પગમાં કળતર, એડીનો દુખાવો અથવા ઘૂંટણમાં તકલીફ હોય, તેમને તેલની માલિશથી ખૂબ આરામ મળે છે.
• સ્નાયુઓની જકડન: આખા દિવસની દોડધામ પછી સ્નાયુઓમાં જે લેક્ટિક એસિડ જમા થાય છે, તે માલિશથી ઓગળી જાય છે અને સવારે ઉઠતી વખતે પગ હળવા લાગે છે.

૬. માલિશ કરવાની સાચી રીત અને તેલની પસંદગી

મહત્તમ ફાયદા માટે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

• કયું તેલ વાપરવું?: * તલનું તેલ: આયુર્વેદ મુજબ તે સર્વશ્રેષ્ઠ અને ગરમ તાસીરનું છે (શિયાળા માટે ઉત્તમ).
  • નાળિયેર તેલ: જો શરીરમાં ગરમી વધુ હોય તો નાળિયેર તેલ વાપરવું (ઉનાળા માટે ઉત્તમ).
  • ગાયનું ઘી: આંખોનું તેજ વધારવા અને ગાઢ ઊંઘ માટે ગાયનું ઘી ઉત્તમ છે.
• પદ્ધતિ:
  1. પહેલા પગને હૂંફાળા પાણીથી ધોઈને કોરા કરી લો.
  2. તેલને સહેજ ગરમ (નવશેકું) કરો.
  3. તળિયા પર તેલ લગાવી ગોળાકાર ગતિમાં અને અંગૂઠાથી એડી તરફ માલિશ કરો.
  4. કાંસાની વાટકી (Kansa Vatki) નો ઉપયોગ કરવાથી શરીરમાંથી વધારાની ગરમી બહાર નીકળી જાય છે.

૭. ખાસ નોંધ: કોણે ધ્યાન રાખવું?

• જો પગમાં કોઈ ખુલ્લો ઘા હોય અથવા ઇન્ફેક્શન હોય તો માલિશ ન કરવી.
• સગર્ભા સ્ત્રીઓએ માલિશ કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ લેવી, કારણ કે પગમાં એવા પ્રેશર પોઈન્ટ્સ હોય છે જે ગર્ભાશય પર અસર કરી શકે છે.

નિષ્કર્ષ

પગના તળિયાની માલિશ એ માત્ર એક જૂની પ્રથા નથી, પણ સંપૂર્ણ શરીરને રિચાર્જ કરવાની પદ્ધતિ છે. જો તમે આજે રાતથી જ આ આદત પાડો છો, તો તમે માત્ર ૩-૪ દિવસમાં જ તમારી ઊંઘ અને ઉર્જામાં મોટો તફાવત અનુભવશો. યાદ રાખો, “સ્વસ્થ પગ એ સ્વસ્થ શરીરનો પાયો છે.”