ગર્દન કે પાછળ પીડા હોય તો શું કરવું જોઈએ
🧘 ગર્દનની પાછળનો દુખાવો: કારણો, રામબાણ ઘરેલું ઉપાયો અને કસરતો
આજના ડિજિટલ યુગમાં ગર્દનનો દુખાવો (Neck Pain) એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. કલાકો સુધી કમ્પ્યુટર સામે બેસી રહેવું, સ્માર્ટફોનનો વધુ પડતો ઉપયોગ અને સૂવાની ખોટી રીતને કારણે ગર્દનની પાછળના ભાગમાં જકડન અને પીડા અનુભવાય છે. જો આ દુખાવાને સમયસર રોકવામાં ન આવે, તો તે સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસ જેવી ગંભીર બીમારીનું રૂપ લઈ શકે છે.
આ લેખમાં આપણે ગર્દન પાછળ થતા દુખાવાના કારણો અને તેને દૂર કરવાના સચોટ ઉપાયો વિશે વિગતવાર જાણીશું.
1. ગર્દન પાછળ દુખાવો થવાના મુખ્ય કારણો
ગર્દનનો દુખાવો થવા પાછળ ઘણા શારીરિક અને જીવનશૈલી સંબંધિત કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે:
- ટેક્સ્ટ નેક (Text Neck): સતત નીચે જોઈને મોબાઈલ વાપરવાથી ગર્દનના સ્નાયુઓ પર વધારાનું દબાણ આવે છે.
- ખોટી રીતે સૂવું: બહુ ઊંચું અથવા બહુ કઠણ ઓશીકું વાપરવાથી સવારે ગર્દન જકડાઈ જાય છે.
- સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ (Muscle Strain): અચાનક ઝટકો લાગવો અથવા ભારે વજન ઉપાડવાથી સ્નાયુઓ ખેંચાઈ જાય છે.
- સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસ: ગર્દનના મણકા અને ગાદીમાં ઘસારો થવો.
- માનસિક તણાવ: વધુ પડતા સ્ટ્રેસને કારણે ગર્દન અને ખભાના સ્નાયુઓ ટાઈટ થઈ જાય છે.
2. ગર્દનનો દુખાવો દૂર કરવાના ઘરેલું ઉપાયો
જો દુખાવો સામાન્ય હોય, તો તમે ઘરે જ આ પદ્ધતિઓ અપનાવી શકો છો:
A. ગરમ અને ઠંડો શેક (Ice and Heat Therapy)
- શરૂઆતના ૨૪ કલાકમાં સોજો ઘટાડવા માટે બરફનો શેક કરો.
- ત્યારબાદ, સ્નાયુઓને આરામ આપવા માટે ગરમ પાણીની કોથળી કે હીટિંગ પેડથી શેક કરો.
B. હૂંફાળા તેલની માલિશ
- સરસવનું તેલ અથવા તલના તેલમાં લસણની ૨-૩ કળીઓ નાખીને ગરમ કરો.
- આ તેલથી હળવા હાથે ગર્દનની પાછળ માલિશ કરવાથી લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે અને પીડા ઘટે છે.
C. આદુ અને હળદરનું સેવન
- આદુ અને હળદરમાં સોજો વિરોધી (Anti-inflammatory) ગુણો હોય છે. હળદરવાળું દૂધ અથવા આદુવાળી ચા પીવાથી આંતરિક સોજો ઉતરે છે.
3. ગર્દન માટેની ૫ અસરકારક કસરતો (Exercises)
ગર્દનની જકડન દૂર કરવા માટે દિવસમાં બે વાર આ કસરતો કરો:
- નેક ટિલ્ટ (Neck Tilt): ગર્દનને ધીમેથી જમણી બાજુ અને પછી ડાબી બાજુ ખભા તરફ ઝુકાવો.
- નેક રોટેશન: ગર્દનને ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં અને વિરુદ્ધ દિશામાં ધીમેથી ગોળ ફેરવો.
- ચિન ટક્સ (Chin Tucks): ટટ્ટાર બેસીને રામરામ (Chin) ને ગળા તરફ પાછળ ખેંચો. આનાથી પોશ્ચર સુધરે છે.
- શોલ્ડર રોલ્સ: ખભાને ગોળાકારમાં પાછળની તરફ ફેરવો.
- આઇસોમેટ્રિક કસરત: હથેળીને કપાળ પર મૂકીને માથાથી હથેળી પર દબાણ આપો અને ગર્દન સ્થિર રાખો.
4. ભવિષ્યમાં દુખાવો ન થાય તે માટેની સાવચેતીઓ
- ઓશીકાની પસંદગી: બહુ ઊંચું ઓશીકું ન વાપરો. ગર્દન અને કરોડરજ્જુ સીધી રેખામાં રહે તેવું પાતળું ઓશીકું પસંદ કરો.
- વર્ક સ્ટેશન સેટઅપ: કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન તમારી આંખની સમાંતર (Eye level) હોવી જોઈએ જેથી ગર્દન નમાવવી ના પડે.
- બ્રેક લો: દર ૩૦ મિનિટે કામમાંથી બ્રેક લો અને ગર્દનને થોડી સ્ટ્રેચ કરો.
- કેલ્શિયમ અને વિટામિન D: હાડકાંની મજબૂતી માટે દૂધ, પનીર અને કુમળો તડકો લો.
5. ડૉક્ટરને ક્યારે બતાવવું?
જો નીચે મુજબના લક્ષણો જણાય, તો તેને અવગણશો નહીં:
- ગર્દનનો દુખાવો હાથમાં ફેલાતો હોય.
- હાથમાં ખાલી ચડવી અથવા ઝણઝણાટી થવી.
- માથામાં પાછળના ભાગે અસહ્ય દુખાવો થવો.
- ચક્કર આવવા અથવા બેલેન્સ ગુમાવવું.
- દુખાવો એક અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહે.
નિષ્કર્ષ
ગર્દનનો દુખાવો એ મોટે ભાગે આપણી બેદરકારીનું પરિણામ છે. યોગ્ય પોશ્ચર, નિયમિત કસરત અને જીવનશૈલીમાં થોડા ફેરફાર કરીને તમે આ દુખાવામાંથી કાયમી મુક્તિ મેળવી શકો છો. યાદ રાખો, ગર્દન એ આખા શરીરનું સંતુલન જાળવે છે, તેથી તેની સંભાળ રાખવી અનિવાર્ય છે.
