ટોર્ટિકોલિસ (Torticollis) અથવા ‘ત્રાંસી ગરદન’: કારણો, લક્ષણો અને વિસ્તૃત ફિઝિયોથેરાપી સારવાર

ગરદન એ માનવ શરીરનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ભાગ છે, જે આપણા માથાને ટેકો આપે છે અને તેને વિવિધ દિશાઓમાં મુક્તપણે હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ જ્યારે ગરદનના સ્નાયુઓમાં કોઈ અસાધારણતા કે ખામી સર્જાય છે, ત્યારે તે ઘણી જટિલતાઓ અને પીડાને જન્મ આપી શકે છે. આવી જ એક જટિલ, પીડાદાયક અને રોજિંદા જીવનને પ્રભાવિત કરતી સ્થિતિનું નામ છે ‘ટોર્ટિકોલિસ’ (Torticollis). તબીબી વિજ્ઞાન અને સામાન્ય બોલચાલની ભાષામાં તેને ‘વ્રીનેક’ (Wryneck) અથવા ‘ત્રાંસી ગરદન’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ એક એવી શારીરિક સ્થિતિ છે જેમાં વ્યક્તિની ગરદન અનૈચ્છિક રીતે એક તરફ વળી જાય છે અથવા મરડાઈ જાય છે. પરિણામે, માથું એક ખભા તરફ ઝુકી જાય છે, જ્યારે હડપચી (Chin) તેનાથી વિરુદ્ધ દિશાના ખભા તરફ ફરી જાય છે. આ સમસ્યા મુખ્યત્વે ગરદનના એક મહત્વપૂર્ણ સ્નાયુના ટૂંકા થઈ જવા, સંકોચાઈ જવા અથવા અત્યંત સખત થઈ જવાને કારણે ઉદ્ભવે છે. આ સ્નાયુને ‘સ્ટર્નોક્લીડોમેસ્ટોઇડ’ (Sternocleidomastoid – SCM) સ્નાયુ કહેવામાં આવે છે. આ સ્નાયુ કાનના પાછળના ભાગથી શરૂ થઈને કોલરબોન (હાંસડીનું હાટકું) અને ઉરોસ્થિ (છાતીના હાડકા) સુધી જોડાયેલો હોય છે.

ટોર્ટિકોલિસની સમસ્યા જન્મજાત (એટલે કે જન્મના સમયથી જ હાજર) હોઈ શકે છે, અથવા જીવનમાં પાછળથી કોઈ અન્ય કારણોસર વિકસિત (Acquired) થઈ શકે છે. આ વિસ્તૃત લેખમાં, આપણે ટોર્ટિકોલિસના લક્ષણો, તેના મૂળ કારણો, સામાન્ય તબીબી સારવાર અને સૌથી અગત્યનું—ફિઝિયોથેરાપીના માધ્યમથી તેના અસરકારક અને કાયમી સંચાલન પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરીશું.

ટોર્ટિકોલિસના શું છે?

આ ગરદનની એક એવી પીડાદાયક સ્થિતિ છે જેમાં ગરદનના સ્નાયુઓ (ખાસ કરીને સ્ટર્નોક્લીડોમેસ્ટોઇડ અથવા SCM સ્નાયુ) સંકોચાઈને સખત થઈ જાય છે. આના પરિણામે:

• માથું અનૈચ્છિક રીતે એક ખભા તરફ ઝુકી જાય છે.
• હડપચી (Chin) તેનાથી વિરુદ્ધ દિશાના ખભા તરફ ફરી જાય છે.
• ગરદનમાં સખત દુખાવો અને જકડાહટ થાય છે, જેનાથી માથાને સામાન્ય રીતે હલાવવું ખૂબ જ મુશ્કેલ બની જાય છે.

આ સમસ્યા જન્મજાત (જન્મના સમયથી જ હાજર) પણ હોઈ શકે છે અથવા ખોટી રીતે સૂવા, ખરાબ પોશ્ચર, ઈજા અને સ્નાયુઓમાં ખેંચાણને કારણે જીવનમાં પાછળથી (Acquired) પણ વિકસિત થઈ શકે છે.

ટોર્ટિકોલિસના મુખ્ય લક્ષણો (Symptoms of Torticollis)

ટોર્ટિકોલિસના લક્ષણો દરેક દર્દીમાં અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને માત્ર ગરદનમાં હળવી જકડાઈનો અનુભવ થાય છે, જ્યારે અન્ય કેટલાક દર્દીઓને ગંભીર પીડા અને ગરદનને હલાવવામાં સંપૂર્ણ અસમર્થતાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. રોજિંદા જીવનમાં આ લક્ષણો ખૂબ જ અગવડતા ઊભી કરે છે. તેના સામાન્ય લક્ષણોમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:

• માથાનું સ્પષ્ટ રીતે ઝુકાવ (Visible Head Tilt): આ ટોર્ટિકોલિસનું સૌથી દેખીતું લક્ષણ છે. આમાં દર્દીનું માથું તેની ઇચ્છા વગર એક ખભા તરફ ઝુકેલું રહે છે અને હડપચી બીજી તરફ વળેલી દેખાય છે. આનાથી ચહેરાની સપ્રમાણતા (Facial symmetry) પણ પ્રભાવિત દેખાઈ શકે છે.
• હલનચલનની મર્યાદિત ક્ષમતા (Limited Range of Motion): ગરદનને સામાન્ય રીતે હલાવવામાં ભારે મુશ્કેલી પડે છે. દર્દી પોતાના માથાને એક બાજુથી બીજી બાજુ ફેરવવામાં કે ઉપર-નીચે જોવામાં અસમર્થતા અનુભવે છે. ડ્રાઇવિંગ કરતી વખતે અથવા રસ્તો ઓળંગતી વખતે પાછળ કે આજુબાજુ જોવામાં આ સમસ્યા બહુ મોટી અડચણ બની જાય છે.
• ગરદનમાં દુખાવો અને જકડાહટ (Neck Pain and Stiffness): ગરદનના સ્નાયુઓમાં સતત અગવડતા અને દુખાવો રહે છે. ઘણીવાર આ દુખાવો એટલો તીવ્ર હોય છે કે તે ગરદનથી નીચે ખભા અથવા પીઠના ઉપરના ભાગ (Upper back) સુધી ફેલાય છે (Radiating pain).
• સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ અને સોજો (Muscle Spasms): પ્રભાવિત SCM સ્નાયુને સ્પર્શ કરવાથી તે ખૂબ જ સખત અને ખેંચાયેલો લાગે છે. જન્મજાત ટોર્ટિકોલિસ ધરાવતા શિશુઓની ગરદનમાં ઘણીવાર વટાણાના દાણાના કદની એક નાની ગાંઠ અથવા સોજો અનુભવી શકાય છે, જેને સ્યુડો-ટ્યુમર (Pseudotumor) કહે છે. આ કોઈ કેન્સર નથી, પરંતુ સખત થઈ ગયેલી પેશીઓનો એક ગઠ્ઠો છે.
• ખભાનું ઊંચું થવું (Shoulder Elevation): સ્નાયુઓમાં સતત રહેતા ખેંચાણને કારણે શરીર પોતાની જાતને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેના પરિણામે પ્રભાવિત બાજુનો ખભો બીજા ખભાની સરખામણીમાં સ્પષ્ટપણે ઊંચો દેખાઈ શકે છે.
• માથાનો દુખાવો (Headaches): ગરદનના સ્નાયુઓમાં સતત તણાવ રહેવાને કારણે ‘ટેન્શન હેડેક’ (Tension Headaches) થવું એક બહુ જ સામાન્ય લક્ષણ છે. આ દુખાવો મોટાભાગે માથાના પાછળના ભાગથી શરૂ થઈને આગળની તરફ આવે છે.

ટોર્ટિકોલિસના કારણો (Causes of Torticollis)

ટોર્ટિકોલિસને તેની ઉત્પત્તિના આધારે મુખ્યત્વે બે વ્યાપક શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: જન્મજાત (Congenital) અને હસ્તગત/પછીથી થતો (Acquired).

૧. જન્મજાત ટોર્ટિકોલિસ (Congenital Torticollis – જન્મ સમયે હાજર)

આ સ્થિતિ શિશુઓમાં જન્મ સમયે અથવા જન્મના થોડા અઠવાડિયા પછી સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. નાના બાળકોમાં આ સમસ્યા માતાપિતા માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

• ગર્ભાશયમાં શિશુની સ્થિતિ (Intrauterine Positioning): ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જો ગર્ભાશયમાં શિશુની સ્થિતિ અસામાન્ય હોય, આડી હોય (Breech position), અથવા ગર્ભાશયમાં જગ્યાની અછત હોય, તો શિશુની ગરદન પર અત્યંત દબાણ આવી શકે છે. આ સતત દબાણ SCM સ્નાયુના સામાન્ય વિકાસને રોકે છે અને તેને ટૂંકો કરી દે છે.
• જન્મ સમયની ઈજા (Birth Trauma): અઘરી અથવા લાંબી ડિલિવરી પ્રક્રિયા દરમિયાન (ખાસ કરીને જ્યારે વેક્યુમ અથવા ફોર્સેપ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય), શિશુના SCM સ્નાયુમાં ખેંચાણ અથવા ઈજા થઈ શકે છે. આ ઈજાને કારણે સ્નાયુમાં હળવો રક્તસ્રાવ અને સોજો આવે છે, જે સમય જતાં સ્કાર ટિશ્યુ (Scar tissue) માં પરિવર્તિત થાય છે અને સ્નાયુને ટૂંકો અને સખત બનાવી દે છે.

૨. હસ્તગત ટોર્ટિકોલિસ (Acquired Torticollis – જીવનમાં પાછળથી વિકસિત)

આ પ્રકાર બાળકો અને પુખ્ત વયના કોઈપણ વ્યક્તિને પ્રભાવિત કરી શકે છે. તેના અનેક કારણો હોઈ શકે છે:

• સ્નાયુઓ અને હાડકાંનો તણાવ (Musculoskeletal Strain): રાત્રે સૂતી વખતે ખોટી મુદ્રામાં સૂવું (અયોગ્ય ઓશિકાનો ઉપયોગ), કામ કરતી વખતે સતત ખરાબ પોશ્ચર (જેમ કે કોમ્પ્યુટર કે મોબાઈલ સ્ક્રીન પર લાંબા સમય સુધી ઝૂકીને રહેવું), અથવા ગરદનમાં સામાન્ય મચકોડ આવવી એ આના સૌથી સામાન્ય કારણો છે.
• ઈજા કે આઘાત (Trauma): કોઈ વાહન અકસ્માતને કારણે ગરદનમાં ‘વ્હિપલેશ’ (Whiplash) ઈજા થવી અથવા ગરદન અને ખભા પર સીધો માર વાગવાથી સ્નાયુઓમાં ગંભીર ખેંચાણ પેદા થઈ શકે છે.
• ચેપ (Infections): ગળા, કાન અથવા શ્વસન માર્ગના ઉપલા ભાગમાં (Upper respiratory infections) ચેપ લાગવાને કારણે ગરદનની લિમ્ફ નોડ્સ (ગ્રંથીઓ) માં સોજો આવી શકે છે. આ સોજો આસપાસના સ્નાયુઓમાં બળતરા પેદા કરે છે, જેનાથી સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ (Secondary muscle spasms) શરૂ થઈ જાય છે.
• ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ (Neurological Conditions): સર્વાઇકલ ડિસ્ટોનિયા (Cervical Dystonia), જેને સ્પાસ્મોડિક ટોર્ટિકોલિસ પણ કહેવાય છે, તે એક દુર્લભ ચેતાતંત્રનો (ન્યુરોલોજીકલ) વિકાર છે. આમાં મગજમાંથી સ્નાયુઓને ખોટા સંકેતો મળે છે, જેના કારણે ગરદનના સ્નાયુઓમાં અનૈચ્છિક અને અત્યંત પીડાદાયક સંકોચન થાય છે.
• દવાઓની આડઅસર (Medication Side Effects): અમુક ખાસ પ્રકારની દવાઓ, જેમ કે કેટલીક એન્ટિસાઈકોટિક (માનસિક રોગોની દવાઓ) અથવા ઉલટી/ઉબકા રોકવા માટેની (Anti-nausea) દવાઓ, એક્યુટ ડિસ્ટોનિક પ્રતિક્રિયા ઉભી કરી શકે છે, જેનાથી અચાનક ગરદન વળી જાય છે.

સામાન્ય તબીબી સારવાર (General Medical Treatment)

ટોર્ટિકોલિસની સારવાર સંપૂર્ણપણે તેના મૂળ કારણ અને સ્થિતિની ગંભીરતા પર નિર્ભર કરે છે. ડોક્ટર સ્થિતિનું નિદાન કર્યા પછી નીચે મુજબની સારવાર આપી શકે છે:

• દવાઓ (Medications): દુખાવો અને સોજો ઘટાડવા માટે ઇબુપ્રોફેન (Ibuprofen) જેવી ઓવર-ધ-કાઉન્ટર નોનસ્ટીરોઇડલ એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી દવાઓ (NSAIDs) આપવામાં આવે છે. જો સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ ખૂબ જ ગંભીર હોય, તો ડોક્ટર પ્રિસ્ક્રિપ્શન વાળા ‘મસલ રિલેક્સન્ટ્સ’ (Muscle relaxants) પણ આપી શકે છે.
• બોટ્યુલિનમ ટોક્સિન (બોટોક્સ) ઇન્જેક્શન (Botox Injections): આ સારવાર ખાસ કરીને સ્પાસ્મોડિક ટોર્ટિકોલિસ (સર્વાઇકલ ડિસ્ટોનિયા) માટે ખૂબ અસરકારક માનવામાં આવે છે. બોટોક્સ ઇન્જેક્શન સંકોચાતા અને અતિ-સક્રિય સ્નાયુઓને અસ્થાયી રૂપે લકવાગ્રસ્ત (Paralyze) કરી દે છે, જેનાથી ખેંચાણ અને દુખાવામાંથી લાંબા સમય સુધી રાહત મળે છે.
• સહાયક સંભાળ (Supportive Care): તીવ્ર દુખાવા દરમિયાન આઈસ પેક (બરફનો શેક) સોજો ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે ક્રોનિક (જૂની) જકડાહટ માટે હીટ પેક (ગરમ શેક) સ્નાયુઓને આરામ આપે છે. ગરદનને આરામ આપવા માટે થોડા સમય માટે સોફ્ટ સર્વાઇકલ કોલર (Soft cervical collar) નો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી શકે છે.
• સર્જરી (Surgery): શસ્ત્રક્રિયા ખૂબ જ જૂજ અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં કરવામાં આવે છે. જો લાંબા સમય સુધી રૂઢિચુસ્ત (Conservative) સારવાર અને ફિઝિયોથેરાપી નિષ્ફળ જાય છે, તો સંકોચાયેલા સ્નાયુને લંબાવવા અથવા ખેંચાણ પેદા કરતી નસોને કાપવા માટે સર્જરીની આવશ્યકતા ઊભી થઈ શકે છે.

ફિઝિયોથેરાપી સારવાર: ટોર્ટિકોલિસનો સૌથી અસરકારક અને કાયમી ઉકેલ

મોટાભાગના પ્રકારના ટોર્ટિકોલિસ, ખાસ કરીને જન્મજાત અને સ્નાયુબદ્ધ તણાવના કારણે થતા હસ્તગત ટોર્ટિકોલિસ માટે, ફિઝિયોથેરાપી (Physiotherapy) એ પ્રાથમિક, સૌથી સુરક્ષિત અને સૌથી અસરકારક સારવાર પદ્ધતિ છે. એક નિષ્ણાત ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ દર્દીની સ્થિતિનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરીને એક કસ્ટમાઇઝ્ડ રિહેબિલિટેશન પ્લાન તૈયાર કરે છે.

જન્મજાત ટોર્ટિકોલિસ માટે ફિઝિયોથેરાપી (For Congenital Torticollis)

નાના બાળકો અને શિશુઓના કિસ્સામાં જેટલી જલ્દી ફિઝિયોથેરાપી શરૂ કરવામાં આવે, તેના પરિણામો એટલા જ ઝડપી અને ઉત્તમ મળે છે.

• પેસિવ સ્ટ્રેચિંગ (Passive Stretching): ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક શિશુના સખત થયેલા SCM સ્નાયુને ધીમે ધીમે સ્ટ્રેચ કરે છે (ખેંચે છે). આના માધ્યમથી સ્નાયુની લંબાઈ વધારવાનો અને ગરદનની હલનચલનની સામાન્ય ક્ષમતા (Normal range of motion) પાછી લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

• સક્રિય રીપોઝિશનિંગ (Active Repositioning): શિશુને પોતાની ગરદનને તે દિશામાં ફેરવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે જે તરફ તેને જોવું પસંદ નથી. આ માટે થેરાપિસ્ટ રંગબેરંગી રમકડાં, ચમકતી લાઈટ્સ અથવા અવાજ કરતા ઘૂઘરાનો ઉપયોગ કરે છે, જેથી બાળક સ્વાભાવિક રીતે પોતાનું માથું તે તરફ ફેરવે.

• ટમી ટાઈમ (Tummy Time): શિશુને દેખરેખ હેઠળ પેટ પર સુવડાવવું (Tummy Time) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ કસરત છે. આ શિશુને પોતાનું માથું ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ ઉઠાવવા માટે મજબૂર કરે છે, જેનાથી તેની ગરદન, ખભા અને પીઠના સ્નાયુઓ મજબૂત થાય છે.

• માતાપિતા માટે માર્ગદર્શન (Parental Education): બાળકની રિકવરી માત્ર ક્લિનિક સુધી સીમિત નથી હોતી. ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ માતાપિતાને બાળકને યોગ્ય રીતે પકડવા, સ્તનપાન કરાવવા, દૂધ પીવડાવવા અને સુવડાવવાની યોગ્ય સ્થિતિઓ વિશે તાલીમ આપે છે. પારણામાં રમકડાં એવી રીતે ગોઠવવાનું કહેવામાં આવે છે કે શિશુને પોતાની નબળી બાજુ તરફ જોવાની ફરજ પડે.

હસ્તગત ટોર્ટિકોલિસ માટે ફિઝિયોથેરાપી (For Acquired Torticollis)

પુખ્ત વયના લોકો અને મોટા બાળકોમાં, ફિઝિયોથેરાપીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દુખાવો ઘટાડવો, સ્નાયુઓનું ખેંચાણ તોડવું અને સામાન્ય મુદ્રા (Posture) પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે.

• થર્મલ થેરાપી (Thermal Therapy): મેન્યુઅલ થેરાપી અને કસરતો શરૂ કરતા પહેલા, સ્નાયુઓને આરામ આપવા અને પેશીઓની લવચીકતા વધારવા માટે હીટ પેડ (ગરમ શેક) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જો સોજો એક્યુટ (તાજો) હોય, તો બરફનો ઉપયોગ થાય છે.
• સોફ્ટ ટિશ્યુ મોબિલાઇઝેશન (Soft Tissue Mobilization): આમાં વિશિષ્ટ મસાજ અને માયોફેસિયલ રિલીઝ (Myofascial Release) તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે. ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ પોતાના હાથના કૌશલ્યનો ઉપયોગ કરીને સ્નાયુઓનો તણાવ ઘટાડે છે, જકડાયેલા સ્કાર ટિશ્યુને તોડે છે અને તે વિસ્તારમાં લોહીનો પ્રવાહ વધારે છે, જેનાથી રિકવરી ઝડપી બને છે.
• સ્ટ્રેચિંગ કસરતો (Stretching Exercises): થેરાપિસ્ટ ચોક્કસ અને માર્ગદર્શિત કસરતો કરાવે છે જેનો હેતુ ટૂંકા થઈ ગયેલા સ્નાયુઓને ધીમે ધીમે લંબાવવાનો છે. આનાથી ગરદનને ફરીથી ગોળ ફેરવવાની (Rotation) અને બાજુમાં ઝુકાવવાની (Lateral flexion) ક્ષમતા પાછી આવે છે.
• સ્નાયુઓને મજબૂત કરવાની કસરતો (Strengthening Exercises): જ્યારે ગરદન એક તરફ સતત ઝુકેલી રહે છે, ત્યારે બીજી તરફના (વિરુદ્ધ દિશાના) સ્નાયુઓ નબળા પડી જાય છે. આ નબળા સ્નાયુઓ (Antagonist muscles) ને મજબૂત કરવા માટે આઇસોમેટ્રિક અને રેઝિસ્ટન્સ કસરતો કરાવવામાં આવે છે. આનાથી સ્નાયુઓનું સંતુલન જળવાય છે અને સર્વાઇકલ સ્પાઇન (ગરદનનું હાડકું) સ્થિર થાય છે.
• પોશ્ચરલ ટ્રેનિંગ (Postural Training): ભવિષ્યમાં આ સમસ્યાને ફરીથી થતી અટકાવવા માટે આ સૌથી મહત્વનું પગલું છે. ખાસ કરીને ડેસ્ક જોબ કરતા, કમ્પ્યુટર પર લાંબો સમય કામ કરતા અથવા મોબાઈલનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરતા લોકોના બેસવા અને કામ કરવાની રીત (Ergonomics) નું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે અને તેમને યોગ્ય પોશ્ચર જાળવી રાખવા માટે તાલીમ આપવામાં આવે છે.
• ઇલેક્ટ્રોથેરાપી (Electrotherapy): ઊંડા સ્નાયુઓના ખેંચાણને દૂર કરવા અને દુખાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે અત્યાધુનિક ફિઝિયોથેરાપી મશીનોનો ઉપયોગ થાય છે. આમાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડ (Ultrasound) પેશીઓની અંદર ઊંડી ગરમાહટ પેદા કરે છે, અને TENS (ટ્રાન્સક્યુટેનિયસ ઇલેક્ટ્રિકલ નર્વ સ્ટીમ્યુલેશન) નસોના પીડાના સંકેતોને રોકીને તરત જ રાહત પ્રદાન કરે છે.
• કિનેસિયો ટેપિંગ (Kinesiotaping): આ પ્રક્રિયામાં ગરદન અને ખભાના પ્રભાવિત સ્નાયુઓ પર એક ખાસ પ્રકારની લવચીક મેડિકલ ટેપ (Kinesiology Tape) લગાવવામાં આવે છે. આ ટેપ સ્નાયુઓને બાહ્ય ટેકો આપે છે, સાચા એલાઈનમેન્ટને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને મુદ્રાને યોગ્ય રાખવા માટે ત્વચાને સતત સેન્સરી ફીડબેક (Sensory Feedback) આપતી રહે છે.

નિષ્કર્ષ

ટોર્ટિકોલિસ એક અત્યંત અગવડતાભરી અને પીડાદાયક સ્થિતિ હોઈ શકે છે જે વ્યક્તિના રોજિંદા જીવન, ઊંઘ અને આત્મવિશ્વાસને ઊંડી અસર કરી શકે છે. જો કે, યોગ્ય સમયે સચોટ નિદાન અને નિયમિત ફિઝિયોથેરાપી સારવાર દ્વારા મોટાભાગના દર્દીઓ આ સ્થિતિમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર આવી શકે છે અને સામાન્ય, પીડામુક્ત જીવન જીવી શકે છે. જો તમને અથવા તમારા બાળકને આમાંનું કોઈપણ લક્ષણ જણાય, તો તેને અવગણશો નહીં, કારણ કે યોગ્ય સારવારના અભાવે આ સમસ્યા કાયમી શારીરિક વિકૃતિમાં પરિણમી શકે છે.