મોઢું આવી ગયું હોય તો શું કરવું?
મોઢામાં ચાંદા પડવા અથવા મોઢું આવી જવું એ એક સામાન્ય સમસ્યા છે જે કોઈ પણ વ્યક્તિને ગમે ત્યારે થઈ શકે છે. આ એક પીડાદાયક સ્થિતિ છે જે ખાવા-પીવામાં અને બોલવામાં તકલીફ ઊભી કરી શકે છે. મોંમાં ચાંદા સામાન્ય રીતે ગાલની અંદરની બાજુ, હોઠ પર, જીભ પર અથવા પેઢા પર સફેદ કે લાલ રંગના નાના ફોલ્લા તરીકે દેખાય છે.
મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, તે એક કે બે અઠવાડિયામાં આપોઆપ મટી જાય છે, પરંતુ જો પીડા વધારે હોય તો ઘરેલું ઉપચાર અને સાવચેતીથી તેમાં રાહત મેળવી શકાય છે.
મોંમાં ચાંદા પડવાના કારણો
મોઢામાં ચાંદા પડવાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે. કેટલાક મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
- શરીરમાં વિટામિનની ઉણપ: વિટામિન B12, ઝીંક, ફોલેટ અથવા આયર્નની ઉણપને કારણે મોઢામાં વારંવાર ચાંદા પડી શકે છે.
- પેટની સમસ્યાઓ: કબજિયાત, એસિડિટી અથવા પાચનતંત્રની સમસ્યાઓને કારણે પણ મોઢું આવી શકે છે.
- શરીરની ગરમી: કેટલાક લોકો માને છે કે શરીરની ગરમી વધી જવાને કારણે પણ આ સમસ્યા થાય છે.
- ખોરાકની એલર્જી: કોઈ ચોક્કસ ખોરાક પ્રત્યે એલર્જી હોય તો પણ મોઢામાં ચાંદા પડી શકે છે.
- તણાવ અને ચિંતા: માનસિક તણાવ અને ચિંતા પણ આનું એક કારણ હોઈ શકે છે.
- શારીરિક ઈજા: દાંત પર બ્રશ કરવાથી, કરડી જવાથી કે કોઈ તીક્ષ્ણ વસ્તુ વાગવાથી પણ ચાંદા પડી શકે છે.
ઘરેલું ઉપચાર
મોંમાં ચાંદા પડ્યા હોય ત્યારે રાહત મેળવવા માટે અને તેને ઝડપથી મટાડવા માટે તમે કેટલાક અસરકારક ઘરેલું ઉપચાર અજમાવી શકો છો.
- મીઠાના પાણીના કોગળા: નવશેકા પાણીમાં અડધી ચમચી મીઠું ભેળવીને દિવસમાં 3-4 વખત કોગળા કરવાથી ચાંદા પરના જીવાણુઓનો નાશ થાય છે અને પીડામાં રાહત મળે છે.
- મધ: મધમાં એન્ટી-બેક્ટેરિયલ અને એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણો હોય છે. ચાંદા પર થોડું મધ લગાવવાથી ચેપ ઓછો થાય છે અને રૂઝ ઝડપી આવે છે.
- દેશી ગાયનું ઘી: રાત્રે સૂતી વખતે ચાંદા પર શુદ્ધ દેશી ગાયનું ઘી લગાવવાથી રાહત મળે છે અને સવારે ઉઠતા સુધીમાં ચાંદુ ઓછું થઈ શકે છે.
- હળદરની પેસ્ટ: હળદરમાં કુદરતી રીતે એન્ટી-સેપ્ટિક ગુણો હોય છે. હળદર અને પાણીને ભેળવીને એક પેસ્ટ બનાવો અને તેને ચાંદા પર લગાવો. આનાથી સોજો અને પીડા બંને ઓછી થશે.
- બર્ફનો ટુકડો: જો ચાંદુ ખૂબ દુખતું હોય, તો એક બરફનો ટુકડો તે જગ્યા પર હળવા હાથે રાખવાથી numbness આવશે અને પીડામાં થોડીવાર માટે રાહત મળશે.
- તુલસીના પાન: તુલસીના 4-5 પાન ચાવવાથી પણ મોંના ચાંદામાં રાહત મળે છે. તુલસીમાં ઔષધીય ગુણો હોય છે જે મોઢાના સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે.
- લીલું નાળિયેર પાણી: લીલા નાળિયેર પાણીનું સેવન કરવાથી શરીરને ઠંડક મળે છે અને તે આંતરિક ગરમી ઓછી કરવામાં મદદ કરે છે, જે ચાંદા મટાડવામાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.
ખોરાકમાં ધ્યાન રાખવા જેવી બાબતો
જ્યારે મોઢું આવી ગયું હોય ત્યારે ખોરાકમાં કેટલીક સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
- મસાલેદાર અને તીખો ખોરાક ટાળો: તીખો અને મસાલેદાર ખોરાક ખાવાથી ચાંદામાં બળતરા વધી શકે છે અને પીડા વધી શકે છે.
- નરમ અને સાદો ખોરાક લો: ખીચડી, દહીં, છાશ, કેળા જેવો નરમ અને સાદો ખોરાક લો જેથી ચાંદા પર વધારે દબાણ ન આવે.
- પુષ્કળ પાણી પીઓ: શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવાથી પાચનતંત્ર સ્વસ્થ રહે છે, જે મોંના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ સારું છે.
- દહીં અને છાશનું સેવન કરો: દહીંમાં રહેલા સારા બેક્ટેરિયા પાચનતંત્રને સુધારે છે અને શરીરની ગરમી ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
જોકે મોઢાના ચાંદા સામાન્ય રીતે ઘરેલું ઉપચારથી મટી જાય છે, પરંતુ નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે:
- જો ચાંદા બે અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી રહે.
- ચાંદા ખૂબ મોટા હોય અને વધારે પીડાદાયક હોય.
- જો ચાંદા સાથે તાવ, ચકામા કે શરીરના અન્ય ભાગોમાં પણ ફોલ્લા પડે.
- જો ચાંદા વારંવાર પડતા હોય અને ઘરેલું ઉપચારથી રાહત ન મળતી હોય.
આ માહિતી તમને મોઢામાં ચાંદા પડ્યા હોય ત્યારે રાહત મેળવવામાં મદદ કરશે. યોગ્ય કાળજી અને સાવચેતી રાખવાથી આ સમસ્યાને સરળતાથી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
