દુખાવાની ગોળીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ફિઝિયોથેરાપી: કુદરતી અને સુરક્ષિત વિકલ્પ
શરીરના કોઈપણ ભાગમાં દુખાવો થાય ત્યારે તરત રાહત મેળવવા માટે ઘણા લોકો પેઇનકિલર અથવા દુખાવાની ગોળીઓ લેવાનું શરૂ કરે છે. માથાનો દુખાવો, કમરનો દુખાવો, ગરદનનો દુખાવો, ઘૂંટણનો દુખાવો, ખભાનો દુખાવો, સાંધાનો દુખાવો કે રમતગમતની ઈજા હોય—ગોળી થોડા સમય માટે રાહત આપી શકે છે. પરંતુ જો દુખાવાનું મૂળ કારણ દૂર ન થાય અને વારંવાર ગોળીઓ લેવાની જરૂર પડે, તો લાંબા ગાળે યોગ્ય મૂલ્યાંકન અને સારવાર જરૂરી બને છે.
આ પરિસ્થિતિમાં ફિઝિયોથેરાપી દુખાવાના મૂળ કારણને ઓળખીને શરીરની હિલચાલ, સ્નાયુઓની શક્તિ, લવચીકતા અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો લાવવાનો મહત્વપૂર્ણ નોન-ડ્રગ વિકલ્પ બની શકે છે. જોકે “સૌથી સુરક્ષિત” દરેક વ્યક્તિ માટે એકસરખું નથી અને પેઇનકિલર પોતાની રીતે બંધ કરવી યોગ્ય નથી. દવાઓ ઘટાડવાનો નિર્ણય ડૉક્ટરની સલાહ સાથે લેવો જોઈએ.
દુખાવાની ગોળીઓ વારંવાર લેવાની જરૂર કેમ પડે છે?
દુખાવો શરીર તરફથી મળતો એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે. ઈજા, સોજો, સ્નાયુમાં ખેંચાણ, સાંધાની સમસ્યા, નબળા પોશ્ચર, નસ પર દબાણ અથવા ઓપરેશન પછીની સ્થિતિ જેવા અનેક કારણોથી દુખાવો થઈ શકે છે.
પેઇનકિલર દુખાવાની તીવ્રતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ ઘણી દવાઓ દુખાવાનું મૂળ કારણ સુધારતી નથી. તેથી કેટલીક પરિસ્થિતિમાં દવા લીધા પછી રાહત મળે છે, પરંતુ દવાની અસર ઓછી થતાં દુખાવો ફરી અનુભવાય છે.
આવી સ્થિતિમાં માત્ર દુખાવો દબાવવાને બદલે નીચેના પ્રશ્નો સમજવા જરૂરી છે:
- દુખાવાનું મૂળ કારણ શું છે?
- કયો સ્નાયુ નબળો છે?
- કયા સાંધાની હિલચાલ ઓછી થઈ છે?
- પોશ્ચર ખોટું છે કે નહીં?
- નસ પર દબાણ છે કે નહીં?
- ઈજા અથવા ઓપરેશન પછી શરીરની ગતિશીલતા ઘટી છે?
- દૈનિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન શરીર પર અનાવશ્યક ભાર તો પડતો નથી?
આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવામાં ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની ક્લિનિકલ તપાસ મદદરૂપ થઈ શકે છે.
ફિઝિયોથેરાપી દુખાવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
ફિઝિયોથેરાપીનો હેતુ માત્ર દુખાવો ઘટાડવાનો નથી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વ્યક્તિની હિલચાલ અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરીને દુખાવાના કારણોનું સંચાલન કરવાનો હોય છે.
ફિઝિયોથેરાપી દરમિયાન જરૂરિયાત પ્રમાણે નીચેની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થઈ શકે છે:
1. વ્યક્તિગત કસરત કાર્યક્રમ
દરેક દર્દી માટે એકસરખી કસરત યોગ્ય નથી. ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ દર્દીની ઉંમર, દુખાવાનું કારણ, સ્નાયુની શક્તિ, સાંધાની ગતિશીલતા અને દૈનિક પ્રવૃત્તિઓને ધ્યાનમાં લઈને કસરતો પસંદ કરી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
- કમરના દુખાવામાં કોર અને હિપ મસલ્સને મજબૂત કરવાની કસરતો
- ઘૂંટણના દુખાવામાં ક્વાડ્રિસેપ્સ અને હિપ મસલ્સની મજબૂતી
- ખભાની સમસ્યામાં રોટેટર કફ અને સ્કેપ્યુલર મસલ્સની કસરતો
- ગરદનના દુખાવામાં પોસ્ટરલ અને ડીપ નેક મસલ્સની કસરતો
- ઈજા પછી ધીમે ધીમે રેન્જ ઓફ મોશન અને સ્ટ્રેન્થ વધારવાની કસરતો
યોગ્ય કસરત નિયમિત રીતે કરવામાં આવે ત્યારે શરીરની કાર્યક્ષમતા સુધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
2. સ્ટ્રેચિંગ કસરતો
સ્નાયુઓમાં વધારે ટાઈટનેસ હોય તો હિલચાલ મર્યાદિત થઈ શકે છે અને કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન દુખાવો વધી શકે છે.
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ જરૂરિયાત પ્રમાણે હેમસ્ટ્રિંગ, કાફ, હિપ ફ્લેક્સર, પેક્ટોરલ, નેક અથવા અન્ય સ્નાયુઓ માટે સ્ટ્રેચિંગ સૂચવી શકે છે.
સ્ટ્રેચિંગ કરતી વખતે:
- શરીરને ઝટકો ન આપવો
- તીવ્ર દુખાવો થાય ત્યાં સુધી ખેંચવું નહીં
- ધીમે અને નિયંત્રિત રીતે કરવું
- શ્વાસ રોકવો નહીં
- ઈજા અથવા ઓપરેશન પછી નિષ્ણાતની સલાહ વિના સ્ટ્રેચિંગ ન કરવું
3. સાંધાની ગતિશીલતા વધારવી
લાંબા સમય સુધી દુખાવો, ઈજા અથવા સર્જરી પછી સાંધાની હિલચાલ ઘટી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ફ્રોઝન શોલ્ડરમાં ખભો ઊંચો કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
મોબિલિટી એક્સરસાઇઝ અને યોગ્ય મેન્યુઅલ થેરાપી દ્વારા જરૂરી હોય ત્યાં સાંધાની ગતિ સુધારવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે.
4. સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવવું
ઘણા લાંબા સમયના દુખાવામાં વ્યક્તિ દુખાવાના ડરથી હલનચલન ઓછું કરી દે છે. પરિણામે સ્નાયુઓ નબળા પડી શકે છે અને શરીર પર પ્રવૃત્તિનો ભાર વધુ પડી શકે છે.
સ્નાયુ મજબૂત કરવાની કસરતો શરીરને દૈનિક પ્રવૃત્તિઓ માટે વધુ સક્ષમ બનાવવામાં મદદ કરે છે.
5. પોશ્ચર સુધારવું
લાંબા સમય સુધી મોબાઇલ અથવા કમ્પ્યુટર તરફ ઝૂકીને બેસવું, ખોટી ઊંચાઈની ખુરશી, લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં રહેવું અથવા કામ કરતી વખતે શરીરની ખોટી સ્થિતિ ગરદન, ખભા અને કમરના દુખાવા સાથે જોડાઈ શકે છે.
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ:
- બેસવાની યોગ્ય સ્થિતિ
- કમ્પ્યુટર સ્ક્રીનની ઊંચાઈ
- કામ કરવાની પદ્ધતિ
- ઊભા રહેવાની સ્થિતિ
- ઊંઘવાની સ્થિતિ
- વસ્તુઓ ઉપાડવાની યોગ્ય રીત
વિશે માર્ગદર્શન આપી શકે છે.
મેન્યુઅલ થેરાપી શું છે?
કેટલાક દર્દીઓમાં ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ દ્વારા હાથથી કરવામાં આવતી ચોક્કસ તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેને મેન્યુઅલ થેરાપી કહેવામાં આવે છે.
પરિસ્થિતિ પ્રમાણે તેમાં સોફ્ટ-ટિશ્યુ ટેકનિક, સાંધાની મોબિલાઇઝેશન અથવા અન્ય યોગ્ય તકનીકોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
આ સારવારનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કસરત અને સક્રિય પુનર્વસન સાથે કરવામાં આવે છે, માત્ર તેના પર આધાર રાખવામાં આવતો નથી.
હીટ અને કોલ્ડ થેરાપી
કેટલાક પ્રકારના દુખાવામાં ગરમ અથવા ઠંડા ઉપચારથી તાત્કાલિક આરામ મળી શકે છે.
હીટ થેરાપી કેટલાક સ્નાયુના તણાવ અને જકડાણમાં આરામદાયક બની શકે છે.
કોલ્ડ થેરાપી કેટલીક તાજી ઈજાઓમાં સોજો અને દુખાવાની લાગણી ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
પરંતુ દરેક દર્દી માટે બંનેમાંથી કોઈ એક યોગ્ય હોય એવું નથી. ખાસ કરીને ત્વચાની સંવેદનશીલતા ઓછી હોય, રક્ત પરિભ્રમણની સમસ્યા હોય અથવા તાજી સર્જરી થઈ હોય તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ઇલેક્ટ્રોથેરાપીનો ઉપયોગ
કેટલાક ફિઝિયોથેરાપી સેટિંગ્સમાં TENS અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રોથેરાપી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ દુખાવાના સંચાલન માટે થઈ શકે છે.
આ પદ્ધતિઓ કેટલાક દર્દીઓમાં લક્ષણો ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ તેને દુખાવાના મૂળ કારણની સંપૂર્ણ સારવાર માનવી જોઈએ નહીં.
જરૂરિયાત પ્રમાણે તેને કસરત, શિક્ષણ અને અન્ય પુનર્વસન પદ્ધતિઓ સાથે જોડવામાં આવે છે.
ફિઝિયોથેરાપી કયા પ્રકારના દુખાવામાં ઉપયોગી બની શકે?
ફિઝિયોથેરાપી ઘણી મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ અને પુનર્વસન સંબંધિત પરિસ્થિતિઓમાં ઉપયોગી બની શકે છે, જેમ કે:
- કમરનો દુખાવો
- ગરદનનો દુખાવો
- ખભાનો દુખાવો
- ઘૂંટણનો દુખાવો
- હિપનો દુખાવો
- ટેનિસ એલ્બો
- ફ્રોઝન શોલ્ડર
- ઓસ્ટિઓઆર્થરાઇટિસ સાથે સંકળાયેલ દુખાવો
- સ્નાયુમાં ખેંચાણ
- રમતગમતની ઈજા
- લિગામેન્ટ અથવા સ્નાયુની ઈજા
- ઓપરેશન પછીનો દુખાવો અને જકડાણ
- પોશ્ચર સંબંધિત સમસ્યાઓ
- કેટલીક નસ સંબંધિત મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ સમસ્યાઓ
દરેક સ્થિતિમાં સારવારની પદ્ધતિ અલગ હોઈ શકે છે.
શું ફિઝિયોથેરાપીથી પેઇનકિલર સંપૂર્ણપણે બંધ કરી શકાય?
આનો જવાબ દરેક વ્યક્તિ માટે અલગ છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ લાંબા સમયથી પેઇનકિલર લઈ રહી હોય, તો દવા પોતાની રીતે અચાનક બંધ કરવી યોગ્ય નથી. કેટલીક દવાઓ અચાનક બંધ કરવાથી સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે અને કેટલીક દવાઓ લાંબા સમય સુધી લેવાથી ચોક્કસ આડઅસરનું જોખમ વધારી શકે છે.
ફિઝિયોથેરાપીનો હેતુ દુખાવાનું સંચાલન અને કાર્યક્ષમતા સુધારવામાં મદદ કરવાનો છે. જો દર્દીની સ્થિતિમાં સુધારો થાય અને દવાની જરૂરિયાત અંગે પુનઃમૂલ્યાંકન કરવું યોગ્ય લાગે, તો દવાની માત્રા અથવા ઉપયોગમાં ફેરફાર ડૉક્ટરની દેખરેખ હેઠળ કરવો જોઈએ.
અર્થાત્, “દવા બંધ કરો અને માત્ર ફિઝિયોથેરાપી કરો” એવો સામાન્ય નિયમ નથી.
દુખાવાની ગોળીઓ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સમગ્ર અભિગમ
દુખાવાનું લાંબા ગાળાનું સંચાલન ઘણી વખત એક જ સારવારથી થતું નથી. નીચેના પગલાંનું સંયોજન વધુ વ્યવહારુ હોઈ શકે છે:
નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ
લાંબા સમય સુધી સંપૂર્ણ આરામ કરવાથી ઘણી મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ સમસ્યાઓમાં સ્નાયુની શક્તિ અને કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે. તમારી સ્થિતિને અનુરૂપ નિયમિત હલનચલન જાળવવું મહત્વપૂર્ણ છે.
યોગ્ય કસરત
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ દ્વારા શીખવવામાં આવેલી કસરતોને યોગ્ય ટેકનિક સાથે કરવી અને ધીમે ધીમે પ્રગતિ કરવી જરૂરી છે.
વજનનું સંચાલન
વધુ શરીરનું વજન ખાસ કરીને ઘૂંટણ અને અન્ય વજન વહન કરતા સાંધા પર વધારાનો ભાર મૂકી શકે છે. જરૂરિયાત હોય તો આહાર નિષ્ણાતની સલાહ સાથે સ્વસ્થ વજન તરફ આગળ વધવું ઉપયોગી બની શકે છે.
ઊંઘ
અપૂરતી અથવા ખરાબ ગુણવત્તાની ઊંઘ દુખાવાના અનુભવને અસર કરી શકે છે. નિયમિત ઊંઘનો સમય, યોગ્ય ઊંઘનું વાતાવરણ અને આરામદાયક સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ છે.
તણાવનું સંચાલન
લાંબા સમયના દુખાવામાં તણાવ અને ચિંતા અનુભવને અસર કરી શકે છે. ઊંડા શ્વાસ, ધ્યાન, હળવી કસરત અને યોગ્ય આરામ કેટલીક વ્યક્તિઓ માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે.
કામ કરવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર
એક જ સ્થિતિમાં લાંબા સમય સુધી બેસવું કે ઊભા રહેવું ટાળવું. કામ દરમિયાન યોગ્ય વિરામ અને સ્થિતિમાં ફેરફાર કરવો.
ઘરેથી કઈ બાબતો કરી શકાય?
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટે સૂચવેલી કસરતો નિયમિત કરવી એ ઘરઆધારિત પુનર્વસનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
સામાન્ય રીતે ધ્યાનમાં રાખી શકાય તેવી બાબતો:
- દરરોજ હળવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ જાળવો
- લાંબા સમય સુધી સતત બેસવાનું ટાળો
- કસરત પહેલાં યોગ્ય વોર્મ-અપ કરો
- કસરત દરમિયાન શરીરની સ્થિતિ પર ધ્યાન આપો
- અચાનક ભારે કસરત શરૂ ન કરો
- દુખાવો વધે તો કસરતનું પ્રમાણ અને ટેકનિકનું મૂલ્યાંકન કરાવો
- ફિઝિયોથેરાપિસ્ટે આપેલી હોમ એક્સરસાઇઝ નિયમિત કરો
ઇન્ટરનેટ પરથી જોઈને દરેક વ્યક્તિએ એકસરખી કસરત કરવી યોગ્ય નથી, કારણ કે એક જ લક્ષણ પાછળ અલગ કારણો હોઈ શકે છે.
પેઇનકિલરનો ઉપયોગ કરતી વખતે શું ધ્યાન રાખવું?
દુખાવાની દવા ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ જ લેવી જોઈએ. ખાસ કરીને જો વ્યક્તિ:
- લાંબા સમયથી દવા લઈ રહી હોય
- એકથી વધુ પેઇનકિલર લેતી હોય
- અન્ય દવાઓ પણ લેતી હોય
- પેટ, કિડની અથવા લિવર સંબંધિત સમસ્યાઓ ધરાવતી હોય
- ગર્ભવતી હોય
- વયસ્ક હોય
તો દવા અંગે ડૉક્ટર અથવા ફાર્માસિસ્ટ સાથે ચર્ચા કરવી મહત્વપૂર્ણ છે.
ઓવર-ધ-કાઉન્ટર દવા હોવાનો અર્થ એ નથી કે તે દરેક વ્યક્તિ માટે લાંબા સમય સુધી સંપૂર્ણપણે જોખમમુક્ત છે.
ક્યારે ફિઝિયોથેરાપી પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
દરેક દુખાવો સામાન્ય સ્નાયુ અથવા સાંધાની સમસ્યા નથી. નીચેના લક્ષણો હોય તો માત્ર ઘરેલું ઉપચાર અથવા કસરત પર આધાર રાખવાને બદલે તબીબી મૂલ્યાંકન જરૂરી છે:
- અચાનક ખૂબ જ તીવ્ર દુખાવો
- મોટી ઈજા અથવા અકસ્માત પછી દુખાવો
- હાથ કે પગમાં અચાનક નબળાઈ
- વધતી જતી સુનકાર અથવા સંવેદના ગુમાવવી
- ચાલવામાં ગંભીર મુશ્કેલી
- તાવ સાથે ગંભીર દુખાવો
- કારણ વગર સતત વજન ઘટવું
- છાતીમાં દુખાવો અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
- મૂત્ર અથવા મળના નિયંત્રણમાં અચાનક ફેરફાર
- રાત્રે સતત વધતો અથવા અસામાન્ય દુખાવો
આવા સંકેતોમાં તાત્કાલિક તબીબી તપાસ જરૂરી બની શકે છે.
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ દર્દીનું મૂલ્યાંકન કેવી રીતે કરે છે?
પ્રથમ મુલાકાત દરમિયાન ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ સામાન્ય રીતે દર્દીની સમસ્યા, દુખાવાનો સમયગાળો અને દૈનિક જીવન પર તેની અસર સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે.
મૂલ્યાંકનમાં જરૂરિયાત પ્રમાણે:
- દુખાવાનું સ્થાન
- દુખાવાની તીવ્રતા અને પ્રકાર
- સાંધાની ગતિશીલતા
- સ્નાયુની શક્તિ
- લવચીકતા
- પોશ્ચર
- ચાલવાની રીત
- સંતુલન
- કાર્યક્ષમતા
- અગાઉની ઈજા અથવા સર્જરી
જેવી બાબતોનું પરીક્ષણ થઈ શકે છે.
આ માહિતીના આધારે વ્યક્તિગત સારવાર અને હોમ એક્સરસાઇઝ પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ફિઝિયોથેરાપી શરૂ કર્યા પછી શું અપેક્ષા રાખવી?
ફિઝિયોથેરાપીનો પરિણામ તરત જ દરેક વ્યક્તિમાં જોવા મળે એવું જરૂરી નથી. સમસ્યાનું કારણ, તેની ગંભીરતા, કેટલા સમયથી સમસ્યા છે, ઉંમર, અન્ય સ્વાસ્થ્ય પરિબળો અને કસરતોમાં નિયમિતતા જેવા અનેક પરિબળો પરિણામને અસર કરે છે.
ઘણા દર્દીઓમાં સારવારનો હેતુ માત્ર દુખાવો ઘટાડવાનો નહીં પરંતુ:
દુખાવો → હિલચાલમાં સુધારો → સ્નાયુની શક્તિમાં વધારો → દૈનિક કાર્યમાં સુધારો → ફરી સમસ્યા થવાનું જોખમ ઘટાડવું
એવો સમગ્ર અભિગમ હોય છે.
દુખાવો ઓછો થયા પછી પણ કસરત કેમ ચાલુ રાખવી?
દુખાવો ઓછો થઈ જાય એટલે સમસ્યા સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ ગઈ હોય એવું જરૂરી નથી.
જો સ્નાયુની નબળાઈ, ખરાબ પોશ્ચર, ઓછી મોબિલિટી અથવા ખોટી હિલચાલની આદત યથાવત્ હોય તો સમસ્યા ફરી થઈ શકે છે.
તેથી ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહ પ્રમાણે મેન્ટેનન્સ એક્સરસાઇઝ ચાલુ રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે.
ફિઝિયોથેરાપી વિશેની સામાન્ય ગેરસમજો
“ફિઝિયોથેરાપી એટલે માત્ર મશીન.”
ખોટું. ફિઝિયોથેરાપીમાં કસરત, શિક્ષણ, મેન્યુઅલ થેરાપી, ફંક્શનલ ટ્રેનિંગ અને જરૂરિયાત મુજબ વિવિધ ઉપચાર પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
“દુખાવો હોય તો સંપૂર્ણ આરામ કરવો જોઈએ.”
દરેક સ્થિતિમાં સંપૂર્ણ આરામ જરૂરી નથી. કેટલીક સમસ્યાઓમાં નિયંત્રિત અને યોગ્ય હિલચાલ પુનર્વસનનો ભાગ બની શકે છે.
“દુખાવો નથી એટલે કસરતની જરૂર નથી.”
દુખાવો ઓછો થયા પછી પણ શક્તિ અને કાર્યક્ષમતા જાળવવા માટે કસરત જરૂરી હોઈ શકે છે.
“એક જ કસરત બધાના કમરના દુખાવામાં કામ કરે છે.”
કમરના દુખાવાના અનેક કારણો હોઈ શકે છે. તેથી વ્યક્તિગત મૂલ્યાંકન મહત્વપૂર્ણ છે.
દુખાવાથી બચવા માટે રોજિંદી જીવનમાં 10 સરળ આદતો
- લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં ન રહો.
- કામ દરમિયાન નિયમિત નાના વિરામ લો.
- ભારે વસ્તુ ઉપાડતી વખતે યોગ્ય ટેકનિક અપનાવો.
- નિયમિત ચાલવું અથવા અન્ય યોગ્ય શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરો.
- શરીરની ક્ષમતા પ્રમાણે મજબૂતીકરણ કસરત કરો.
- કામ અને ઊંઘ દરમિયાન પોશ્ચરનું ધ્યાન રાખો.
- ઈજા થયા પછી વહેલી તકે યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરાવો.
- દુખાવો છુપાવવા માટે વારંવાર પોતાની રીતે દવા ન લો.
- ફિઝિયોથેરાપિસ્ટે આપેલી હોમ એક્સરસાઇઝ નિયમિત કરો.
- દવાઓમાં ફેરફાર હંમેશા ડૉક્ટરની સલાહથી કરો.
નિષ્કર્ષ
દુખાવાની ગોળીઓ ઘણી પરિસ્થિતિમાં જરૂરી અને અસરકારક હોઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા સમયથી ચાલતા મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ દુખાવામાં માત્ર દવા પર આધાર રાખવાને બદલે દુખાવાના મૂળ કારણોનું મૂલ્યાંકન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.
ફિઝિયોથેરાપી દવા વગરના દુખાવા સંચાલનના મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પોમાંથી એક છે, જેમાં કસરત, સ્ટ્રેચિંગ, મોબિલિટી, મજબૂતીકરણ, પોશ્ચર સુધારણા, કાર્યાત્મક તાલીમ અને જરૂરિયાત મુજબ અન્ય ઉપચારનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
યોગ્ય ફિઝિયોથેરાપીથી શરીરની હિલચાલ અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો લાવવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે અને કેટલાક લોકોમાં દવાની જરૂરિયાત અંગે ડૉક્ટર સાથે પુનઃમૂલ્યાંકન કરવાની તક મળી શકે છે. પરંતુ પેઇનકિલર અચાનક બંધ કરવી કે તેની માત્રા પોતાની રીતે ઘટાડવી યોગ્ય નથી.
દુખાવાને માત્ર દબાવવાને બદલે તેના કારણને સમજવું, યોગ્ય હિલચાલ જાળવવી અને વ્યક્તિગત પુનર્વસન યોજના અપનાવવી લાંબા ગાળાના દુખાવા સંચાલનમાં મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે.
