ડ્રાઇવિંગ કરનારા લોકો માટે કમરના દુખાવાથી બચવાની ટિપ્સ.

આજના સમયમાં ડ્રાઇવિંગ એ આપણા જીવનનો એક અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો છે. ભલે તમે ઓફિસ જવા માટે રોજિંદું ડ્રાઇવિંગ કરતા હોવ અથવા વ્યવસાયિક રીતે લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતા હોવ, સતત એક જ સ્થિતિમાં બેસી રહેવાથી કમર અને કરોડરજ્જુ પર ભારે દબાણ આવે છે. સંશોધનો મુજબ, લાંબા સમય સુધી ડ્રાઇવિંગ કરનારા લોકોમાં ‘લોઅર બેક પેઈન’ (Lower Back Pain) અને ‘સ્લિપ ડિસ્ક’ નું જોખમ સામાન્ય લોકો કરતા અનેકગણું વધારે હોય છે.

આ લેખમાં આપણે ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન કમરના દુખાવાથી બચવા માટેની એર્ગોનોમિક ટિપ્સ અને કસરતો વિશે વિગતવાર જાણીશું.

૧. ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન કમર કેમ દુખે છે?

ડ્રાઇવિંગ કરતી વખતે શરીર માત્ર બેઠેલું જ નથી હોતું, પરંતુ તે અનેક પ્રકારના પરિબળોનો સામનો કરે છે:

• વાઈબ્રેશન: વાહનના એન્જિન અને રસ્તાના ખાડાઓને કારણે થતી ધ્રુજારી કરોડરજ્જુની ગાદી પર દબાણ લાવે છે.
• સીમિત હલનચલન: લાંબા સમય સુધી પગ પેડલ પર અને હાથ સ્ટીયરિંગ પર રહેતા હોવાથી સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે.
• ખોટું પોશ્ચર: સીટની ખોટી ગોઠવણી કમરના કુદરતી વળાંકને બગાડે છે.

૨. કારની સીટની યોગ્ય ગોઠવણી (Ergonomic Seating)

ડ્રાઇવિંગ શરૂ કરતા પહેલા તમારી સીટને નીચે મુજબ ગોઠવો:

A. સીટનું અંતર

તમારી સીટ સ્ટીયરિંગથી એટલી દૂર હોવી જોઈએ કે જ્યારે તમે પેડલ દબાવો ત્યારે તમારા ઘૂંટણ સહેજ વળેલા રહે. જો પગ એકદમ સીધા રહેશે, તો કમરના નીચેના ભાગ પર ખેંચાણ આવશે.

B. સીટનો ખૂણો (Backrest Angle)

સીટને એકદમ સીધી (90°) કે એકદમ પાછળ ન રાખો. આદર્શ રીતે તે ૧૦૦ થી ૧૧૦ ડિગ્રી ના ખૂણે હોવી જોઈએ. આનાથી કરોડરજ્જુ પરનું દબાણ સૌથી ઓછું થાય છે.

C. લમ્બર સપોર્ટ (Lumbar Support)

તમારી કમરના નીચેના ભાગમાં કુદરતી ખાડો હોય છે. જો તમારી કારની સીટમાં સપોર્ટ ન હોય, તો ત્યાં એક નાનું નરમ ઓશીકું અથવા ‘લમ્બર રોલ’ રાખો. આનાથી કમરના સ્નાયુઓ થાકશે નહીં.

૩. ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો

• સ્ટીયરિંગ પકડવાની રીત: સ્ટીયરિંગને ઘડિયાળના કાંટા મુજબ ‘૯ અને ૩’ અથવા ‘૧૦ અને ૨’ ની સ્થિતિમાં પકડો. આનાથી ખભા અને ઉપરની કમર પર તણાવ ઓછો રહેશે.
• પાછળના ખિસ્સા ખાલી રાખો: ડ્રાઇવિંગ કરતી વખતે પાછળના ખિસ્સામાં પાકીટ કે મોબાઈલ ન રાખો. તેનાથી પેલ્વિસ (થાપાનું હાડકું) એક તરફ નમી જાય છે, જે કમરના દુખાવાનું મુખ્ય કારણ બને છે.
• બ્રેક લો: દર ૧ થી ૧.૫ કલાકે ગાડી ઉભી રાખીને ૨-૫ મિનિટ માટે બહાર નીકળીને ચાલો અને સ્ટ્રેચિંગ કરો.

૪. ડ્રાઇવરો માટે સરળ સ્ટ્રેચિંગ કસરતો

જ્યારે તમે ગાડી ઉભી રાખો અથવા ટ્રાફિક સિગ્નલ પર હોવ (સલામત હોય ત્યારે), ત્યારે આ કસરતો કરો:

૧. પેલ્વિક ટિલ્ટ: સીટ પર બેઠા બેઠા કમરને સીટની પાછળના ભાગમાં દબાવો અને પછી ઢીલી મૂકો. ૨. શોલ્ડર રોલ્સ: ખભાને ગોળાકાર દિશામાં ફેરવો જેથી ગરદન અને ઉપરની કમર હળવી થાય. ૩. સીટેડ ટ્વિસ્ટ: ગાડી ઉભી હોય ત્યારે સ્ટીયરિંગ પકડીને શરીરને ધીમેથી ડાબી અને જમણી બાજુ ફેરવો. ૪. હેમસ્ટ્રિંગ સ્ટ્રેચ: ગાડીની બહાર નીકળીને એક પગ ઊંચી જગ્યાએ (ટાયર કે ફૂટપાથ પર) રાખીને સહેજ આગળ નમો. પગના પાછળના સ્નાયુઓ ઢીલા થવાથી કમરનો દુખાવો ઘટે છે.

૫. કાયમી રાહત માટે અન્ય ટીપ્સ

• કોર સ્ટ્રેન્થનિંગ: ઘરે નિયમિતપણે પેટ અને કમરના સ્નાયુઓ મજબૂત કરવાની કસરતો (જેમ કે પ્લેન્ક કે બ્રિજિંગ) કરો. મજબૂત સ્નાયુઓ ડ્રાઇવિંગના આંચકા સહન કરી શકે છે.
• ગરમ શેક: જો લાંબી મુસાફરી પછી કમર જકડાઈ જાય, તો ૧૫ મિનિટ ગરમ પાણીની થેલીથી શેક કરો.
• હાઈડ્રેશન: પૂરતું પાણી પીવો. કરોડરજ્જુની ગાદીમાં પ્રવાહી હોય છે, જે ડિહાઇડ્રેશનને કારણે સુકાઈ શકે છે અને દુખાવો વધારી શકે છે.

નિષ્કર્ષ

ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન કમરનો દુખાવો એ માત્ર થાક નથી, પણ તમારા શરીરની ચેતવણી છે. જો તમે સીટની ગોઠવણીમાં નાના ફેરફારો કરશો અને નિયમિત બ્રેક લેશો, તો તમે હજારો કિલોમીટરની મુસાફરી પણ દર્દમુક્ત રીતે કરી શકશો. યાદ રાખો, તમારી કારની સર્વિસ જેટલી જરૂરી છે, તેટલી જ તમારા શરીરની કાળજી પણ જરૂરી છે.