સ્વીમિંગ (તરણ) ના શારીરિક ફાયદા.
🏊 સ્વીમિંગ (તરણ) ના શારીરિક અને માનસિક ફાયદા: સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્ય માટેનો શ્રેષ્ઠ વ્યાયામ
તરણ અથવા સ્વીમિંગ એ માત્ર એક રમત કે મનોરંજનનું સાધન નથી, પરંતુ તે વિજ્ઞાન દ્વારા પ્રમાણિત એક ‘ફુલ બોડી વર્કઆઉટ’ છે. જિમમાં કસરત કરવાથી શરીરના અમુક ખાસ સ્નાયુઓ પર જ ભાર આવે છે, જ્યારે પાણીમાં તરતી વખતે માથાથી લઈને પગના પંજા સુધીના દરેક સ્નાયુનો ઉપયોગ થાય છે.
પાણીની અંદર ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ઓછું લાગે છે, જેના કારણે સાંધા પર દબાણ આવ્યા વગર શરીરને મજબૂત બનાવી શકાય છે. આ લેખમાં આપણે સ્વીમિંગના અદભૂત શારીરિક ફાયદાઓ વિશે વિગતવાર જાણીશું.
૧. ફુલ બોડી વર્કઆઉટ (Full Body Workout)
સ્વીમિંગની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે આખા શરીરને એકસાથે જોડે છે.
- હાથ અને ખભા: પાણીને પાછળ ધકેલવા માટે હાથના સ્નાયુઓનો સખત ઉપયોગ થાય છે.
- પેટ અને કમર (Core): પાણીમાં સંતુલન જાળવવા માટે પેટના સ્નાયુઓ સતત સક્રિય રહે છે.
- પગ: પાણીમાં આગળ વધવા માટે પગની કિક મારવાથી સાથળ અને પિંડીના સ્નાયુઓ મજબૂત બને છે.
૨. હૃદય અને ફેફસાંનું સ્વાસ્થ્ય (Cardiovascular Health)
સ્વીમિંગ એ એક ઉત્તમ ‘એરોબિક’ કસરત છે.
- હૃદયની મજબૂતી: તરતી વખતે હૃદયને વધુ લોહી પમ્પ કરવું પડે છે, જેનાથી હૃદયના સ્નાયુઓ મજબૂત બને છે અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત રહે છે.
- ફેફસાંની ક્ષમતા: પાણીમાં શ્વાસ લેવાની એક ચોક્કસ લય હોય છે. શ્વાસ રોકી રાખવાની અને યોગ્ય સમયે બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયાથી ફેફસાંની ઓક્સિજન ગ્રહણ કરવાની ક્ષમતા (Lung Capacity) વધે છે.
૩. સાંધાના દુખાવામાં રાહત (Joint Friendly Exercise)
જે લોકોને ઘૂંટણનો દુખાવો, આર્થરાઈટિસ કે સાંધાની સમસ્યા હોય તેમના માટે દોડવું કે જીમ જવું મુશ્કેલ હોય છે.
- બુઓયન્સી (Buoyancy): પાણીમાં આપણું વજન ૯૦% જેટલું ઓછું અનુભવાય છે. આથી સાંધા પર દબાણ આવ્યા વગર કસરત કરી શકાય છે. ડોક્ટરો ઘણીવાર ઈજા પછીની રિકવરી માટે ‘હાઈડ્રોથેરાપી’ (પાણીમાં કસરત) ની સલાહ આપે છે.
૪. કેલરી બાળવામાં અને વજન ઘટાડવામાં મદદરૂપ
શું તમે જાણો છો કે ૩૦ મિનિટનું સ્વીમિંગ, તેટલા જ સમયના દોડવા (Running) કરતા વધુ કેલરી બાળી શકે છે?
- રેઝિસ્ટન્સ: પાણી એ હવા કરતા ૮૦૦ ગણું વધુ ઘટ્ટ છે. તેથી પાણીમાં હલનચલન કરવા માટે શરીરને વધુ ઊર્જા વાપરવી પડે છે, જેનાથી ચરબી (Fat) ઝડપથી ઓગળે છે.
૫. લવચીકતા (Flexibility) માં વધારો
જિમમાં વજન ઉપાડવાથી ઘણીવાર સ્નાયુઓ કડક થઈ જાય છે, પરંતુ સ્વીમિંગમાં શરીરને ખેંચવું (Stretch) પડે છે.
- પાણીમાં હાથ-પગ લંબાવવાથી સાંધાઓની લવચીકતા વધે છે અને શરીર સુડોળ બને છે. તે કરોડરજ્જુના પોશ્ચર (Posture) ને સુધારવામાં પણ મદદ કરે છે.
૬. માનસિક શાંતિ અને તણાવ મુક્તિ
સ્વીમિંગના માનસિક ફાયદા પણ અજોડ છે:
- સ્ટ્રેસ રિલીફ: પાણીનો સ્પર્શ અને તરતી વખતે થતી લયબદ્ધ હિલચાલ મગજમાં ‘એન્ડોર્ફિન’ (Endorphins) મુક્ત કરે છે, જે તણાવ અને ચિંતા ઘટાડે છે.
- ગાઢ ઊંઘ: શારીરિક મહેનતને કારણે રાત્રે અનિદ્રાની સમસ્યા દૂર થાય છે અને ગાઢ ઊંઘ આવે છે.
૭. સ્વીમિંગ કરતી વખતે રાખવાની સાવચેતીઓ
૧. વોર્મ-અપ: પાણીમાં ઉતરતા પહેલા ૫ મિનિટ હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરો જેથી સ્નાયુઓ ખેંચાઈ ન જાય (Muscle Cramps). ૨. હાઇડ્રેશન: પાણીની અંદર હોવા છતાં શરીરને પરસેવો વળે છે, તેથી સ્વીમિંગ પહેલા અને પછી પૂરતું પાણી પીવો. ૩. ત્વચાની સંભાળ: સ્વીમિંગ પુલના પાણીમાં ક્લોરીન હોય છે, તેથી તર્યા પછી સાબુથી સ્નાન કરવું અને મોઇશ્ચરાઇઝર લગાવવું હિતાવહ છે.
નિષ્કર્ષ
જો તમે એક એવી કસરત શોધી રહ્યા હોવ જેમાં મજા પણ આવે અને આખું શરીર ફિટ રહે, તો સ્વીમિંગ એ સર્વોત્તમ વિકલ્પ છે. ભલે તમારી ઉંમર ગમે તે હોય, સ્વીમિંગ તમને આજીવન યુવાન અને ઉર્જાવાન રાખવામાં મદદ કરશે. અઠવાડિયામાં માત્ર ૩ થી ૪ દિવસ ૩૦ મિનિટ સ્વીમિંગ કરવાથી પણ મોટા ફેરફારો જોઈ શકાય છે.
