‘ગેમિંગ’ કરનારા યુવાનો માટે અંગૂઠા અને કાંડાના દુખાવાની સમસ્યા (Gamer’s Thumb).

🎮 ‘ગેમિંગ’ કરનારા યુવાનો માટે અંગૂઠા અને કાંડાના દુખાવાની સમસ્યા: Gamer’s Thumb અને તેના ઉપાયો

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન અને કન્સોલ પર ગેમિંગ એ યુવાનો માટે માત્ર મનોરંજન નથી, પણ એક પ્રોફેશન અને પેશન બની ગયું છે. કલાકો સુધી PUBG, Free Fire કે અન્ય હાઈ-એક્શન ગેમ્સ રમવાથી મગજ તો તેજ બને છે, પણ તેની સીધી અસર હાથના અંગૂઠા અને કાંડા પર પડે છે.

મેડિકલ ભાષામાં આ સમસ્યાને ‘De Quervain’s Tenosynovitis’ કહેવાય છે, પરંતુ ગેમિંગ વર્લ્ડમાં તે ‘Gamer’s Thumb’ (ગેમરનો અંગૂઠો) તરીકે પ્રચલિત છે. ચાલો જાણીએ આ સમસ્યા શું છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચવું.

૧. ‘ગેમરનો અંગૂઠો’ (Gamer’s Thumb) શું છે?

આપણા અંગૂઠાને હલાવવા માટે બે મુખ્ય ટેન્ડન્સ (નસો જેવી સંરચના) જવાબદાર છે, જે કાંડા દ્વારા પસાર થાય છે. જ્યારે ગેમિંગ દરમિયાન અંગૂઠાનો વારંવાર અને ઝડપથી ઉપયોગ થાય છે, ત્યારે આ ટેન્ડન્સ પર સોજો આવે છે. તેના કારણે કાંડાના ભાગે અને અંગૂઠાના મૂળમાં અસહ્ય દુખાવો થાય છે.

મુખ્ય લક્ષણો:

• અંગૂઠાના મૂળમાં (કાંડા પાસે) સોજો આવવો.
• મુઠ્ઠી વાળતી વખતે કે કોઈ વસ્તુ પકડતી વખતે તીવ્ર દુખાવો થવો.
• અંગૂઠો હલાવતી વખતે ‘કટક’ જેવો અવાજ આવવો કે અટકી જવો.
• અંગૂઠા અને તેની આસપાસના ભાગમાં સુન્નતા (Numbness) અનુભવવી.

૨. ગેમિંગ દરમિયાન આ સમસ્યા કેમ થાય છે?

૧. પુનરાવર્તિત હિલચાલ (Repetitive Motion): ગેમિંગમાં એક જ પ્રકારની હિલચાલ (જેમ કે જોયસ્ટિક હલાવવી કે સ્ક્રીન પર ટેપ કરવું) હજારો વાર થાય છે. ૨. ચુસ્ત પકડ (Tight Grip): ગેમમાં એકાગ્રતા વધતા યુવાનો કંટ્રોલર કે મોબાઈલને ખૂબ જોરથી પકડે છે, જે સ્નાયુઓ પર વધારાનું દબાણ લાવે છે. ૩. વિરામનો અભાવ: કલાકો સુધી એકધારું રમવાથી સ્નાયુઓને રિકવરીનો સમય મળતો નથી. ૪. ખોટું પોશ્ચર: હાથ અને કાંડાને યોગ્ય સપોર્ટ આપ્યા વગર હવામાં રાખીને રમવાથી સમસ્યા ગંભીર બને છે.

૩. ફિઝિયોથેરાપી અને ઘરગથ્થુ ઉપાયો

જો તમને અંગૂઠા કે કાંડામાં દુખાવો શરૂ થયો હોય, તો નીચે મુજબના પગલાં ભરો:

• R.I.C.E. પદ્ધતિ:
  • Rest (આરામ): સૌથી પહેલા ગેમિંગમાંથી બ્રેક લો.
  • Ice (બરફ): દિવસમાં ૩-૪ વાર ૧૦ મિનિટ બરફનો શેક કરો.
  • Compression: કાંડા પર બ્રેસ (Brace) અથવા ‘Thumb Spica Splint’ પહેરો જેથી અંગૂઠાની હિલચાલ ઓછી થાય.
  • Elevation: હાથને હૃદયના લેવલથી ઉંચો રાખો.
• ફિઝિયોથેરાપી એક્સરસાઇઝ:
  1. Thumb Oppositions: અંગૂઠાના ટેરવાને દરેક આંગળીના ટેરવા સાથે અડાડો.
  2. Wrist Stretches: કાંડાને ઉપર અને નીચેની તરફ ધીમેથી ખેંચો.
  3. Tendon Gliding: હાથની આંગળીઓને પંજાની જેમ વાળીને મુઠ્ઠી ખોલવી અને બંધ કરવી.

૪. ગેમર્સ માટે ‘સેફ ગેમિંગ’ ટિપ્સ

તમારે ગેમિંગ છોડવાની જરૂર નથી, બસ રમવાની રીત બદલવાની જરૂર છે:

૧. દર ૩૦ મિનિટે બ્રેક: દર અડધા કલાકે ૫ મિનિટ માટે ગેમ છોડી દો અને હાથને આરામ આપો. ૨. વોર્મ-અપ કરો: રમત શરૂ કરતા પહેલા ૩૦ સેકન્ડ માટે આંગળીઓ અને કાંડાનું સ્ટ્રેચિંગ કરો. ૩. એર્ગોનોમિક સાધનો: જો તમે PC પર રમો છો, તો વર્ટિકલ માઉસ અથવા આરામદાયક કીબોર્ડનો ઉપયોગ કરો. મોબાઈલ ગેમર્સ માટે ‘ગેમિંગ ગ્રિપ્સ’ વાપરી શકાય. ૪. કાંડાનો સપોર્ટ: રમતી વખતે તમારા હાથ કોઈ ટેબલ કે ઓશીકા પર ટેકવેલા હોવા જોઈએ.

૫. ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?

જો દુખાવો એટલો વધી જાય કે તમને મોબાઈલ પકડવામાં કે લખવામાં પણ તકલીફ પડતી હોય, અથવા જો હાથમાં સતત કળતર થતી હોય, તો તમારે તરત જ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અથવા ઓર્થોપેડિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. કેટલીકવાર આ સમસ્યા ‘Carpal Tunnel Syndrome’ માં પણ બદલાઈ શકે છે.

નિષ્કર્ષ

ગેમિંગ એ એક કળા અને કૌશલ્ય છે, પણ તમારા શરીરની કિંમતે નહીં. ‘ગેમરનો અંગૂઠો’ એ એક ચેતવણી છે કે તમારો હાથ થાકી ગયો છે. સાવચેતી રાખો, નિયમિત સ્ટ્રેચિંગ કરો અને તમારા અંગૂઠાને પણ ‘રિસ્ટાર્ટ’ થવાનો સમય આપો.