ઊંચાઈ વધારવા અને સારા પોશ્ચર માટે 9 શ્રેષ્ઠ યોગાસન

ઊંચાઈ વધારવા અને સારા પોશ્ચર માટે 9 શ્રેષ્ઠ યોગાસન (9 Best Yoga Poses for Height Boost & Better Posture)

શું તમે તમારી ઊંચાઈ (Height) ને લઈને ચિંતિત છો? શું તમને લાગે છે કે તમારી ઉંમર પ્રમાણે તમારું કદ વધ્યું નથી? અથવા તમે કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન કે મોબાઈલ સામે કલાકો સુધી બેસી રહેવાને કારણે ‘ખૂંધા’ (Hunchback) થઈ ગયા છો? જો આ પ્રશ્નોના જવાબ ‘હા’ છે, તો આ લેખ તમારા માટે જ છે.

આજના સમયમાં ખરાબ જીવનશૈલી, પોષણનો અભાવ અને બેઠાડુ જીવનના કારણે ઘણા લોકોની કરોડરજ્જુ (Spine) સમય પહેલા જ ઝૂકી જાય છે. જ્યારે આપણે ઝૂકીને ચાલીએ છીએ કે બેસીએ છીએ, ત્યારે આપણી કરોડરજ્જુ દબાઈ જાય છે, જેના કારણે આપણે આપણી વાસ્તવિક ઊંચાઈ કરતા નીચા દેખાઈએ છીએ.

યોગ એ માત્ર શારીરિક કસરત નથી, પરંતુ એક વિજ્ઞાન છે. યોગાસનો શરીરને ખેંચાણ (Stretch) આપે છે, કરોડરજ્જુને સીધી કરે છે અને શરીરના ‘ગ્રોથ હોર્મોન્સ’ (Growth Hormones) ને સક્રિય કરે છે. અહીં અમે તમને એવા 9 યોગાસનો વિશે વિગતવાર જણાવીશું જે તમારી ઊંચાઈ વધારવામાં અને તમારા વ્યક્તિત્વને આકર્ષક બનાવવામાં મદદરૂપ થશે.

ઊંચાઈ વધારવા અને સારા પોશ્ચર માટે 9 શ્રેષ્ઠ યોગાસન Video

યોગ કેવી રીતે ઊંચાઈ વધારે છે?

પુખ્ત વયે પહોંચ્યા પછી હાડકાંની લંબાઈ વધવી મુશ્કેલ હોય છે, પરંતુ યોગ દ્વારા તમે તમારી ‘છુપાયેલી ઊંચાઈ’ બહાર લાવી શકો છો.

1. કરોડરજ્જુનું ડિકમ્પ્રેશન: ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે કરોડરજ્જુના મણકા એકબીજાની નજીક આવી જાય છે. યોગ આ મણકા વચ્ચે જગ્યા બનાવે છે.
2. પોશ્ચર કરેક્શન: ખભા પાછળ ખેંચીને અને ગરદન સીધી રાખીને તમે તરત જ 1-2 ઇંચ ઊંચા દેખાઈ શકો છો.
3. હોર્મોન્સનું સંતુલન: અમુક આસનો પિટ્યુટરી ગ્રંથિને ઉત્તેજિત કરે છે જે ઊંચાઈ વધારતા હોર્મોન્સ માટે જવાબદાર છે.

ઊંચાઈ અને પોશ્ચર માટે 9 શ્રેષ્ઠ યોગાસનો

નીચે મુજબના આસનો તમારી દિનચર્યામાં સામેલ કરીને તમે અદભુત પરિણામો મેળવી શકો છો:

1. તાડાસન (Tadasana – Mountain Pose)

તાડાસન એ તમામ ઊભા રહીને કરવામાં આવતા આસનોનો પાયો છે. સંસ્કૃતમાં ‘તાડ’ એટલે તાડનું ઝાડ અને ‘આસન’ એટલે મુદ્રા. જેમ તાડનું ઝાડ સીધું અને ઊંચું હોય છે, તેમ આ આસન શરીરને લંબાઈ અને મજબૂતી આપે છે.

કરવાની રીત:

• સૌ પ્રથમ જમીન પર બંને પગ ભેગા કરીને સીધા ઊભા રહો. તમારું વજન બંને પગ પર સમાન રીતે વહેંચાયેલું હોવું જોઈએ.
• શ્વાસ લેતા લેતા બંને હાથોને ધીરે ધીરે ઉપર તરફ ઉઠાવો.
• હાથની આંગળીઓને એકબીજામાં પરોવો (Lock fingers) અને હથેળીઓ આકાશ તરફ ખુલ્લી રાખો.
• હવે ધીરે ધીરે તમારી એડીઓને જમીન પરથી ઊંચી કરો અને પગના પંજા પર સંતુલન બનાવો.
• શરીરને શક્ય એટલું ઉપરની તરફ ખેંચો (Stretch).
• આ સ્થિતિમાં 15 થી 30 સેકન્ડ સુધી સામાન્ય શ્વાસ સાથે ટકી રહો અને પછી ધીરે ધીરે મૂળ સ્થિતિમાં પાછા ફરો.

ફાયદા: આ આસન કરોડરજ્જુના મણકા અને ડિસ્કને ખોલે છે, જેથી દબાયેલી હાઈટ ખુલે છે. તે સંતુલન વધારે છે અને પાચનતંત્ર સુધારે છે.

2. ભુજંગાસન (Bhujangasana – Cobra Pose)

કરવાની રીત:

• પેટના બળે જમીન પર સીધા સૂઈ જાઓ. બંને પગ એકબીજા સાથે જોડાયેલા રાખો.
• તમારી હથેળીઓને ખભાની બરાબર નીચે જમીન પર રાખો.
• શ્વાસ ભરતા ભરતા ધીરે ધીરે માથું, ગરદન અને છાતીને નાભિ સુધી ઊંચી કરો.
• ધ્યાન રાખો કે કોણીઓ શરીરને અડીને રહે અને ખભા કાનથી દૂર રહે.
• તમારી નજર ઉપર આકાશ તરફ રાખો અને પીઠમાં ખેંચાણ અનુભવો.
• 15-20 સેકન્ડ રોકાયા બાદ શ્વાસ છોડતા નીચે આવો.

ફાયદા: તે કરોડરજ્જુની લવચીકતા (Flexibility) વધારે છે. છાતીના સ્નાયુઓને ફેલાવે છે જેથી શ્વાસ લેવાની ક્ષમતા વધે છે અને ઝૂકેલા ખભા સીધા થાય છે.

3. ત્રિકોણાસન (Trikonasana – Triangle Pose)

કરવાની રીત:

• પગ વચ્ચે આશરે 3 થી 4 ફૂટનું અંતર રાખીને સીધા ઊભા રહો.
• જમણા પગના પંજાને 90 ડિગ્રી બહારની તરફ ફેરવો.
• શ્વાસ લેતા બંને હાથ ખભાની સીધમાં ફેલાવો.
• શ્વાસ છોડતા કમરથી જમણી બાજુ ઝૂકો અને જમણા હાથથી જમણા પગની એડી કે જમીનને સ્પર્શ કરો.
• ડાબો હાથ આકાશ તરફ સીધો રાખો અને તમારી નજર ડાબા હાથની હથેળી પર સ્થિર કરો.
• બંને બાજુ આ પ્રક્રિયા પુનરાવર્તન કરો.

ફાયદા: આ આસન પગ, ઘૂંટણ અને પગની ઘૂંટીઓને મજબૂત બનાવે છે. તે કરોડરજ્જુને બાજુથી ખેંચીને લવચીક બનાવે છે.

4. અધોમુખ શ્વાનાસન (Adho Mukha Svanasana)

કરવાની રીત:

• બંને હાથ અને ઘૂંટણ પર (Table top position) આવી જાઓ.
• શ્વાસ છોડતા ઘૂંટણ જમીન પરથી ઉઠાવો અને કમર (Hips) ને ઉપર તરફ લઈ જાઓ જેથી શરીર અંગ્રેજી અક્ષર ‘V’ જેવું દેખાય.
• હાથને જમીન પર મજબૂતીથી દબાવો અને એડીઓને જમીન પર અડાડવાનો પ્રયાસ કરો.
• માથું બંને હાથની વચ્ચે ઢીલું છોડી દો.

ફાયદા: આ આસનથી મગજ તરફ લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે, જે પિટ્યુટરી ગ્રંથિને ઉત્તેજિત કરે છે. તે પગની પિંડીઓ (Calves) અને હેમસ્ટ્રિંગ્સને જબરદસ્ત સ્ટ્રેચ આપે છે.

5. વૃક્ષાસન (Vrikshasana – Tree Pose)

વૃક્ષાસન (Vrikshasana – Tree Pose) કરવાની રીત:

• સીધા ઊભા રહો. જમણા પગને ઘૂંટણથી વાળીને ડાબા પગની જાંઘ (Thigh) ની અંદરના ભાગે ગોઠવો.
• ધ્યાન રાખો કે પગ ઘૂંટણ પર ન હોય.
• સંતુલન જાળવીને બંને હાથ જોડીને નમસ્કાર મુદ્રામાં છાતી પાસે રાખો અથવા માથાની ઉપર લઈ જઈને જોડો.
• સામે કોઈ એક બિંદુ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.
• કરોડરજ્જુ એકદમ ટટ્ટાર રાખો.

ફાયદા: આ આસન ન્યુરો-મસ્ક્યુલર કોર્ડિનેશન સુધારે છે. તે પગના હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે અને શરીરમાં સ્થિરતા લાવે છે.

6. ઉષ્ટ્રાસન (Ustrasana – Camel Pose)

કરવાની રીત:

• જમીન પર ઘૂંટણના બળે બેસો (Vajrasana માંથી ઊભા થાઓ). ઘૂંટણ અને પગ વચ્ચે થોડું અંતર રાખો.
• શ્વાસ લેતા પાછળની તરફ ઝૂકો અને બંને હાથથી અનુક્રમે બંને પગની એડીઓને પકડો.
• ગરદનને પાછળની તરફ ઢીલી છોડી દો પરંતુ ઝટકો ન મારો.
• પેટને આગળની તરફ ધકેલો.

ફાયદા: આ આસન થાઈરોઈડ ગ્રંથિ (Thyroid Gland) પર સીધી અસર કરે છે, જે હોર્મોન્સ માટે ખૂબ મહત્વની છે. તે ખભા અને પીઠના સ્નાયુઓને ખોલે છે.

7. પશ્ચિમોત્તાનાસન (Paschimottanasana – Seated Forward Bend)

કરવાની રીત:

• જમીન પર બંને પગ સીધા લંબાવીને બેસો. કરોડરજ્જુ સીધી રાખો.
• શ્વાસ ભરતા બંને હાથ ઉપર ઉઠાવો અને કરોડરજ્જુને ઉપર ખેંચો.
• શ્વાસ છોડતા કમરથી (હિપ્સથી) આગળ ઝૂકો. પીઠ વાળીને ન ઝૂકો.
• હાથથી પગના અંગૂઠા પકડવાનો પ્રયત્ન કરો અને માથું ઘૂંટણને અડાડવાનો પ્રયાસ કરો.
• શરૂઆતમાં ઘૂંટણ સહેજ વળે તો ચાલશે, પણ જબરદસ્તી ન કરો.

ફાયદા: આ આસન કરોડરજ્જુને લંબાવે છે (Elongates the spine), પેટની ચરબી ઘટાડે છે અને પાચન સુધારે છે.

8. હસ્તપાદાસન (Hastapadasana – Standing Forward Bend)

આ આસન પશ્ચિમોત્તાનાસનનું જ ઊભા રહીને કરાતું સ્વરૂપ છે. તેમાં ગુરુત્વાકર્ષણ બળ (Gravity) શરીરના ઉપરના ભાગને ખેંચવામાં મદદ કરે છે.

કરવાની રીત:

• સીધા ઊભા રહો અને પગ જોડે રાખો.
• શ્વાસ લેતા હાથ ઉપર કરો અને શ્વાસ છોડતા કમરથી નીચે ઝૂકો.
• તમારા હાથથી જમીન કે પગના પંજાને સ્પર્શ કરવાનો પ્રયાસ કરો.
• માથું ઘૂંટણ તરફ લઈ જાઓ. ઘૂંટણ સીધા રાખવાનો પ્રયત્ન કરો.

ફાયદા: આ આસન પીઠના સ્નાયુઓની જકડન દૂર કરે છે. લોહીનો પ્રવાહ ચહેરા અને મગજ તરફ વધે છે, જે વાળ અને ત્વચા માટે પણ સારું છે.

9. સૂર્ય નમસ્કાર (Surya Namaskar – Sun Salutation)

સૂર્ય નમસ્કાર એ કોઈ એક આસન નથી, પણ 12 શક્તિશાળી આસનોનો સમૂહ છે. તેને ‘સર્વાંગ સુંદર વ્યાયામ’ કહેવામાં આવે છે.

મહત્વ:

સૂર્ય નમસ્કાર દરમિયાન શરીર આગળ અને પાછળ એમ બંને તરફ વળે છે. તેના 12 સ્ટેપ્સ શરીરના દરેક સાંધા અને સ્નાયુને સ્ટ્રેચ કરે છે.

• તે શરીરને ડિટોક્સ કરે છે.
• વજન નિયંત્રણમાં રાખે છે.
• ઊંચાઈ વધારવા માટે તે શ્રેષ્ઠ વોર્મ-અપ અને વર્કઆઉટ છે.રોજ સવારે સૂર્ય સામે મોઢું રાખીને 5 થી 10 સૂર્ય નમસ્કાર કરવાથી શરીરમાં અદભુત ઊર્જાનો સંચાર થાય છે.

આહાર અને જીવનશૈલીની ટિપ્સ (Diet & Lifestyle Tips)

માત્ર યોગાસન કરવાથી પરિણામ નહીં મળે, તેની સાથે યોગ્ય આહાર પણ જરૂરી છે:

1. પ્રોટીન અને કેલ્શિયમ: હાડકાં અને સ્નાયુઓના વિકાસ માટે દૂધ, દહીં, પનીર, કઠોળ, સોયાબીન અને ઈંડાનો આહારમાં સમાવેશ કરો.
2. વિટામિન D: સૂર્યપ્રકાશ વિટામિન D નો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે, જે હાડકાંના વિકાસ માટે અનિવાર્ય છે.
3. પૂરતી ઊંઘ: યાદ રાખો, આપણું શરીર ત્યારે જ વિકાસ પામે છે જ્યારે આપણે ગાઢ નિદ્રામાં હોઈએ છીએ. રાત્રે 7-8 કલાકની ઊંઘ લેવી ખૂબ જરૂરી છે કારણ કે ‘હ્યુમન ગ્રોથ હોર્મોન’ (HGH) ઊંઘ દરમિયાન જ રિલીઝ થાય છે.
4. પાણી: શરીરને હાઈડ્રેટ રાખો જેથી શરીરમાં રહેલા ઝેરી તત્વો બહાર નીકળી જાય અને પાચન સારું રહે.

નિષ્કર્ષ

ઊંચાઈ વધારવી એ એક ધીમી પ્રક્રિયા છે અને તે તમારા જનીનો (Genetics) પર પણ આધાર રાખે છે. પરંતુ, મોટાભાગના લોકો ખરાબ પોશ્ચરને કારણે તેમની ક્ષમતા કરતા નીચા દેખાય છે. ઉપર જણાવેલા 9 આસનો નિયમિત કરવાથી તમારી કરોડરજ્જુ સીધી થશે, સ્નાયુઓ લવચીક બનશે અને તમે ચોક્કસપણે એક આત્મવિશ્વાસુ અને આકર્ષક વ્યક્તિત્વ મેળવી શકશો.

આજથી જ તમારી યોગ યાત્રા શરૂ કરો. ધીરજ રાખો અને સાતત્ય જાળવો, પરિણામ ચોક્કસ મળશે!

(નોંધ: જો તમને કમરનો ગંભીર દુખાવો, સ્લીપ ડિસ્ક કે અન્ય કોઈ શારીરિક સમસ્યા હોય, તો આ આસનો કરતા પહેલા ડોક્ટર કે યોગ નિષ્ણાતની સલાહ અવશ્ય લેવી.)