હાથ-પગમાં બળતરા: કારણો, લક્ષણો અને ઉપચાર હાથ અને પગમાં બળતરા થવાનું મુખ્ય કારણ નસ પર દબાણ, ડાયાબિટીસ, વિટામિનની અછત, નસની ઈજા અથવા રક્તપ્રવાહમાં ખલેલ હોઈ શકે છે. સમયસર નિદાન અને યોગ્ય સારવાર જરૂરી છે. આમાં માત્ર બળતરા જ નહીં, પરંતુ ઝણઝણાટી, સૂનપણું, સોય ભોંકાવા જેવી પીડા, અથવા અતિશય ગરમીનો પણ અનુભવ થઈ શકે છે. આ…
હાઇપરપ્રોલેક્ટીનેમિયા એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં લોહીમાં પ્રોલેક્ટીન નામના હોર્મોનનું સ્તર અસામાન્ય રીતે વધી જાય છે. પ્રોલેક્ટીન એ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (મગજમાં આવેલી એક નાની ગ્રંથિ) દ્વારા ઉત્પન્ન થતો હોર્મોન છે, જે મુખ્યત્વે સ્તનપાન કરાવતી માતાઓમાં દૂધ ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે. જોકે, પુરુષો અને સ્તનપાન ન કરાવતી સ્ત્રીઓમાં પણ આ હોર્મોન ઓછી માત્રામાં હાજર હોય છે…
સ્કર્વી એ એક ગંભીર રોગ છે જે શરીરમાં વિટામિન સી (એસ્કોર્બિક એસિડ) ની ગંભીર અને લાંબા ગાળાની ઉણપને કારણે થાય છે. આ રોગ ખાસ કરીને એવા લોકોમાં જોવા મળતો હતો જેઓ લાંબા સમય સુધી તાજા ફળો અને શાકભાજી વગરના આહાર પર જીવતા હતા, જેમ કે પ્રાચીન નાવિકો. આજે પણ, કુપોષણ, નબળા આહાર, અને અમુક સ્વાસ્થ્ય…
આંખનો પડદો, જેને રેટિના (Retina) કહેવામાં આવે છે, તે આપણા શરીરના સૌથી અદ્ભુત અને જટિલ અંગોમાંથી એક છે. તે આંખના પાછળના ભાગમાં આવેલો એક પાતળો, પ્રકાશ-સંવેદનશીલ સ્તર છે, જે પ્રકાશને વિદ્યુત સંકેતોમાં ફેરવવાનું કામ કરે છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, રેટિના એક કેમેરાની ફિલ્મ જેવું કામ કરે છે જે બાહ્ય વિશ્વની છબીને પકડીને મગજમાં મોકલે…
રેટિનાઇટિસ એ આંખના પડદા (રેટિના) ની બળતરા (inflammation) છે. રેટિના એ આંખના પાછળના ભાગમાં આવેલો પ્રકાશ-સંવેદનશીલ સ્તર છે, જે પ્રકાશને વિદ્યુત સંકેતોમાં રૂપાંતરિત કરીને મગજ સુધી પહોંચાડે છે. જ્યારે રેટિનામાં સોજો આવે છે, ત્યારે તે તેના સામાન્ય કાર્યને અવરોધે છે, જેનાથી દ્રષ્ટિમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. રેટિનાઇટિસ એ કોઈ એક રોગ નથી, પરંતુ તે ઘણા…
ચયાપચય (Metabolism) એ આપણા શરીરમાં થતી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો સમૂહ છે જે ખોરાકને ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે અને જીવન ટકાવી રાખવા માટે જરૂરી કાર્યો કરે છે. આ પ્રક્રિયાઓમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ, પ્રોટીન અને ચરબીને તોડીને ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવી, કોષોનું નિર્માણ કરવું અને કચરાના ઉત્પાદનોનો નિકાલ કરવો શામેલ છે. ચયાપચયની ખામીઓ વારસાગત (જન્મથી જ હાજર) અથવા હસ્તગત (જીવનકાળ દરમિયાન…
ડાયાબિટીસ એક એવી સ્થિતિ છે જ્યાં શરીર બ્લડ સુગર (ગ્લુકોઝ) ને યોગ્ય રીતે નિયંત્રિત કરી શકતું નથી. લાંબા સમય સુધી અનિયંત્રિત ડાયાબિટીસ શરીરના વિવિધ અંગોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જેમાં પગ પણ સામેલ છે. ડાયાબિટીક અલ્સર એ ડાયાબિટીસની એક ગંભીર અને સામાન્ય ગૂંચવણ છે, જે મુખ્યત્વે પગમાં જોવા મળે છે. ડાયાબિટીક અલ્સર શું છે? ડાયાબિટીક…
ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ (Echocardiogram): હૃદયની ઝીણવટભરી તપાસ ઇકોકાર્ડિયોગ્રામ, જેને ટૂંકમાં ઇકો (Echo) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક પીડારહિત અને નોન-ઇન્વેસિવ (શરીરમાં કોઈ સાધન દાખલ કર્યા વિના) તપાસ પ્રક્રિયા છે. આ પરીક્ષણમાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડ તરંગો નો ઉપયોગ કરીને હૃદયની ગતિશીલ છબીઓ બનાવવામાં આવે છે. તે હૃદયની રચના, કાર્ય અને રક્ત પ્રવાહ વિશે વિગતવાર માહિતી પૂરી પાડે છે,…
માનવ શરીરને અસર કરનારા અનેક વાયરસમાં હર્પીસ સિમ્પલેક્સ વાયરસ (HSV) મહત્વનો છે. આ વાયરસ ત્વચા, મોઢું, આંખ, પ્રજનન અંગો અને ક્યારેક તો મગજ સુધી અસર કરી શકે છે. હર્પીસનો ચેપ થવાથી ત્વચા પર પાણીથી ભરેલા છાલાં, દુખાવો, ખંજવાળ અને બળતરા જેવી તકલીફો થાય છે. આ ચેપ એકવાર શરીરમાં પ્રવેશી જાય પછી પૂરેપૂરો દૂર થતો નથી,…
ઇન્ફ્લુએન્ઝા, જેને આપણે સામાન્ય રીતે ફ્લૂ (Flu) તરીકે ઓળખીએ છીએ, તે એક શ્વસનતંત્રને અસર કરતો ચેપી રોગ છે જે ઇન્ફ્લુએન્ઝા વાયરસ દ્વારા ફેલાય છે. આ રોગ સામાન્ય શરદી કરતાં વધુ ગંભીર હોય છે અને તે ગળા, નાક, ફેફસાં અને શ્વાસનળીને અસર કરે છે. ફ્લૂના વાયરસ ઝડપથી ફેલાય છે, ખાસ કરીને ઠંડા મહિનાઓમાં અને ઋતુ પરિવર્તન…
