પાર્કિન્સન્સ (Parkinson’s) અને અલ્ઝાઈમર (Alzheimer’s) એ બંને ન્યુરોલોજીકલ એટલે કે મગજ અને ચેતાતંત્રને લગતી બીમારીઓ છે. પાર્કિન્સન્સમાં મુખ્યત્વે શારીરિક ધ્રુજારી અને જકડન જોવા મળે છે, જ્યારે અલ્ઝાઈમરમાં યાદશક્તિ અને વિચારવાની શક્તિ ક્ષીણ થાય છે. જોકે, આ બંને સ્થિતિમાં દર્દીનું ‘મોટર-કોગ્નિટિવ’ (Motor-Cognitive) જોડાણ નબળું પડે છે—એટલે કે ચાલતી વખતે વિચારવું અથવા વાત કરતી વખતે વસ્તુ પકડવી…
ઘણીવાર વધતી ઉંમરે વડીલો માટે સૌથી મોટો પડકાર પોતાના જ ઘરમાં દાદરા ચઢવાનો કે ઉતરવાનો હોય છે. જ્યારે ઘૂંટણનો ઘસારો (Osteoarthritis) હોય, ત્યારે સીડી ચઢતી વખતે સાંધા પર શરીરના વજન કરતા ૩ થી ૬ ગણું વધુ દબાણ આવે છે. આના કારણે ઘૂંટણમાં કડાકા બોલવા, અસહ્ય દુખાવો થવો કે પગ ધ્રૂજવા જેવી સમસ્યાઓ થાય છે. જો…
વધતી ઉંમર સાથે આપણા શરીરના અન્ય અંગોની જેમ ફેફસાં (Lungs) ની કાર્યક્ષમતા પણ ધીમે-ધીમે ઘટવા લાગે છે. ફેફસાંની અંદર રહેલી નાની હવાની કોથળીઓ (Alveoli) ઓછી લવચીક બને છે અને શ્વાસ લેવાના સ્નાયુઓ નબળા પડે છે. આને કારણે વડીલોને જલ્દી થાક લાગવો, સીડી ચઢતી વખતે શ્વાસ ચઢવો અથવા ઓક્સિજન લેવલમાં ઘટાડો થવો જેવી સમસ્યાઓ નડે છે….
જ્યારે વડીલો લાંબી બીમારી, પેરાલિસિસ (લકવો), ફ્રેક્ચર અથવા અત્યંત નબળાઈને કારણે લાંબો સમય પથારીવશ (Bedridden) રહે છે, ત્યારે તેમનું શરીર હલનચલન કરી શકતું નથી. હલનચલનના અભાવે સાંધા જકડાઈ જાય છે, સ્નાયુઓ ટૂંકા પડી જાય છે (Contractures) અને લોહીનું પરિભ્રમણ ધીમું પડે છે. આવી સ્થિતિમાં ‘પેસિવ મુવમેન્ટ્સ’ (Passive Movements) એ એક વરદાન સમાન છે. પેસિવ મુવમેન્ટ…
ઘર એ સૌથી સુરક્ષિત જગ્યા ગણાય છે, પરંતુ આંકડાઓ મુજબ વૃદ્ધો અને બાળકો માટે સૌથી વધુ અકસ્માતો ઘરમાં જ થાય છે. ખાસ કરીને બાથરૂમ અને દાદરા (સીડી) એવા વિસ્તારો છે જ્યાં લપસી જવાનું (Falls) જોખમ સૌથી વધુ હોય છે. એકવાર પડી જવાથી થતા ફ્રેક્ચર, ખાસ કરીને થાપા કે કરોડરજ્જુની ઈજા, વ્યક્તિની આત્મનિર્ભરતા છીનવી શકે છે….
આપણા શરીરના સાંધા એક જટિલ મશીનરી જેવા છે. જેમ કોઈ પણ મશીનના ભાગોને ઘસાતા અટકાવવા માટે ‘ઓઇલિંગ’ કે લુબ્રિકેશનની જરૂર હોય છે, તેમ આપણા સાંધામાં કુદરતી રીતે એક ચીકણું પ્રવાહી હોય છે, જેને તબીબી ભાષામાં ‘સિનોવિયલ ફ્લુઇડ’ (Synovial Fluid) કહેવામાં આવે છે. ઘણીવાર આપણે સાંભળીએ છીએ કે “ઘૂંટણમાં પાણી સુકાઈ ગયું છે” અથવા “ગ્રીસ ઓછું…
૭૦ વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા પછી ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે ઘૂંટણનો દુખાવો એ અનિવાર્ય છે અને તેનો એકમાત્ર ઉકેલ ‘ની-રિપ્લેસમેન્ટ’ (Knee Replacement) ઓપરેશન જ છે. પરંતુ, ફિઝિયોથેરાપી વિજ્ઞાન મુજબ, જો તમારા સાથળના સ્નાયુઓ, જેને ‘ક્વાડ્રિસેપ્સ’ (Quadriceps) કહેવામાં આવે છે, તે મજબૂત હોય, તો તમે ઓપરેશન વગર પણ વર્ષો સુધી આત્મનિર્ભર રહી શકો છો….
વધતી ઉંમરે શરીરમાં આવતા ફેરફારોમાં સૌથી ગંભીર સમસ્યા ‘સંતુલન’ (Balance) ગુમાવવાની છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના આંકડા મુજબ, ૬૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના દર ત્રણમાંથી એક વ્યક્તિ વર્ષમાં એકવાર પડી જાય છે. પડવાથી થતા ફ્રેક્ચર (ખાસ કરીને થાપાનું ફ્રેક્ચર) વૃદ્ધોને પથારીવશ કરી શકે છે. ફિઝિયોથેરાપીમાં સંતુલન સુધારવા માટે ઘણી કસરતો છે, પરંતુ ‘હીલ-ટુ-ટો’ (Heel-to-Toe) વોકિંગ અથવા ‘ટેન્ડમ…
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણો મોટાભાગનો સમય સ્માર્ટફોન, લેપટોપ કે ટીવી સામે પસાર થાય છે. લાંબો સમય સ્ક્રીન સામે જોવાથી આંખોમાં બળતરા, પાણી આવવું, ઝાંખું દેખાવું અને માથાનો દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ ઉદભવે છે. આ લક્ષણોના સમૂહને તબીબી ભાષામાં ‘કમ્પ્યુટર વિઝન સિન્ડ્રોમ’ (Computer Vision Syndrome – CVS) કહેવામાં આવે છે. જેમ આપણે શરીરના સ્નાયુઓ માટે ફિઝિયોથેરાપી કરીએ…
આજના આધુનિક યુગમાં, જ્યારે આપણો મોટાભાગનો સમય કોમ્પ્યુટરની સામે બેસીને, સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ કરીને અથવા વાહન ચલાવવામાં પસાર થાય છે, ત્યારે ‘ખભાની જડતા’ (Shoulder Stiffness) એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ખભા એ શરીરનો સૌથી ગતિશીલ સાંધો છે, જે આપણને હાથ ઊંચા કરવા, પાછળ લઈ જવા અને ગોળ ફેરવવામાં મદદ કરે છે. જો તેની કાળજી રાખવામાં…
