ગરદનનો દુખાવો અને તેના નિવારણ ટિપ્સ
🧘 ગરદનનો દુખાવો: કારણો, રામબાણ ઈલાજ અને નિવારણ માટેની શ્રેષ્ઠ ટિપ્સ
આજના આધુનિક યુગમાં, ગરદનનો દુખાવો (Neck Pain) એ એક વૈશ્વિક સમસ્યા બની ગઈ છે. ઓફિસમાં કલાકો સુધી કમ્પ્યુટર સામે બેસી રહેવું, સતત સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ અને ખોટી જીવનશૈલીને કારણે યુવાનોથી લઈને વૃદ્ધો સુધી દરેક આ પીડાથી પરેશાન છે. તબીબી ભાષામાં તેને ‘સર્વાઇકલ પેઇન’ પણ કહેવામાં આવે છે.
જો ગરદનના દુખાવાને સમયસર ગંભીરતાથી લેવામાં ન આવે, તો તે હાથમાં ખાલી ચડવી, ચક્કર આવવા અથવા ‘સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસ’ જેવી ગંભીર સ્થિતિમાં ફેરવાઈ શકે છે. આ લેખમાં આપણે ગરદનના દુખાવાના કારણો અને તેને દૂર કરવાની અસરકારક રીતો વિશે વિગતવાર જાણીશું.
1. ગરદનનો દુખાવો થવાના મુખ્ય કારણો
ગરદનનો દુખાવો થવા પાછળ ઘણા પરિબળો જવાબદાર હોઈ શકે છે:
- ટેક્સ્ટ નેક સિન્ડ્રોમ (Text Neck): જ્યારે આપણે સ્માર્ટફોન વાપરતી વખતે ગરદન ૪૫ થી ૬૦ ડિગ્રી સુધી નમાવીએ છીએ, ત્યારે ગરદન પર લગભગ ૨૭ કિલો જેટલું વધારાનું દબાણ આવે છે.
- ખોટું પોશ્ચર (Bad Posture): કામ કરતી વખતે ખભા ઝુકાવીને બેસવું કે કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન આંખની સમાંતર ન હોવી.
- સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ (Muscle Strain): અચાનક ગરદન ફેરવવી અથવા ભારે વજન ઉપાડવું.
- ખોટું ઓશીકું: ખૂબ ઊંચું અથવા ખૂબ કઠણ ઓશીકું વાપરવાથી ગરદનના સ્નાયુઓ આખી રાત તણાવમાં રહે છે.
- માનસિક તણાવ (Stress): તણાવને કારણે ગરદન અને ખભાના સ્નાયુઓ અજાણતા જ સખત (Stiff) થઈ જાય છે.
- સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસ: ઉંમર વધવાને કારણે કરોડરજ્જુના મણકા અને ગાદીમાં થતો ઘસારો.
2. ગરદનનો દુખાવો દૂર કરવાના અસરકારક ઉપાયો
જો દુખાવો સામાન્ય હોય, તો તમે નીચેના ઉપાયો દ્વારા રાહત મેળવી શકો છો:
A. ગરમ અને ઠંડો શેક
- જો નવી ઈજા હોય અથવા સોજો હોય, તો પહેલા ૨૪ કલાક બરફનો શેક (Ice Pack) કરો.
- જૂના અને જકડાઈ ગયેલા દુખાવા માટે ગરમ પાણીની કોથળી (Heating Pad) નો ઉપયોગ કરો. તે રક્ત પરિભ્રમણ વધારે છે અને સ્નાયુઓને રિલેક્સ કરે છે.
B. આયુર્વેદિક તેલની માલિશ
- સરસવના તેલમાં લસણ અને અજમો નાખીને ગરમ કરો. આ તેલથી હળવા હાથે ગરદન પર માલિશ કરવાથી જબરદસ્ત રાહત મળે છે.
C. મેગ્નેશિયમ અને કેલ્શિયમયુક્ત આહાર
- ઘણીવાર પોષક તત્વોની ઉણપથી પણ સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે. બદામ, પાલક, દૂધ અને પનીર જેવો આહાર લેવો જોઈએ.
3. ગરદન માટેની ૪ સરળ કસરતો (Exercises)
કસરત કરવાથી ગરદનની લવચીકતા વધે છે અને નસો પરનું દબાણ ઘટે છે:
- નેક ટિલ્ટ (Side to Side): ગરદનને ધીમેથી ડાબી બાજુ ખભા તરફ ઝુકાવો અને ૫ સેકન્ડ રોકાઈને જમણી બાજુ કરો.
- ચિન ટક્સ (Chin Tucks): ટટ્ટાર બેસીને તમારી રામરામ (Chin) ને ગળા તરફ પાછળની તરફ ખેંચો. આનાથી કરોડરજ્જુ સીધી થાય છે.
- શોલ્ડર રોલ્સ: ખભાને ગોળાકારમાં ૫ વાર આગળ અને ૫ વાર પાછળ ફેરવો.
- નેક રોટેશન: ગરદનને ધીમે ધીમે અર્ધ-વર્તુળાકારમાં ફેરવો (યાદ રાખો, જો ચક્કર આવતા હોય તો આ કસરત ટાળવી).
4. ગરદનનો દુખાવો નિવારવા માટેની ખાસ ટિપ્સ (Prevention Tips)
દુખાવો મટી ગયા પછી તે ફરી ન થાય તે માટે આ સાવચેતીઓ રાખો:
- કમ્પ્યુટર સેટઅપ: તમારી સ્ક્રીન હંમેશા આંખની સમાંતર હોવી જોઈએ. લેપટોપ નીચે સ્ટેન્ડ અથવા પુસ્તકો મૂકો જેથી તમારે નીચે ન જોવું પડે.
- મોબાઈલનો યોગ્ય ઉપયોગ: મોબાઈલને આંખની સામે રાખીને વાપરો, ગરદન નમાવીને નહીં.
- માઈક્રો-બ્રેક્સ: દર ૩૦-૪૦ મિનિટના કામ પછી ૨ મિનિટનો બ્રેક લો અને ઊભા થઈને ગરદન સ્ટ્રેચ કરો.
- સૂવાની રીત: હંમેશા પાતળા અને મુલાયમ ઓશીકાનો ઉપયોગ કરો. પેટના બળે સૂવાનું ટાળો કારણ કે તેનાથી ગરદન વળી જાય છે.
- હાઇડ્રેશન: સ્નાયુઓની સ્થિતિસ્થાપકતા જાળવવા માટે પુષ્કળ પાણી પીવો.
5. ડૉક્ટરને ક્યારે બતાવવું?
જો તમને ગરદનના દુખાવા સાથે નીચેના લક્ષણો દેખાય, તો વિલંબ ન કરો:
- દુખાવો ખભાથી લઈને હાથ કે આંગળીઓ સુધી જતો હોય.
- હાથમાં ખાલી ચડવી અથવા ઝણઝણાટી થવી.
- વસ્તુ પકડવામાં નબળાઈ અનુભવવી.
- સખત માથાનો દુખાવો અને ચક્કર આવવા.
નિષ્કર્ષ
ગરદનનો દુખાવો એ મોટે ભાગે આપણા ‘ડિજિટલ પોશ્ચર’ ની દેન છે. જો આપણે દરરોજ માત્ર ૧૦ મિનિટ ગરદનની કસરત કરીએ અને બેસવાની રીત સુધારીએ, તો મોંઘી દવાઓ અને સર્જરીથી બચી શકાય છે. તમારી ગરદનને આરામ આપો અને તેને સ્વસ્થ રાખો.
